1. Giới thiệu tầm quan trọng của việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ được hiểu là việc nhà nước và chủ thể quyền sở hữu trí tuệ sử dụng các biện pháp pháp lý để bảo vệ quyền sở hữu các đối tượng sở hữu trí tuệ của mình, chống lại mọi sự xâm phạm nhằm duy trì toàn vẹn quyền sở hữu các đối tượng này. Quyền sở hữu trí tuệ được bảo vệ bằng các biện pháp hành chính, dân sự và hình sự. Chủ thể quyền có thể tự bảo vệ hoặc nhờ sự can thiệp của cơ quan nhà nước bằng cách khởi kiện tại Toà án hoặc gửi đơn yêu cầu xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tới các cơ quan nhà nước có thẩm quyền như Thanh tra Khoa học và Công nghệ (đối với hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp), Thanh tra Văn hoá, Thể thao và Du lịch (đối với hành vi xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan), Thanh tra Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (đối với hành vi xâm phạm giống cây trồng). Ngoài ra, có thể gửi đơn đến các cơ quan như Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ, Hải quan, Quản lý thị trường.

 

2. Các biện pháp pháp lý bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

- Biện pháp tự bảo vệ: Chủ thể bị xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có thể trực tiếp áp dụng các biện pháp theo quy định Luật sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi bổ sung 2009 để bảo vệ quyền của mình: Chủ động ngăn chặn các hành vi xâm phạm ngay khi phát hiện; Yêu cầu tổ chức hoặc cá nhân vi phạm ngừng hành vi xâm phạm; Buộc người vi phạm công khai xin lỗi và cải chính; Yêu cầu người vi phạm bồi thường thiệt hại gây ra; Gửi đơn yêu cầu các cơ quan như tòa án hoặc trọng tài can thiệp bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Các biện pháp tự bảo vệ có thể được thực hiện thông qua việc gặp trực tiếp, gọi điện thoại, gửi thư qua bưu điện, thư điện tử, hoặc fax. Đây là biện pháp đầu tiên và thường được áp dụng nhanh chóng để ngăn chặn hành vi xâm phạm mà không cần sự can thiệp của cơ quan nhà nước.

- Biện pháp hành chính: Biện pháp này bao gồm các hình thức xử phạt hành chính là cảnh cáo và phạt tiền. Hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu hàng hóa giả mạo, nguyên liệu, vật liệu, phương tiện sản xuất, kinh doanh hàng giả; đình chỉ hoạt động kinh doanh trong một thời gian nhất định. Biện pháp khắc phục hậu quả gồm buộc tiêu hủy, phân phối hoặc đưa vào sử dụng không nhằm mục đích thương mại đối với hàng hóa giả mạo; buộc đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc buộc tái xuất đối với hàng hóa vi phạm.

- Biện pháp dân sự: Chủ thể quyền sở hữu trí tuệ hoặc tổ chức, cá nhân bị thiệt hại có thể yêu cầu áp dụng biện pháp dân sự, kể cả khi hành vi vi phạm đã bị xử lý hành chính hoặc hình sự. Thủ tục yêu cầu áp dụng biện pháp dân sự phải tuân theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự, cụ thể là Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

- Biện pháp hình sự Khi hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có tính chất nguy hiểm cho xã hội và cấu thành tội phạm, cá nhân hoặc tổ chức vi phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Bộ luật Hình sự 2015 quy định các tội danh và hình phạt nhằm bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ như Tội xâm phạm quyền tác giả và vi phạm quy định về xuất bản, phát hành các ấn phẩm; Các tội như sản xuất, buôn bán hàng giả; lừa dối khách hàng; xâm phạm quy định về cấp văn bằng bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp. Các biện pháp này được áp dụng bởi tòa án và cơ quan chức năng có thẩm quyền nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ.

 

3. Các biện pháp kỹ thuật bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Các biện pháp kỹ thuật là những công cụ quan trọng để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong môi trường số. Một số biện pháp kỹ thuật chủ yếu bao gồm:

- Mã hóa dữ liệu: Đây là quá trình chuyển đổi dữ liệu từ dạng thông thường sang một dạng mã hóa để chỉ những người có khóa giải mã mới có thể đọc được dữ liệu đó. Mã hóa giúp bảo vệ thông tin sở hữu trí tuệ khỏi bị truy cập trái phép và bảo vệ tính toàn vẹn và bí mật của dữ liệu. 

- Ký số điện tử: Đây là một dạng chữ ký số hóa được sử dụng để xác thực tính toàn vẹn và nguồn gốc của dữ liệu số. Nó đảm bảo rằng dữ liệu không bị thay đổi kể từ khi được ký và xác nhận danh tính của người gửi. 

- Bảo mật mạng: Bảo mật mạng liên quan đến việc bảo vệ mạng máy tính và dữ liệu trên đó khỏi các cuộc tấn công, truy cập trái phép, hoặc sử dụng sai mục đích. Các biện pháp bảo mật mạng bao gồm: kiểm soát lưu lượng mạng ra vào để ngăn chặn các truy cập trái phép; giám sát mạng để phát hiện và ngăn chặn các hành vi xâm nhập.

- Giám sát hệ thống: Đây là quá trình liên tục theo dõi và phân tích hoạt động của hệ thống để phát hiện, phản ứng và ngăn chặn các hành vi bất thường hoặc truy cập trái phép. Ví dụ như theo dõi lưu lượng mạng để phát hiện các mẫu truy cập bất thường hoặc các cuộc tấn công tiềm năng; giám sát hiệu suất và bảo mật của các máy chủ và hệ thống lưu trữ để bảo vệ dữ liệu sở hữu trí tuệ.

Các biện pháp kỹ thuật này phối hợp với nhau để tạo ra một lớp bảo vệ toàn diện cho quyền sở hữu trí tuệ trong môi trường số, giúp ngăn chặn các hành vi xâm phạm và bảo vệ tính toàn vẹn, bảo mật và tính khả dụng của thông tin.

 

4. Các biện pháp kinh tế bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ

Các biện pháp kinh tế bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ nhằm tăng cường nhận thức và tạo điều kiện thuận lợi cho việc bảo vệ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Các biện pháp kinh tế bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ bao gồm:

- Nhãn hiệu chống hàng giả: Nhãn hiệu chống hàng giả là biện pháp giúp bảo vệ sản phẩm khỏi hàng giả và hàng nhái bằng cách sử dụng các nhãn hiệu, dấu hiệu hoặc mã nhận dạng đặc biệt để xác thực nguồn gốc và chất lượng của sản phẩm. Ví dụ như sử dụng Tem chống hàng giả; Mã vạch và mã QR; Công nghệ gắn chip RFID vào sản phẩm để quản lý và xác thực hàng hóa từ quá trình sản xuất đến tay người tiêu dùng.

- Quảng cáo và tuyên truyền: Quảng cáo và tuyên truyền là các hoạt động nhằm nâng cao nhận thức của công chúng về tầm quan trọng của quyền sở hữu trí tuệ và khuyến khích tôn trọng các quyền này. Ví dụ như sử dụng các phương tiện truyền thông đại chúng như truyền hình, radio, báo chí và mạng xã hội để tuyên truyền về tác hại của việc vi phạm sở hữu trí tuệ và lợi ích của việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; tổ chức các khóa học, hội thảo, hội nghị nhằm cung cấp kiến thức về sở hữu trí tuệ cho các doanh nghiệp, nhà sản xuất và người tiêu dùng. 

- Hỗ trợ doanh nghiệp: Hỗ trợ doanh nghiệp là các biện pháp hỗ trợ kỹ thuật, tài chính và pháp lý giúp các doanh nghiệp bảo vệ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ của mình thông qua việc cung cấp các gói hỗ trợ tài chính, chẳng hạn như các khoản vay ưu đãi hoặc trợ cấp, để giúp doanh nghiệp chi trả cho các chi phí liên quan đến việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; cung cấp các dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật, bao gồm việc phát triển và triển khai các biện pháp kỹ thuật để bảo vệ sở hữu trí tuệ như mã hóa, ký số điện tử và bảo mật mạng. 

Các biện pháp kinh tế này không chỉ giúp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ mà còn tạo ra một môi trường kinh doanh lành mạnh và cạnh tranh, thúc đẩy sự phát triển kinh tế và sáng tạo.

Ngoài ra, quý bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết Sở hữu trí tuệ là gì? Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ như thế nào? Nếu có bất cứ vấn đề pháp lý nào cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ tới bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số điện thoại: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu trực tiếp tới địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Trân trọng!