Các khoản thu nhập tính đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc mới

1. Khái quát về lương tham gia bảo hiểm xã hội

Bảo hiểm xã hội là một hình thức bảo đảm cho người lao động và gia đình của họ trước những rủi ro trong cuộc sống. Bảo hiểm xã hội cung cấp sự bảo vệ cho người lao động khi họ mất thu nhập do nhiều nguyên nhân khác nhau như bệnh tật, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết.

Trong đó, bảo hiểm xã hội bắt buộc là bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà người lao động và người sử dụng lao động phải tham gia.

Mức lương tham gia bảo hiểm xã hội là một trong những yếu tố quan trọng được quy định trong hợp đồng lao động ký kết giữa người lao động và người sử dụng lao động. Mức lương này được xác định để tính toán mức đóng bảo hiểm xã hội theo quy định của Nhà nước về Luật Lao động.

Trong đó mức lương của người lao động để tham gia bảo hiểm xã hội không được thấp hơn mức tối thiểu vùng. Còn mức đóng bảo hiểm xã hội tối đa không vượt quá 20 lần mức lương cơ sở theo quy định.

Ngoài ra, việc tính toán mức đóng bảo hiểm xã hội cũng phải tuân theo quy định của Nhà nước về Luật Lao động và các quy định liên quan. Vì vậy, việc đảm bảo mức lương tham gia bảo hiểm xã hội đúng quy định là rất quan trọng để đảm bảo quyền lợi và tránh các rủi ro pháp lý cho cả người lao động và người sử dụng lao động.

2. Các khoản thu nhập tính đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc 

Để đóng bảo hiểm xã hội, tiền lương tháng được tính dựa trên nhiều yếu tố khác nhau. Theo quy định tại điểm a, tiết b1 điểm b và tiết c1 điểm c của khoản 5 Điều 3 Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH, tiền lương tháng bao gồm các khoản sau đây:

(1) Mức lương theo công việc hoặc chức danh, được tính theo thời gian và theo thang lương, bảng lương do người sử dụng lao động xây dựng theo quy định tại Điều 93 Bộ luật Lao động. Nếu người lao động hưởng lương theo sản phẩm hoặc lương khoán, mức lương tính theo thời gian sẽ được sử dụng để xác định đơn giá sản phẩm hoặc lương khoán.

(2) Phụ cấp lương theo thỏa thuận của hai bên, bao gồm các khoản phụ cấp lương để bù đắp yếu tố về điều kiện lao động, tính chất phức tạp công việc, điều kiện sinh hoạt, mức độ thu hút lao động mà mức lương thỏa thuận trong hợp đồng lao động chưa được tính đến hoặc tính chưa đầy đủ.

(3) Các khoản bổ sung khác theo thỏa thuận của hai bên, bao gồm các khoản bổ sung xác định được mức tiền cụ thể cùng với mức lương thỏa thuận trong hợp đồng lao động và trả thường xuyên trong mỗi kỳ trả lương. Với những khoản này, các bên sẽ đồng ý trước về mức tiền và thời gian trả để tính vào tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội.

Thực tế, hiện nay cách tính lương đóng BHXH đang được áp dụng chưa bảo đảm đầy đủ quyền lợi của người lao động. Quy định cứng về phụ cấp tính đóng BHXH chỉ có thể thực hiện được với các doanh nghiệp có thang bảng lương rõ ràng, bao gồm các khoản cố định, đặc biệt là các doanh nghiệp nhà nước. Tuy nhiên, hiện nay chỉ tính đóng BHXH được trên ba loại phụ cấp bao gồm chức vụ, thâm niên nghề và thâm niên vượt khung (nếu có).

Tuy nhiên, ở một số doanh nghiệp, vẫn xảy ra tình trạng tách ra nhiều khoản trợ cấp, bổ sung để "lách, né" việc đóng BHXH. Điều này dẫn đến sự không rõ ràng về việc tính toán các khoản phụ cấp và bổ sung khác để đóng BHXH. Không ít doanh nghiệp còn tồn tại ba loại thu nhập của người lao động, bao gồm loại làm căn cứ để đóng BHXH, loại để quyết toán và loại thu nhập thực tế. Điều này gây khó khăn cho việc áp dụng luật hiện hành trong việc tách bạch các loại phụ cấp cũng như khoản bổ sung khác để tính đóng BHXH.

Ngoài ra, hiện chỉ các doanh nghiệp nhà nước có thang bảng lương rõ ràng và phụ cấp cụ thể, trong khi các doanh nghiệp trả lương tối thiểu vùng lại có cách xây dựng thang bảng lương, phụ cấp và mức tiền khác nhau. Thậm chí, một số công ty còn có tới 100 loại phụ cấp lẫn phúc lợi, nhưng hầu hết không có khoản nào được tính đóng BHXH. Do đó, việc áp dụng quy định về tính đóng BHXH đang gặp nhiều khó khăn và cần được cải thiện để đảm bảo quyền lợi của người lao động.

Nhằm giải quyết tình trạng trốn đóng, đóng không đủ BHXH và đảm bảo quyền lợi cho người lao động cũng như sự ổn định của Quỹ Bảo hiểm xã hội, nhiều cơ quan đã đề xuất sửa đổi dự luật Bảo hiểm xã hội. Điều đáng lưu ý là, việc đưa ra các quy định mới này cũng nhằm mục đích tăng cường tính minh bạch và công khai trong việc tính toán đóng BHXH. Theo đề xuất mới này, mức căn cứ đóng BHXH sẽ được tính dựa trên tổng thu nhập hàng tháng của người lao động, bao gồm cả tiền lương và các khoản phụ cấp có tính chất như lương. Để đảm bảo tính công bằng và chính xác, đề xuất mới này đề nghị rằng mức căn cứ đóng BHXH ít nhất phải bằng 70% tổng tiền lương và thu nhập khác hàng tháng của người lao động. Ví dụ nếu mỗi tháng lao động có tổng thu nhập 10 triệu đồng bao gồm tiền lương và các khoản phụ cấp có tính chất như lương thì căn cứ tính đóng BHXH sẽ ít nhất là 7 triệu (70%). Người lao động trích đóng 8%, doanh nghiệp đóng 14% của 7 triệu đồng vào Quỹ Hưu trí tử tuất.

Tuy nhiên, hiện nay thì vấn đề này vẫn chỉ đang nằm ở mức đề xuất, những khoản thu nhập tính đóng bảo hiểm xã hội vẫn đang được thực hiện với ba loại thu nhập nêu trên.

3. Các khoản thu nhập không tính đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc 

* Tiền thưởng

Dựa vào quy định tại Khoản 26 Điều 1 của Thông tư 06/2021/TT-BLĐTBXH, có 5 khoản thu nhập bắt buộc không tính đóng bảo hiểm xã hội. Luật Minh Khuê sẽ cùng bạn đọc tìm hiểu về khoản thu nhập đầu tiên trong danh sách đó: tiền thưởng.

Theo Điều 104 của Bộ luật Lao động 2019, thưởng là số tiền hoặc tài sản hoặc các hình thức khác mà người sử dụng lao động thưởng cho người lao động dựa trên kết quả sản xuất, kinh doanh và mức độ hoàn thành công việc của người lao động. Việc quyết định và công bố quy chế thưởng do người sử dụng lao động tiến hành sau khi tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở đối với các nơi có tổ chức đại diện người lao động.

* Tiền ăn giữa ca

Tiền ăn giữa ca là một trong năm khoản thu nhập không tính bảo hiểm xã hội bắt buộc. Bên cạnh đó, cũng có các khoản hỗ trợ được quy định tại Khoản 26 Điều 1 Thông tư 06/2021/TT-BLĐTBXH.

* Các khoản hỗ trợ

Các khoản hỗ trợ nằm trong khoản thu nhập không tính đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, gồm có:

– Hỗ trợ xăng xe,

– Hỗ trợ điện thoại

– Hỗ trợ đi lại

– Hỗ trợ tiền nhà ở

– Hỗ trợ tiền giữ trẻ và hỗ trợ tiền nuôi con nhỏ.

– Khoản hỗ trợ khi người lao động có thân nhân bị chết, người lao động có người thân kết hôn, sinh nhật của người lao động, trợ cấp cho người lao động gặp hoàn cảnh khó khăn khi bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

* Các khoản hỗ trợ, trợ cấp khác ghi thành mục riêng trong hợp đồng lao động

Các khoản hỗ trợ và trợ cấp sẽ được ghi riêng trong hợp đồng lao động theo quy định tại Mục C2, Điểm c, Khoản 5 của Điều 3 trong Thông tư số 10/2020/TT-BLĐTBXH ngày 12/11/2020.

Những khoản bổ sung không có mức tiền cụ thể sẽ được trả định kỳ và liên quan đến quá trình làm việc và kết quả thực hiện công việc của người lao động, có thể được trả thường xuyên hoặc không thường xuyên, và được thêm vào mức lương thỏa thuận trong hợp đồng lao động.

Để tìm hiểu thêm thông tin liên quan, mời quý bạn đọc tham khảo bài viết: Lương tham gia bảo hiểm xã hội là gì? Cách tính tiền lương đóng BHXH

Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê liên quan đến vấn đề: Các khoản thu nhập tính đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Mọi thắc mắc chưa rõ hay có nhu cầu hỗ trợ vấn đề pháp lý khác, quý khách hàng vui lòng liên hệ với bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline: 1900.6162  để được hỗ trợ và giải đáp kịp thời. Xin trân trọng cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm theo dõi bài viết của Luật Minh Khuê.