Cách niêm yết giá thuốc bán lẻ

Thực tế cho thấy, không ít cơ sở bán lẻ thuốc chưa thực hiện đúng quy định về việc niêm yết giá hoặc niêm yết không rõ ràng, gây khó khăn cho người mua và ảnh hưởng đến niềm tin của xã hội đối với ngành dược. Chính vì vậy, việc tìm hiểu cách niêm yết giá thuốc bán lẻ theo quy định pháp luật hiện hành không chỉ giúp các cơ sở kinh doanh thực hiện đúng nghĩa vụ, mà còn góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch của thị trường dược phẩm, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng – những người đang ngày càng quan tâm và yêu cầu cao hơn về chất lượng dịch vụ y tế.

1. Nguyên tắc trong quản lý giá thuốc

Hệ thống quản lý giá thuốc tại Việt Nam được xây dựng trên một mô hình hỗn hợp, vừa tôn trọng cơ chế thị trường, vừa áp dụng các biện pháp quản lý đặc thù của nhà nước do thuốc là một loại hàng hóa đặc biệt, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Luật Dược 2016 (Luật số 105/2016/QH13) là văn bản pháp lý cốt lõi, thiết lập nguyên tắc tôn trọng quyền tự định giá và cạnh tranh về giá của các tổ chức, cá nhân kinh doanh thuốc, nhưng phải nằm trong khuôn khổ pháp luật. Các nguyên tắc này được quy định cụ thể tại Chương XIII (từ Điều 106 đến Điều 114) của Luật Dược 2016.   

Cách tiếp cận kép này có ý nghĩa quan trọng mà các nhà quản lý nhà thuốc cần phải thấu hiểu. Đây không phải là một thị trường tự do hoàn toàn. Mặc dù nhà thuốc có quyền tự định giá bán, việc định giá này phải tuân thủ nghiêm ngặt các giới hạn pháp lý như trần thặng số bán lẻ và các yêu cầu bắt buộc về tính minh bạch như kê khai và niêm yết giá. Cách tiếp cận của nhà nước không chỉ đơn thuần là kiểm soát chi phí, mà còn là một cơ chế quản lý rủi ro y tế công cộng. Việc định giá không được kiểm soát có thể dẫn đến tình trạng các loại thuốc thiết yếu trở nên quá đắt đỏ, tạo ra một cuộc khủng hoảng về khả năng tiếp cận y tế.

Bằng cách cho phép cạnh tranh thị trường (tôn trọng quyền tự định giá) nhưng đồng thời giới hạn mức lợi nhuận và yêu cầu minh bạch, nhà nước tạo ra một hệ thống khuyến khích hiệu quả kinh doanh nhưng ngăn chặn sự trục lợi. Điều này hàm ý rằng, đối với một nhà thuốc GPP, việc tuân thủ quy định về giá không chỉ là một nhiệm vụ hành chính, mà là một phần cốt lõi trong sứ mệnh bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Bất kỳ vi phạm nào cũng không chỉ bị xem là một sai sót thương mại, mà còn là một hành vi có thể gây hại đến phúc lợi xã hội.

2. Cách niêm yết giá thuốc bán lẻ 

2.1. Các hình thức niêm yết giá được pháp luật chấp nhận

Pháp luật cho phép các cơ sở bán lẻ linh hoạt trong việc lựa chọn hình thức niêm yết, miễn là đảm bảo tính công khai và rõ ràng. Các hình thức phổ biến và hợp lệ bao gồm:

• Niêm yết trực tiếp trên sản phẩm: In, ghi hoặc dán giá bán lẻ trực tiếp lên bao bì chứa đựng thuốc hoặc bao bì ngoài của thuốc. Đây là hình thức rõ ràng nhất nhưng cần cẩn trọng để không che khuất các thông tin bắt buộc trên nhãn gốc như tên thuốc, hoạt chất, hạn dùng.
• Sử dụng bảng niêm yết giá: Thông báo công khai trên bảng giá, danh mục giá bằng giấy hoặc các bảng điện tử. Hình thức này giúp dễ dàng cập nhật khi có sự thay đổi về giá và có thể trình bày thông tin một cách hệ thống.
• Các hình thức phù hợp khác: Pháp luật cũng cho phép các hình thức khác phù hợp với điều kiện thực tế, miễn là đảm bảo khách hàng và cơ quan chức năng có thể dễ dàng quan sát và nhận biết.

2.2. Ba nguyên tắc vàng cần tuân thủ

Để việc niêm yết giá được xem là hợp lệ, nhà thuốc phải tuân thủ ba nguyên tắc cốt lõi sau:

2.2.1. Rõ ràng và chính xác

Đây là nguyên tắc quan trọng nhất. Việc niêm yết phải đảm bảo sự rõ ràng, không gây nhầm lẫn cho khách hàng về mức giá. Đơn vị bắt buộc phải niêm yết bằng Đồng Việt Nam (VND). Giá niêm yết phải là giá bán cuối cùng đến tay người tiêu dùng, đã bao gồm tất cả các loại thuế, phí và lệ phí (nếu có). Nhà thuốc không được thu thêm bất kỳ khoản phụ phí nào ngoài giá đã niêm yết. Giá niêm yết phải gắn liền với thông tin đủ để xác định sản phẩm, chẳng hạn như số lượng hoặc khối lượng tương ứng (ví dụ: giá/viên, giá/hộp).

2.2.2. Đúng vị trí

Vị trí đặt bảng niêm yết hoặc sản phẩm đã dán giá phải thuận tiện cho việc quan sát, nhận biết của cả khách hàng và cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Các vị trí được xem là hợp lệ bao gồm khu vực quầy giao dịch, tủ thuốc, hoặc khu vực khách hàng ngồi chờ. Việc niêm yết giá (đặc biệt là dán tem giá) tuyệt đối không được che khuất các nội dung bắt buộc của nhãn thuốc gốc như tên thuốc, hoạt chất, nồng độ/hàm lượng, hạn dùng.

2.2.3. Cập nhật kịp thời

Theo quy định mới của Luật Giá 2023, khi có sự thay đổi về giá (ví dụ: do thay đổi giá nhập của lô hàng mới), nhà thuốc phải điều chỉnh mức giá niêm yết ngay lập tức. Điều này đòi hỏi nhà thuốc phải có một quy trình cập nhật giá nhanh chóng và hiệu quả.

2.3. Nội dung tối thiểu trên bảng niêm yết giá

Mặc dù pháp luật không quy định một mẫu bảng giá cố định, để đáp ứng yêu cầu "rõ ràng, không gây nhầm lẫn", một bảng niêm yết giá thuốc chuyên nghiệp cần có các cột thông tin tối thiểu sau:

Việc trình bày thông tin một cách đầy đủ và khoa học như trên không chỉ giúp nhà thuốc tuân thủ pháp luật mà còn giúp dược sĩ dễ dàng tra cứu, tư vấn và tạo dựng niềm tin nơi khách hàng.

3. Thực thi và chế tài xử phạt

Việc không tuân thủ các quy định về niêm yết giá có thể dẫn đến những rủi ro tài chính và vận hành đáng kể. Hiểu rõ về cơ chế thực thi và các mức phạt là điều cần thiết để đảm bảo hoạt động kinh doanh bền vững.

Nghị định 117/2020/NĐ-CP là công cụ pháp lý chính quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, bao gồm cả các vi phạm liên quan đến kinh doanh dược phẩm. Đây là văn bản thay thế các nghị định cũ với các chế tài nghiêm khắc hơn, đóng vai trò là "cánh tay nối dài" của các quy định về giá.   

Các hành vi vi phạm về niêm yết giá thuốc và mức phạt tương ứng được quy định rõ ràng, cụ thể như sau:

• Hành vi 1: Không niêm yết giá hoặc niêm yết không đúng quy định. Mức phạt tiền từ 1,000,000 đồng đến 3,000,000 đồng được áp dụng cho các hành vi: không niêm yết giá, niêm yết không đầy đủ, không sử dụng Đồng Việt Nam, hoặc niêm yết một cách không rõ ràng, gây nhầm lẫn cho khách hàng. Quy định này được nêu tại Điểm d, Khoản 1, Điều 55 của Nghị định 117/2020/NĐ-CP.   
• Hành vi 2: Bán thuốc cao hơn giá niêm yết. Hành vi này thường được xử lý theo các nghị định chung về quản lý giá. Mức phạt tiền thường từ 5,000,000 đồng đến 10,000,000 đồng. Một chế tài bổ sung quan trọng là biện pháp khắc phục hậu quả: buộc cơ sở kinh doanh phải hoàn trả lại cho khách hàng khoản tiền đã thu vượt quá giá niêm yết.   

Các mức phạt này đủ lớn để ảnh hưởng đến lợi nhuận của một cơ sở kinh doanh nhỏ. Một điểm cần lưu ý là nhà thuốc có thể bị xử phạt cho hai hành vi riêng biệt từ cùng một giao dịch: một lỗi về niêm yết (theo Nghị định 117) và một lỗi về bán hàng (theo nghị định về giá).

4. Kết luận

Tóm lại, cách niêm yết giá thuốc bán lẻ được quy định chi tiết, bao gồm việc phải in, ghi, hoặc dán giá trên bao bì sản phẩm, công khai tại cơ sở và cam kết không bán cao hơn giá đã niêm yết. Việc tuân thủ nghiêm túc các quy định về niêm yết giá không chỉ giúp các cơ sở bán lẻ thuốc hoạt động đúng luật, tránh bị xử phạt mà quan trọng hơn là xây dựng được niềm tin với cộng đồng, đảm bảo mọi người dân đều được tiếp cận thuốc với mức giá công khai, minh bạch.

Mọi thắc mắc quý khách hàng có thể liên hệ trực tiếp Tổng đài tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến số Hotline: 1900.6162 để gặp luật sư tư vấn trực tiếp giải đáp các thắc mắc. Chúng tôi rất hân hạnh khi nhận được sự hợp tác của quý khách hàng. Xin chân thành cảm ơn!