1. Khiếu nại và khởi kiện là gì?

Theo Điều 2, Khoản 1 của Luật Khiếu nại 2011, khiếu nại đề cập đến việc mà công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức yêu cầu cơ quan, tổ chức, hoặc cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước, hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức nếu họ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật và xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của họ.

Khái niệm khởi kiện, theo quy định của luật, là quá trình mà công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức chuyển đơn đến Tòa án có thẩm quyền khi họ cảm thấy quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính đã xâm phạm quyền hoặc lợi ích hợp pháp của họ. Khiếu nại, ngược lại, có thể được thực hiện thông qua việc gửi đơn khiếu nại trực tiếp đến các cơ quan có thẩm quyền để giải quyết khiếu nại. Trong cả hai trường hợp, quy trình pháp lý đòi hỏi công dân hoặc tổ chức liên quan thực hiện các thủ tục tương ứng, bao gồm gửi đơn khiếu nại hoặc đơn khởi kiện đến cơ quan có thẩm quyền để được giải quyết.

 

2. Cá nhân có được vừa khiếu nại vừa khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án?

Quy trình khiếu nại được định rõ trong Luật Khiếu nại 2011 theo cách sau: Khi có cơ sở cho việc cho rằng quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính là trái pháp luật và trực tiếp xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của bản thân, người khiếu nại phải thực hiện khiếu nại lần đầu tiên đến người đã đưa ra quyết định hành chính hoặc cơ quan mà có người thực hiện hành vi hành chính đó. Hoặc người khiếu nại có thể khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án theo quy định của Luật tố tụng hành chính.

Theo Điều 33 của Luật Tố tụng hành chính 2015, nếu người khởi kiện đã nộp Đơn khởi kiện vụ án hành chính tới Tòa án có thẩm quyền và đồng thời có Đơn khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, thì Tòa án phải yêu cầu người khởi kiện lựa chọn cơ quan giải quyết và thông báo bằng văn bản cho Tòa án.

Do đó, theo hai quy định trên, người bị xâm phạm quyền lợi chỉ có thể chọn thực hiện một trong hai thủ tục, là khiếu nại hoặc khởi kiện tại cơ quan có thẩm quyền, không thể thực hiện cả hai thủ tục đồng thời.

Theo Điều 33, Khoản 1 của Luật Tố tụng hành chính năm 2015, trong tình huống có đơn khiếu nại và đơn khởi kiện vụ án hành chính, việc xác định thẩm quyền được quy định như sau: Nếu người khởi kiện đã nộp đơn khởi kiện vụ án hành chính tại một Tòa án có thẩm quyền và đồng thời có đơn khiếu nại đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, thì Tòa án đó phải yêu cầu người khởi kiện lựa chọn cơ quan giải quyết và thông báo cho Tòa án bằng văn bản.

Nếu người khởi kiện không thể tự viết văn bản, họ có thể yêu cầu Tòa án lập biên bản về việc lựa chọn cơ quan giải quyết. Tùy theo từng trường hợp cụ thể, Tòa án sẽ xử lý như sau:

- Nếu người khởi kiện chọn Tòa án để giải quyết, thì Tòa án sẽ tiếp nhận và giải quyết vụ án theo quy trình thông thường, đồng thời thông báo cho cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại và yêu cầu chuyển toàn bộ hồ sơ giải quyết khiếu nại cho Tòa án.

- Nếu người khởi kiện chọn cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, thì Tòa án sẽ trả lại đơn khởi kiện và các tài liệu liên quan cho người khởi kiện, tuân theo quy định tại Điều 123, Khoản 1, Điểm e của Luật Tố tụng hành chính.

Trong trường hợp hết thời hạn giải quyết khiếu nại mà khiếu nại không được giải quyết hoặc đã được giải quyết nhưng người khiếu nại không đồng ý, và họ có đơn khởi kiện vụ án hành chính, thì Tòa án sẽ xem xét để tiến hành thụ lý vụ án theo thủ tục thông thường.

Theo đó, nếu bạn đã đưa ra đơn khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án có thẩm quyền và đồng thời khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, bạn cần phải chọn một trong hai lựa chọn và thông báo cho Tòa án thông qua văn bản hoặc đề nghị Tòa án lập biên bản về quyết định lựa chọn cơ quan giải quyết.

 

2. Người dân vừa khiếu nại, vừa khởi kiện thì xử lý thế nào?

Luật Tố tụng hành chính năm 2015 đã tích hợp thông tin này vào Điều 33 và đưa ra các quy định về xác định thẩm quyền trong trường hợp một tổ chức hoặc cá nhân đồng thời gửi đơn khiếu nại đến cơ quan hành chính nhà nước và đơn khởi kiện đến Tòa án. Cụ thể, theo quy định:

Thứ nhất, khi người khởi kiện nộp đơn khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án có thẩm quyền và đồng thời khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, Tòa án sẽ yêu cầu người khởi kiện lựa chọn cơ quan giải quyết và thông báo cho Tòa án bằng văn bản. Trong trường hợp người khởi kiện không thể tự viết văn bản, Tòa án có thể lập biên bản về quyết định lựa chọn cơ quan giải quyết. Tùy thuộc vào quyết định cụ thể, Tòa án sẽ xử lý như sau:

(i) Nếu người khởi kiện chọn Tòa án để giải quyết, Tòa án sẽ thụ lý và giải quyết vụ án theo thủ tục chung. Đồng thời, Tòa án sẽ thông báo cho cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại và yêu cầu chuyển hồ sơ giải quyết khiếu nại cho Tòa án.

(ii) Nếu người khởi kiện lựa chọn cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, Tòa án sẽ trả lại đơn khởi kiện và tài liệu liên quan theo quy định tại Luật Tố tụng hành chính.

(iii) Trong trường hợp hết thời hạn giải quyết khiếu nại mà khiếu nại không được giải quyết hoặc đã được giải quyết nhưng người khiếu nại không đồng ý, và họ có đơn khởi kiện vụ án hành chính, Tòa án sẽ xem xét để tiến hành thụ lý vụ án theo thủ tục chung.

Thứ hai, nếu nhiều người cùng khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án có thẩm quyền và đồng thời khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, và tất cả họ đều chọn một trong hai cơ quan có thẩm quyền giải quyết, thì quy trình xác định thẩm quyền sẽ tuân theo quy định đã nêu ở phần trước đó.

Thứ ba, trong trường hợp nhiều người cùng khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án có thẩm quyền và đồng thời khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, bao gồm trường hợp có người chọn Tòa án giải quyết và người khác chọn người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, hoặc trường hợp có người chỉ khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án có thẩm quyền và người khác chỉ khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, quy trình xác định thẩm quyền sẽ diễn ra như sau:

(i) Nếu quyền lợi và nghĩa vụ của người khởi kiện và người khiếu nại độc lập với nhau, thì Tòa án sẽ giải quyết yêu cầu của người khởi kiện theo thẩm quyền của mình, trong khi việc giải quyết khiếu nại của những người khiếu nại thuộc thẩm quyền của người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại.

(ii) Nếu quyền lợi và nghĩa vụ của người khởi kiện và người khiếu nại không độc lập với nhau, Tòa án sẽ thụ lý và giải quyết vụ án theo thủ tục chung. Đồng thời, Tòa án sẽ thông báo cho người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại và yêu cầu chuyển toàn bộ hồ sơ giải quyết khiếu nại cho Tòa án.

Thứ tư, trong trường hợp người khởi kiện không chọn cơ quan giải quyết, Tòa án sẽ trả lại đơn khởi kiện cho người khởi kiện.

Điều này là một trong những điểm quan trọng được thay đổi và bổ sung trong Luật Tố tụng hành chính 2015, không chỉ làm rõ hơn so với Luật Tố tụng hành chính 2010 mà còn thể hiện sự tôn trọng đối với quyền lựa chọn của người khởi kiện, bảo đảm quyền và lợi ích của họ, và đồng thời đảm bảo tính thích hợp với các quy định của các luật chuyên ngành khác. Tuy nhiên, cần thiết lập một cơ chế chặt chẽ hơn trong việc hợp tác giữa cơ quan hành chính và Tòa án, bao gồm cả việc trao đổi thông tin và xây dựng một cơ sở dữ liệu quốc gia hiện đại để dễ dàng xác định chính xác các trường hợp như vậy.

Bài viết liên quan: Mẫu đơn khiếu nại giải quyết tranh chấp đất đai mới nhất năm 2023

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn sự quan tâm và theo dõi!