Mục lục bài viết

1. Khái quát về chiến lược diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch đối với Việt Nam

“Diễn biến hòa bình” là khái niệm dùng để chỉ phương thức tác động chủ yếu bằng biện pháp phi quân sự nhằm làm suy yếu, chuyển hóa về chính trị, tư tưởng, kinh tế, văn hóa, xã hội và đối ngoại đối với một quốc gia. Trong cách tiếp cận chính luận ở Việt Nam, chiến lược này được nhận diện là hoạt động chống phá từ bên ngoài kết hợp với việc lợi dụng những hạn chế, yếu kém từ bên trong để làm suy giảm niềm tin của nhân dân, gây chia rẽ xã hội và thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.

Trong bối cảnh hiện nay, phương thức chống phá có thể biểu hiện qua:

  1. Xuyên tạc chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước.
  2. Bóp méo lịch sử, phủ nhận thành quả cách mạng, hạ thấp uy tín của cơ quan, tổ chức và cá nhân.
  3. Lợi dụng các vấn đề xã hội như tham nhũng, tiêu cực, khiếu kiện, đất đai, môi trường, dân tộc, tôn giáo để kích động tâm lý bất mãn.
  4. Phát tán tin giả, thông tin sai sự thật, hình ảnh và âm thanh giả mạo trên mạng xã hội.
  5. Lợi dụng danh nghĩa “phản biện”, “nhân quyền”, “xã hội dân sự” để truyền bá quan điểm cực đoan, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước.
  6. Kích động tụ tập đông người, gây rối an ninh, trật tự hoặc chuyển hóa các mâu thuẫn xã hội thành điểm nóng chính trị.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa hoạt động chống phá với các ý kiến góp ý, phản biện xã hội và khiếu nại, tố cáo hợp pháp. Không phải mọi quan điểm khác biệt đều là hành vi “diễn biến hòa bình”. Việc đánh giá phải căn cứ vào nội dung, mục đích, phương thức, hậu quả và các dấu hiệu pháp lý cụ thể.

Trong kỷ nguyên số, mỗi người có thể vừa là người tiếp nhận vừa là người phát tán thông tin. Vì vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan chuyên trách mà còn gắn với trách nhiệm sử dụng thông tin có kiểm chứng, tôn trọng sự thật và tuân thủ pháp luật của mỗi công dân.

 

2. Mục tiêu, nhiệm vụ và quan điểm phòng, chống diễn biến hòa bình, bạo loạn, lật đổ

Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị xác định bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch là nhiệm vụ quan trọng trong bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân, chế độ xã hội chủ nghĩa, lợi ích quốc gia và môi trường hòa bình, ổn định để phát triển đất nước. Xem thông tin chính thức về Nghị quyết số 35-NQ/TW

Mục tiêu của công tác phòng, chống là giữ vững ổn định chính trị, củng cố niềm tin của nhân dân, bảo vệ độc lập, chủ quyền, lợi ích quốc gia, dân tộc; chủ động phát hiện, ngăn chặn và làm thất bại các hoạt động lợi dụng vấn đề dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo và các mâu thuẫn xã hội để gây mất ổn định.

Nhiệm vụ chủ yếu gồm:

  1. Nâng cao nhận thức chính trị, pháp luật và trách nhiệm công dân cho cán bộ, đảng viên, đoàn viên, thanh niên, học sinh, sinh viên và nhân dân.
  2. Chủ động nghiên cứu, dự báo tình hình tư tưởng, dư luận xã hội; phát hiện sớm các thông tin sai trái, xuyên tạc và nguy cơ phát sinh điểm nóng.
  3. Cung cấp thông tin chính xác, kịp thời, dễ tiếp cận; tăng cường đối thoại, giải trình và tiếp nhận phản ánh chính đáng của nhân dân.
  4. Đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái bằng luận cứ khoa học, thái độ bình tĩnh, tôn trọng sự thật và phù hợp pháp luật.
  5. Bảo vệ bí mật nhà nước, an ninh thông tin, an toàn dữ liệu và an ninh mạng.
  6. Xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; giải quyết kịp thời các vấn đề ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân.
  7. Xử lý các hành vi vi phạm theo đúng thẩm quyền, trình tự và quy định pháp luật; không quy chụp, xúc phạm hoặc tự ý xử lý người có quan điểm khác biệt.

Quan điểm chỉ đạo cơ bản là kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”. “Xây” là nhiệm vụ cơ bản, lâu dài, tập trung vào giáo dục, nâng cao đời sống nhân dân, củng cố niềm tin, hoàn thiện thể chế và xây dựng hệ thống chính trị. “Chống” là nhiệm vụ thường xuyên, kịp thời đấu tranh với thông tin sai trái, hành vi vi phạm pháp luật và âm mưu kích động bạo loạn, lật đổ.

 

3. Giải pháp đấu tranh phòng, chống chiến lược diễn biến hòa bình hiện nay

Thứ nhất, hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.

Việc đấu tranh phải dựa trên Hiến pháp, Luật An ninh mạng, Luật An toàn thông tin mạng, Bộ luật Hình sự và các quy định về xử phạt vi phạm hành chính. Luật An ninh mạng số 24/2018/QH14 có hiệu lực từ ngày 1/1/2019. Xem Luật An ninh mạng

Các hành vi có dấu hiệu tội phạm phải được xem xét theo đầy đủ yếu tố cấu thành, không chỉ căn cứ vào việc một người đăng tải hoặc chia sẻ quan điểm trái chiều. Những hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực thông tin, mạng xã hội cần được đối chiếu với Nghị định số 15/2020/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung, trong đó có Nghị định số 14/2022/NĐ-CP và Nghị định số 211/2025/NĐ-CP. Xem Nghị định số 15/2020/NĐ-CP, Nghị định số 211/2025/NĐ-CP

Thứ hai, nâng cao “sức đề kháng” thông tin cho xã hội.

Cần trang bị kỹ năng kiểm chứng nguồn tin, nhận diện tiêu đề giật gân, hình ảnh cắt ghép, tài khoản giả mạo và nội dung thiếu căn cứ. Trước khi chia sẻ, người sử dụng mạng xã hội nên kiểm tra nguồn phát hành, thời điểm đăng tải, nội dung đầy đủ và sự xác nhận của cơ quan có thẩm quyền.

Thứ ba, chủ động cung cấp thông tin chính thống.

Cơ quan nhà nước, cơ quan báo chí, nhà trường và tổ chức đoàn thể cần truyền tải thông tin bằng ngôn ngữ dễ hiểu, hình thức phù hợp với từng nhóm đối tượng. Những vấn đề được xã hội quan tâm cần được thông tin minh bạch, giải thích kịp thời và hạn chế khoảng trống thông tin.

Thứ tư, gắn bảo vệ nền tảng tư tưởng với giải quyết vấn đề thực tiễn.

Muốn đấu tranh hiệu quả phải quan tâm giải quyết khiếu nại, tố cáo, tham nhũng, tiêu cực, ô nhiễm môi trường, bất bình đẳng và những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống nhân dân. Khi quyền và lợi ích hợp pháp của người dân được bảo đảm, niềm tin xã hội được củng cố thì thông tin xuyên tạc sẽ khó tạo ảnh hưởng.

Thứ năm, nâng cao trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và người có ảnh hưởng.

Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu trong phát ngôn, sử dụng mạng xã hội, bảo vệ bí mật nhà nước và giải quyết công việc đúng quy định. Người có ảnh hưởng trong cộng đồng cần sử dụng tiếng nói có trách nhiệm, không bình luận theo cảm tính hoặc dẫn dắt dư luận bằng thông tin chưa được kiểm chứng.

Thứ sáu, xử lý đúng pháp luật, đúng đối tượng và đúng mức độ.

Việc xử lý phải bảo đảm chứng cứ, thẩm quyền, trình tự và quyền hợp pháp của cá nhân, tổ chức liên quan. Không sử dụng bạo lực, đe dọa, xúc phạm hoặc “tự xử” trên mạng. Đối với hành vi chưa đến mức xử lý hình sự, cần phân biệt giữa sai sót vô ý, vi phạm hành chính và hành vi cố ý tổ chức, lôi kéo, phát tán thông tin chống phá.

 

4. Liên hệ bản thân về trách nhiệm trong phòng, chống diễn biến hòa bình, bạo loạn, lật đổ

Là công dân Việt Nam, mỗi cá nhân cần nhận thức rằng bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội và bảo vệ sự đoàn kết trong cộng đồng là trách nhiệm chung.

Trước hết, bản thân cần chủ động học tập lịch sử dân tộc, kiến thức chính trị, pháp luật và kỹ năng sử dụng mạng xã hội. Việc hiểu đúng giúp tránh tâm lý thờ ơ, cực đoan hoặc bị lôi kéo bởi thông tin một chiều.

Trong sử dụng mạng xã hội, cần:

  1. Không chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng.
  2. Không đăng tải nội dung bịa đặt, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của tổ chức, cá nhân.
  3. Không tiết lộ bí mật nhà nước, bí mật công tác hoặc dữ liệu cá nhân của người khác.
  4. Không tham gia bình luận kích động thù hằn, chia rẽ dân tộc, tôn giáo hoặc vùng miền.
  5. Khi phát hiện thông tin sai sự thật, cần báo cáo trên nền tảng hoặc thông tin cho cơ quan có thẩm quyền; không tự ý truy tìm, đe dọa hay công khai thông tin cá nhân của người đăng.

Bên cạnh đó, cần thực hiện tốt nhiệm vụ học tập, lao động, công tác; sống trung thực, có trách nhiệm, tôn trọng kỷ luật và tích cực tham gia hoạt động cộng đồng. Đối với cán bộ, đảng viên, cần giữ nghiêm kỷ luật phát ngôn, nêu gương trong công việc và chủ động giải thích, phản bác thông tin sai trái bằng thái độ có căn cứ, thuyết phục.

Đối với học sinh, sinh viên và thanh niên, trách nhiệm thiết thực là học tập tốt, rèn luyện bản lĩnh, sử dụng công nghệ an toàn, lan tỏa thông tin tích cực và không để mình trở thành công cụ phát tán tin giả hoặc kích động xã hội.

 

5. Tại sao cần đẩy lùi tệ quan liêu, tham nhũng, tiêu cực để bảo vệ chế độ?

Quan liêu, tham nhũng và tiêu cực trực tiếp làm suy giảm hiệu lực quản lý nhà nước, làm thất thoát nguồn lực và gây tổn hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của nhân dân. Khi cán bộ, cơ quan hoặc tổ chức giải quyết công việc thiếu trách nhiệm, xa dân, nhũng nhiễu hoặc vụ lợi, người dân dễ mất niềm tin vào bộ máy và chính sách.

Những hạn chế trong nội bộ cũng có thể bị các thế lực chống phá lợi dụng để xuyên tạc, kích động bất mãn, phủ nhận thành quả phát triển và chia rẽ quan hệ giữa nhân dân với Đảng, Nhà nước. Vì vậy, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực không chỉ là yêu cầu về quản lý kinh tế, kỷ luật cán bộ mà còn là biện pháp bảo vệ chính trị, bảo vệ niềm tin xã hội và bảo vệ chế độ từ bên trong.

Đẩy lùi quan liêu, tham nhũng, tiêu cực có ý nghĩa ở các phương diện sau:

  1. Bảo đảm quyền lực nhà nước được thực hiện đúng mục đích, vì lợi ích của nhân dân.
  2. Củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và đội ngũ cán bộ.
  3. Bảo vệ sự công bằng, kỷ luật, kỷ cương và tính nghiêm minh của pháp luật.
  4. Ngăn chặn sự hình thành các nhóm lợi ích, sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống.
  5. Tạo môi trường minh bạch để phát triển kinh tế, văn hóa và xã hội.
  6. Làm giảm căn cứ thực tế để các thông tin xuyên tạc, kích động và chống phá lợi dụng.

Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực phải đi đôi với kiểm soát quyền lực, công khai, minh bạch, cải cách thủ tục hành chính, bảo vệ người tố cáo và xử lý nghiêm hành vi vi phạm. Đồng thời, cần tránh lợi dụng danh nghĩa chống tham nhũng để bịa đặt, vu khống hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

 

6. Câu hỏi thường gặp về bài thu hoạch chiến lược diễn biến hòa bình

6.1. “Diễn biến hòa bình” có phải là một thuật ngữ pháp lý không?

Đây chủ yếu là khái niệm chính trị, quốc phòng và an ninh dùng để phân tích phương thức tác động, chống phá bằng biện pháp phi quân sự. Khi xử lý một hành vi cụ thể, cơ quan có thẩm quyền phải căn cứ vào quy định pháp luật và các yếu tố vi phạm cụ thể, không chỉ dựa vào tên gọi “diễn biến hòa bình”.

 

6.2. Phản biện xã hội và hành vi chống phá khác nhau như thế nào?

Phản biện xã hội hợp pháp nhằm góp ý, phân tích, chỉ ra hạn chế và đề xuất giải pháp trên cơ sở sự thật, lập luận và tinh thần xây dựng. Hành vi vi phạm có thể bao gồm bịa đặt, vu khống, xúc phạm, kích động bạo lực, phát tán thông tin sai sự thật hoặc cố ý tuyên truyền nhằm xâm phạm lợi ích của Nhà nước, tổ chức, cá nhân.

Việc xác định có vi phạm hay không phải căn cứ vào nội dung, mục đích, phương thức, hậu quả và quy định pháp luật áp dụng.

 

6.3. Vô tình chia sẻ thông tin sai sự thật có bị xử lý hình sự không?

Không phải mọi trường hợp chia sẻ nhầm đều bị xử lý hình sự. Trách nhiệm pháp lý phụ thuộc vào tính chất hành vi, mức độ sai phạm, hậu quả, lỗi, mục đích và các tình tiết cụ thể. Khi phát hiện đã chia sẻ thông tin sai, cần chủ động gỡ bỏ, cải chính, không tiếp tục phát tán và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền khi được yêu cầu.

 

6.4. Điều 117 và Điều 331 Bộ luật Hình sự có áp dụng cho mọi ý kiến phê bình Nhà nước không?

Không. Hai điều luật này chỉ được áp dụng khi hành vi có đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo Bộ luật Hình sự. Ý kiến phê bình, góp ý hoặc phản biện được trình bày trung thực, có căn cứ và không nhằm thực hiện hành vi bị pháp luật cấm không đương nhiên là tội phạm.

 

6.5. Vì sao phải kết hợp “xây” và “chống”?

“Xây” tạo nền tảng nhận thức, niềm tin, kỷ luật và đồng thuận xã hội. “Chống” nhằm ngăn chặn, phản bác và xử lý kịp thời thông tin, hành vi vi phạm. Chỉ đấu tranh phản bác mà không khắc phục tham nhũng, tiêu cực, quan liêu và những vấn đề dân sinh thì hiệu quả không bền vững.

 

6.6. Người dân nên làm gì khi gặp thông tin kích động trên mạng?

Không vội tin, bình luận hoặc chia sẻ. Cần kiểm tra nguồn, đối chiếu với thông tin chính thức, lưu giữ bằng chứng trong trường hợp cần thiết và sử dụng chức năng báo cáo của nền tảng hoặc thông báo cho cơ quan có thẩm quyền. Không nên truy tìm, đe dọa hoặc công khai thông tin cá nhân của người khác.

 

6.7. Phòng, chống tham nhũng có liên quan gì đến bảo vệ chế độ?

Có. Tham nhũng, tiêu cực làm suy yếu bộ máy, thất thoát nguồn lực và làm giảm niềm tin của nhân dân. Khắc phục những vấn đề này giúp củng cố tính chính danh, hiệu lực quản lý, sự công bằng và khả năng tự bảo vệ của hệ thống chính trị trước các hoạt động chống phá.

Quý bạn đọc cũng có thể xem thêm: