Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn pháp luật của Công ty luật Minh Khuê

>> Luật sư tư vấn pháp luật, gọi:  1900.6162

NỘI DUNG TƯ VẤN:

Chào bạn, cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi đề nghị tư vấn luật đến Bộ phận luật sư tư vấn pháp luật của Công ty Luật Minh Khuê. Nội dung câu hỏi của bạn đã được đội ngũ luật sư của Chúng tôi nghiên cứu và tư vấn cụ thể như sau:

1. Các nguyên tắc và cơ chế vận hành của hệ thống chính trị:

Hệ thống chính trị nước ta hoạt động theo những nguyên tắc phổ biến của Hệ thống chính xã hội chủ nghĩa vừa tuân thủ những nguyên tắc có tính “đặc thù” khác:

(1) Quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân

Điều 2 Hiến pháp 1992 (sửa đổi) ghi: Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước của dân, do dân, vì nhân dân. Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức.

Chủ quyền nhà nước thuộc về nhân dân, nhân dân thực hiện chủ quyền ấy bằng cách bầu ra các cơ quan quyền lực như Quốc hội, Hội đồng nhân dân... Những cơ quan này thay mặt nhân dân thực thi quyền lực nhà nước. ở nước ta các đại biểu của dân được ủy quyền theo nguyên tắc tự do và một thời hạn nhất định (nhiệm kỳ).

(2) Đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Nhà nước và xã hội.

(3) Nguyên tắc tập trung dân chủ là nguyên tắc hoạt động chủ yếu của Hệ thống chính trị​, trong đó có Đảng và Nhà nước. Riêng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với tư cách là một bộ phận của Hệ thống chính trị, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam vừa phải tuân thủ nguyên tắc tập trung dân chủ vừa thực hiện nguyên tắc tự nguyện, hiệp thương dân chủ, thống nhất và phối hợp hành động.

(4) Nguyên tắc quyền lực nhà nước thống nhất có phân công, phối hợp và kiểm soát  giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp; thực hiện sự phân cấp, nâng cao tính chủ động của chính quyền địa phương, cơ sở...

(5) Nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách.

2.Thực trạng Hệ thống chính trị​ ở nước ta hiện nay:

- Hệ thống chính trị nước ta tỏ rõ ưu việt trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, hoàn thành cuộc cách mạng giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.

- Sau chiến tranh, đất nước trải qua nhiều khó khăn chủ quan và khách quan, đặc biệt là sau khi hệ thống xã hội chủ nghĩa tan rã, nhưng chúng ta vẫn đứng vững được vượt qua thử thách, khủng hoảng đưa đất nước phát triển lên một bước mới, đạt được nhiều thành tựu to lớn.

Nguyên nhân của những thành tựu đó là “do Đảng ta có bản lĩnh vững vàng và đường lối lãnh đạo đúng đắn, Nhà nước có cố gắng lớn trong việc điều hành, quản lý; toàn dân và toàn quân phát huy lòng yêu nước và tinh thần dũng cảm, đoàn kết nhất trí, cần cù, năng động sáng tạo, tiếp tục thực hiện đổi mới, ra sức xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”.

Bên cạnh những thành tựu, hệ thống chính trị nước ta cũng bộc lộc những yếu kém:

- Cơ chế Đảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ, Nhà nước quản lý chưa được cụ thể hóa, chưa phân định rõ ràng chức năng, nhiệm vụ, phương  thức và phạm vi hoạt động của từng chủ thể trong hệ thống chính trị.

- Chưa thực hiện tốt các cơ chế tổ chức thực thi quyền lực chính trị, quyền lực nhà nước. Dẫn đến tình trạng chồng chéo, giảm hiệu lực, hiệu quả của quá trình thực thi quyền lực nhà  nước.

- Chúng ta còn chưa thực hiện đầy đủ và đúng đắn các nguyên tắc hoạt động của hệ thống chính trị.

- Còn quan niệm giản đơn về thống nhất quyền lực nhà nước và sự phân công các cơ  quan nhà nước trong việc thực thi các quyền.

- Việc phân cấp phân quyền còn chưa hợp lý, còn tình trạng vừa chồng chéo, vừa bỏ trống trong thực thi quyền lực nhà nước ở địa phương.

- Các tổ chức chính trị - xã hội hành chính hóa, hoạt động kém hiệu quả.

Những yếu kém của hệ thống chính trị được Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ XI chỉ rõ:

Dân chủ và sức mạnh đại đoàn kết dân tộc chưa được phát huy đầy đủ. Quyền làm chủ của nhân dân ở một số nơi, trên một vài lĩnh vực còn bị vi phạm. Việc thực hành dân chủ còn hình thức. Việc tuyên truyền vận động, tập hợp, thu hút nhân dân tham gia các phong trào, cuộc vận động của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân còn hạn chế. Hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân chưa sâu sát các tầng lớp nhân dân và cơ sở.

Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa chưa theo kịp yêu cầu phát triển kinh tế và quản lý đất nước. Năng lực xây dựng thể chế, quản lý, điều hành, tổ chức thực thi pháp luật còn yếu. Tổ chức bộ máy ở nhiều cơ  quan còn chưa hợp lý, biên chế cán bộ công chức tăng thêm, nhiệm vụ của một số cơ quan chưa đủ rõ, còn chồng chéo. Cải cách hành chính chưa đạt yêu cầu; thủ tục hành chính còn gây phiền hà cho tổ chức và công dân.

Công tác phòng chống tham nhũng, lãng phí chưa đạt yêu cầu đề ra.

Công tác xây dựng Đảng còn nhiều hạn chế yếu kém, chậm được khắc phục. Công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn chưa làm sáng tỏ được một số vấn đề về đảng cầm quyền, về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta.

Tình trạng suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên và tình trạng tham nhũng, lãnh phí, quan liêu… còn tiếp tục diễn biến phức tạp.

Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể nhân dân trên một số nội dung còn chưa rõ, chậm đổi mới…

3. Yêu cầu, định hướng, nguyên tắc, phương châm đổi mới hệ thống chính trị ở nước ta

3.1 Yêu cầu đặt ra cho việc đổi mới Hệ thống chính trị​:

- Đổi mới Hệ thống chính trị nhằm đáp ứng yêu cầu của những biến đổi trong đời sống kinh tế - xã hội;

-Đổi mới Hệ thống chính trị phải đáp ứng sự phát triển Khoa học công nghệ;  bám sát những Xu hướng chính trị đương đại

3.2 Những định hướng đổi mới Hệ thống chính trị​ ở nước ta:

Đổi mới Hệ thống chính trị ở nước ta cần tuân thủ những định hướng có  tính giải pháp lớn được Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ IX (2001) vạch ra:

a) Xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân dưới sự lãnh đạo của Đảng.

b) Cải cách thể chế và phương thức hoạt động của Nhà nước. Trong đó:

- Kiện toàn tổ chức, đổi mới phương thức và nâng cao hiệu quả hoạt động của Quốc hội. Trọng tâm là công tác lập pháp, xây dựng chương trình, quy trình làm luật, ban hành luật và hướng dẫn thi hành luật.

- Xây dựng một nền hành chính nhà nước dân chủ, trong sạch, vững mạnh, từng bước hiện đại hóa.

- Cải cách tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan tư pháp.

c) Phát huy dân chủ, giữ vững kỷ luật, kỷ cương, tăng cường pháp chế

- Hoàn thiện hệ thống bầu cử, nhằm nâng cao chất lượng của đại biểu dân cử các cấp và Quốc hội. Tăng thêm đại biểu chuyên trách của Quốc hội.

- Xây dựng luật trưng cầu dân ý.

- Thực hiện tốt pháp lệnh dân chủ ở xã, phường, thị trấn và Quy chế dân chủ cơ sở.

- Đổi mới cơ chế vận hành của Hệ thống chính trị, xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể chính trị trong các hoạt động chung.

- Tăng cường pháp chế.

d) Xây dựng chỉnh đốn Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng. Trong đó có một số nhiệm vụ cụ thể:

- Giáo dục tư tưởng chính trị, rèn luyện đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân.

- Tiếp tục đổi mới công tác cán bộ.

- Xây dựng , củng cố tổ chức, cơ sở đảng.

- Kiện toàn tổ chức, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng.

e) Tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội. Trong đó cần chú ý:

- Thực hiện tốt Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

- Mở rộng và đa dạng hóa các hình thức tập hợp nhân dân, tham gia các đoàn thể nhân dân, các tổ chức xã hội, các hội nghề nghiệp, văn hóa hữu nghị, từ thiện nhân đạo… sớm ban hành luật về hội.

- Tổ chức các phong trào thi đua yêu nước gắn với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của cả nước, từng địa phương và địa bàn dân cư.

- Thực hiện tốt chức năng giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận.

- Hướng mạnh hoạt động về cơ sở, cộng đồng dân cư và từng gia đình.

g) Những định hướng có tính giải pháp này cần được thực hiện trong điều kiện tích cực chống nạn quan liêu tham nhũng, bảo đảm sự phát triển bền vững nền kinh tế và thực hiện một bước công bằng xã hội.

3.3. Những nguyên tắc đổi mới Hệ thống chính trị​ ở nước ta:

-Đổi mới Hệ thống chính trị tức là đổi mới nội dung và phương thức hoạt động; cũng như mối quan hệ giữa các tổ chức chính trị hợp pháp trong hệ thống chính trị; chứ không được  thay đổi mục tiêu và con đường xã hội chủ nghĩa, không chấp nhận “đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập”, gây rối lọan xã hội

-Đổi mới là nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng.

-Đổi mới theo định hướng xây dựng nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhânndân.

-Đổi mới nhằm đảm bảo quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân.

-Đổi mới nhằm ổn định chính trị và phát triển kinh tế - xã hội. 

- Đổi mới phải gắn liền với quyết tâm phòng chống quan liêu, tham nhũng.

3.4. Phương châm đổi mới hệ thống chính trị ở nước ta:

-Đổi mới Chính trị đồng thời với đổi mới Kinh tế - trong đó phát triển Kinh tế là trọng tâm,  xây dựng Đảng là then chốt.

-Tiến hành thận trọng, có bước đi vững chắc.

-Phải độc lập, sáng tạo

- vận dụng kinh nghiệm các nước đi trước; nhưng không rập khuôn máy móc theo một mô hình có sẵn nào.

Cảm ơn quý khách đã gửi yêu cầu đến Công ty Luật Minh Khuê, trên đây là nội dung tư vấn của Công ty, nội dung tư vấn có giá trị tham khảo, nếu còn vấn đề mà quý khách hàng còn chưa rõ xin vui lòng liên hệ đến tổng đài của Công ty Luật Minh Khuê 1900.6162 hoặc vui lòng gửi tin nhắn đến email [email protected] để được giải đáp thắc mắc. Trân trọng!

Bộ phận tư vấn pháp luật - Công ty Luật Minh Khuê