1. Quy định về tước quyền sử dụng giấy phép lái xe do vi phạm nồng độ cồn

Vi phạm quy định về nồng độ cồn là một trong những hành vi bị xử lý nghiêm khắc nhất trong lĩnh vực giao thông đường bộ. Ngoài hình thức xử phạt bằng tiền, người điều khiển phương tiện còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là tước quyền sử dụng giấy phép lái xe trong một thời gian nhất định hoặc bị trừ điểm giấy phép lái xe theo quy định của pháp luật hiện hành.

Cần phân biệt rõ giữa "tước quyền sử dụng giấy phép lái xe" và "tạm giữ giấy phép lái xe". Tạm giữ giấy phép lái xe chỉ là biện pháp hành chính nhằm bảo đảm việc xử lý vi phạm hoặc xác minh vụ việc. Trong thời gian này, quyền điều khiển phương tiện của người vi phạm chưa mặc nhiên bị chấm dứt nếu chưa có quyết định xử phạt. Ngược lại, khi đã có quyết định tước quyền sử dụng giấy phép lái xe, người vi phạm không được phép điều khiển loại phương tiện tương ứng trong toàn bộ thời gian bị tước. Nếu vẫn điều khiển phương tiện, người đó có thể bị xử lý như trường hợp không có giấy phép lái xe theo quy định.

Về bản chất pháp lý, tước quyền sử dụng giấy phép lái xe là hình thức xử phạt bổ sung được áp dụng đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng nhằm bảo đảm tính răn đe và phòng ngừa tai nạn giao thông. Đây không phải là việc hủy bỏ giá trị của giấy phép lái xe mà chỉ là đình chỉ tạm thời quyền sử dụng trong khoảng thời gian ghi rõ trong quyết định xử phạt.

Trong khi đó, thu hồi giấy phép lái xe là một biện pháp quản lý hành chính hoàn toàn khác. Giấy phép lái xe có thể bị thu hồi nếu được cấp không đúng quy định, sử dụng hồ sơ giả, gian dối trong quá trình cấp đổi hoặc thuộc các trường hợp pháp luật quy định phải thu hồi. Khi bị thu hồi, người dân không được tự động nhận lại giấy phép mà phải thực hiện các thủ tục theo quy định, trong nhiều trường hợp phải học và sát hạch lại từ đầu.

Đối với hành vi vi phạm nồng độ cồn, thời gian bị tước quyền sử dụng giấy phép lái xe phụ thuộc vào mức độ vi phạm. Theo các quy định trước khi cơ chế trừ điểm được áp dụng, thời gian tước có thể kéo dài từ 10 tháng đến 24 tháng đối với người điều khiển ô tô, mô tô hoặc xe máy, tương ứng với từng mức nồng độ cồn được xác định qua kết quả kiểm tra.

Từ khi Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 và Nghị định số 168/2024/NĐ-CP có hiệu lực, cơ chế xử lý được điều chỉnh theo hướng kết hợp giữa trừ điểm giấy phép lái xe và tước quyền sử dụng giấy phép lái xe. Đối với các vi phạm ở mức nhẹ và trung bình, người vi phạm chủ yếu bị trừ điểm trên hệ thống quản lý giấy phép lái xe. Riêng các trường hợp có nồng độ cồn ở mức cao, pháp luật vẫn duy trì hình thức tước quyền sử dụng giấy phép lái xe từ 22 đến 24 tháng nhằm bảo đảm tính răn đe đối với hành vi có nguy cơ đặc biệt lớn gây tai nạn giao thông.

Việc chuyển sang cơ chế quản lý bằng điểm không làm giảm trách nhiệm của người điều khiển phương tiện mà hướng đến việc theo dõi quá trình chấp hành pháp luật của từng cá nhân trên hệ thống dữ liệu quốc gia. Người lái xe cần thường xuyên theo dõi tình trạng giấy phép của mình để tránh bị trừ hết điểm hoặc bị áp dụng các biện pháp xử lý nghiêm khắc hơn khi tái phạm.

2. Bị tước bằng lái xe vì nồng độ cồn có được thi lại không?

Đây là một trong những câu hỏi được nhiều người quan tâm sau khi bị xử phạt vi phạm nồng độ cồn. Câu trả lời là không phải mọi trường hợp bị tước giấy phép lái xe đều phải thi lại, đồng thời cũng không được phép đăng ký học và thi giấy phép lái xe mới trong thời gian đang bị tước quyền sử dụng.

Trong trường hợp thông thường, nếu giấy phép lái xe vẫn còn thời hạn sử dụng thì sau khi hết thời hạn bị tước và đã hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ nộp phạt, người vi phạm chỉ cần thực hiện thủ tục nhận lại giấy phép lái xe. Không có quy định bắt buộc phải học hoặc sát hạch lại chỉ vì bị tước quyền sử dụng giấy phép do vi phạm nồng độ cồn.

Tuy nhiên, người vi phạm có thể phải thi lại trong một số trường hợp đặc biệt. Trường hợp phổ biến nhất là giấy phép lái xe đã hết thời hạn sử dụng trong thời gian bị tước. Theo quy định về đào tạo, sát hạch và cấp giấy phép lái xe, nếu giấy phép quá hạn từ 3 tháng đến dưới 1 năm thì phải sát hạch lại phần lý thuyết. Nếu quá hạn từ 1 năm trở lên thì phải sát hạch lại cả lý thuyết và thực hành trước khi được cấp giấy phép mới.

Ngoài ra, khi áp dụng cơ chế quản lý điểm giấy phép lái xe, nếu người điều khiển phương tiện bị trừ hết điểm thì sẽ không được tiếp tục điều khiển phương tiện. Sau thời gian theo quy định, người đó phải tham gia kiểm tra kiến thức pháp luật về giao thông và đạt yêu cầu để được phục hồi điểm trên giấy phép lái xe. Đây không phải là thi cấp giấy phép mới mà là thủ tục phục hồi quyền sử dụng thông qua cơ chế quản lý điểm.

Một vấn đề cần đặc biệt lưu ý là người đang bị tước quyền sử dụng giấy phép lái xe không được đăng ký thi giấy phép lái xe mới nhằm thay thế giấy phép đang bị tước. Hệ thống dữ liệu quản lý giấy phép lái xe hiện nay được kết nối trên phạm vi toàn quốc, vì vậy tình trạng bị tước quyền sử dụng sẽ được cập nhật đồng bộ. Khi tiếp nhận hồ sơ đăng ký học và sát hạch, cơ quan có thẩm quyền sẽ kiểm tra thông tin trên hệ thống và từ chối hồ sơ nếu người nộp đơn đang trong thời gian bị tước giấy phép.

Nếu cố tình khai báo mất giấy phép hoặc cung cấp thông tin không trung thực để được cấp giấy phép mới, người vi phạm không chỉ bị từ chối cấp giấy phép mà còn có thể bị xử phạt hành chính, bị thu hồi giấy phép đã cấp và bị áp dụng các chế tài nghiêm khắc khác theo quy định của pháp luật.

Do đó, đối với trường hợp bị tước giấy phép lái xe vì vi phạm nồng độ cồn, người điều khiển phương tiện cần chấp hành đầy đủ quyết định xử phạt, hoàn thành nghĩa vụ nộp phạt và chờ hết thời hạn tước để được khôi phục quyền sử dụng giấy phép theo đúng trình tự pháp luật, thay vì tìm cách đăng ký thi mới hoặc cấp lại trái quy định.

3. Thủ tục cấp lại giấy phép lái xe sau khi hết thời hạn tước

Sau khi hết thời hạn tước quyền sử dụng giấy phép lái xe do vi phạm nồng độ cồn, người vi phạm không mặc nhiên được tiếp tục điều khiển phương tiện mà cần thực hiện các thủ tục theo quy định. Tùy từng trường hợp cụ thể, người điều khiển phương tiện có thể chỉ cần nhận lại giấy phép lái xe đang bị tạm giữ hoặc phải thực hiện thủ tục cấp đổi, cấp lại hoặc sát hạch lại nếu giấy phép đã hết hạn hoặc thuộc diện phải thi lại.

Điều kiện đầu tiên là người vi phạm phải chấp hành xong toàn bộ quyết định xử phạt. Điều này bao gồm việc hết thời hạn tước quyền sử dụng giấy phép lái xe theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền và đã hoàn thành nghĩa vụ nộp tiền phạt. Trường hợp chưa nộp đủ tiền phạt hoặc còn nghĩa vụ tài chính khác thì cơ quan có thẩm quyền có thể chưa giải quyết việc trả lại hoặc cấp lại giấy phép lái xe.

Nếu giấy phép lái xe vẫn còn thời hạn sử dụng và chỉ bị tước quyền sử dụng có thời hạn thì người dân chỉ cần đến cơ quan đã ra quyết định xử phạt hoặc cơ quan đang quản lý giấy phép để nhận lại giấy phép lái xe sau khi hoàn tất các nghĩa vụ theo quy định. Trong trường hợp này, người vi phạm không phải học hay sát hạch lại.

Đối với trường hợp giấy phép lái xe đã hết hạn trong thời gian bị tước hoặc thuộc diện phải cấp lại theo quy định, người dân cần chuẩn bị hồ sơ theo quy định của pháp luật về cấp giấy phép lái xe. Hồ sơ thông thường gồm:

Đơn đề nghị cấp đổi hoặc cấp lại giấy phép lái xe theo mẫu.
Căn cước công dân hoặc giấy tờ tùy thân còn giá trị sử dụng.
Giấy khám sức khỏe đối với các trường hợp pháp luật yêu cầu.
Giấy phép lái xe cũ (nếu còn).
Giấy tờ chứng minh đã chấp hành xong quyết định xử phạt khi cơ quan tiếp nhận yêu cầu bổ sung.

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền sẽ kiểm tra thông tin trên hệ thống quản lý giấy phép lái xe quốc gia để xác định người nộp hồ sơ đã hết thời hạn bị tước, đã hoàn thành quyết định xử phạt và có đủ điều kiện được cấp lại hoặc cấp đổi hay chưa.

Hiện nay, người dân có thể thực hiện thủ tục trực tiếp tại cơ quan có thẩm quyền hoặc nộp hồ sơ trực tuyến thông qua Cổng Dịch vụ công hoặc ứng dụng VNeID đối với các thủ tục đã được tích hợp. Việc số hóa dữ liệu giúp quá trình xác minh tình trạng giấy phép lái xe được thực hiện nhanh hơn, đồng thời hạn chế tình trạng khai báo không trung thực hoặc sử dụng giấy phép không hợp pháp.

Nếu giấy phép lái xe đã quá thời hạn sử dụng vượt quá ngưỡng pháp luật quy định thì người dân phải thực hiện sát hạch lại theo quy định trước khi được cấp giấy phép mới.

4. Các trường hợp không được cấp lại bằng lái xe sau khi bị tước

Không phải mọi trường hợp hết thời hạn tước quyền sử dụng giấy phép lái xe đều được cấp lại hoặc nhận lại giấy phép ngay. Pháp luật quy định nhiều trường hợp người vi phạm chưa đủ điều kiện hoặc không được giải quyết việc cấp lại nhằm bảo đảm tính nghiêm minh trong quản lý người lái xe.

Trường hợp đầu tiên là chưa hết thời hạn tước quyền sử dụng giấy phép lái xe. Trong thời gian quyết định xử phạt vẫn còn hiệu lực, người vi phạm không được phép xin cấp lại, cấp đổi hoặc đăng ký cấp giấy phép lái xe mới dưới bất kỳ hình thức nào.

Trường hợp thứ hai là chưa hoàn thành quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Nếu chưa nộp tiền phạt hoặc chưa thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ theo quyết định xử phạt thì cơ quan có thẩm quyền có quyền từ chối giải quyết các thủ tục liên quan đến giấy phép lái xe cho đến khi người vi phạm hoàn thành nghĩa vụ.

Trường hợp thứ ba là sử dụng thông tin gian dối để xin cấp lại hoặc đăng ký cấp giấy phép mới trong thời gian đang bị tước. Đây là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm. Nếu bị phát hiện, người vi phạm không chỉ bị từ chối cấp giấy phép mà còn có thể bị xử phạt hành chính, thu hồi giấy phép đã được cấp trái quy định và áp dụng các biện pháp xử lý khác theo pháp luật.

Trường hợp thứ tư là giấy phép lái xe đã bị thu hồi theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền chứ không chỉ bị tước quyền sử dụng có thời hạn. Khi giấy phép bị thu hồi do sử dụng hồ sơ giả, được cấp trái quy định hoặc thuộc các trường hợp phải thu hồi theo pháp luật, người dân không được nhận lại giấy phép cũ mà phải thực hiện các thủ tục theo quy định hiện hành, trong nhiều trường hợp phải học và sát hạch lại.

Trường hợp thứ năm là giấy phép lái xe đã hết hạn quá lâu và thuộc diện bắt buộc phải sát hạch lại nhưng người lái xe chưa hoàn thành việc sát hạch theo quy định. Khi chưa đạt yêu cầu sát hạch thì cơ quan có thẩm quyền sẽ chưa cấp giấy phép lái xe mới.

Ngoài ra, đối với cơ chế quản lý điểm giấy phép lái xe theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024, nếu người lái xe bị trừ hết điểm thì phải hoàn thành thủ tục kiểm tra kiến thức để được phục hồi điểm theo quy định trước khi tiếp tục tham gia giao thông.

5. Giải đáp các thắc mắc thường gặp về xử phạt nồng độ cồn và bằng lái

Bị tước giấy phép lái xe có được điều khiển phương tiện không?

Không. Trong toàn bộ thời gian bị tước quyền sử dụng giấy phép lái xe, người vi phạm không được điều khiển loại phương tiện ghi trên giấy phép. Nếu vẫn điều khiển phương tiện, người đó có thể bị xử lý như trường hợp không có giấy phép lái xe.

Hết thời hạn tước có phải thi lại ngay không?

Không phải mọi trường hợp đều phải thi lại. Nếu giấy phép lái xe vẫn còn thời hạn sử dụng thì người vi phạm thường chỉ cần nhận lại giấy phép sau khi hoàn thành quyết định xử phạt. Chỉ những trường hợp giấy phép hết hạn hoặc thuộc diện pháp luật quy định mới phải sát hạch lại.

Có được xin cấp giấy phép lái xe mới khi đang bị tước không?

Không. Hệ thống quản lý giấy phép lái xe hiện nay được kết nối trên phạm vi toàn quốc. Người đang bị tước quyền sử dụng giấy phép lái xe sẽ không đủ điều kiện đăng ký học, sát hạch hoặc xin cấp giấy phép mới trong thời gian quyết định xử phạt còn hiệu lực.

Làm mất biên bản xử phạt có nhận lại được giấy phép lái xe không?

Có. Việc làm mất biên bản không làm mất quyền nhận lại giấy phép lái xe. Người vi phạm có thể liên hệ đơn vị Cảnh sát giao thông đã lập biên bản để được hướng dẫn tra cứu hồ sơ, xác nhận thông tin và thực hiện các thủ tục cần thiết.

Có thể tra cứu tình trạng giấy phép lái xe ở đâu?

Người dân có thể tra cứu thông tin thông qua ứng dụng VNeID, Cổng Dịch vụ công hoặc hệ thống tra cứu giấy phép lái xe của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Các nền tảng này cho phép kiểm tra tình trạng giấy phép, thời hạn bị tước, thông tin xử phạt và các dữ liệu liên quan.

Sau khi nhận lại giấy phép có cần đổi sang giấy phép mới không?

Không bắt buộc nếu giấy phép vẫn còn thời hạn và còn giá trị sử dụng. Trường hợp giấy phép bị hư hỏng, sắp hết hạn hoặc có nhu cầu cấp đổi theo quy định thì người dân có thể thực hiện thủ tục đổi giấy phép lái xe theo trình tự chung.

Vi phạm nồng độ cồn nhiều lần có bị tước bằng vĩnh viễn không?

Pháp luật hiện hành không quy định tước giấy phép lái xe vĩnh viễn chỉ vì nhiều lần vi phạm nồng độ cồn. Tuy nhiên, việc tái phạm có thể dẫn đến các chế tài nghiêm khắc hơn như bị trừ hết điểm giấy phép lái xe, bị tước quyền sử dụng trong thời gian dài hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng. Vì vậy, người điều khiển phương tiện cần tuyệt đối không sử dụng rượu, bia trước và trong khi tham gia giao thông để bảo đảm an toàn cho bản thân và cộng đồng.

Quý bạn đọc cũng có thể xem thêm: