1. Cải tạo không giam giữ là gì?

Cải tạo không giam giữ thuộc một trong những hình phạt chính được quy định tại điều 32 bộ luạt hình sự 2015.

Cải tạo không giam giữ là hình phạt này không buộc người bị kết án phải cách li khỏi xã hội, mà được giao cho cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội giám sát, giáo dục nhằm phát huy vai trò của quần chúng nhân dân tham gia vào việc cải tạo, giáo dục người phạm tội.

2. Người dưới 18 tuổi vô ý làm chết người có được áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ?

Thưa luật sư, Cháu X và cháu Y năm nay 17 tuổi chơi thân với nhau, một hôm Y đến nhà X chơi và X có lấy ra một lọ nước, X đã nhầm tưởng lọ nứơc đấy là nước ngọt nên đã đưa cho bạn uống, nhưng sau khi uống Y đã có dấu hiệu co giật và sủi bọt mép. Sau đó Y được đưa đi bệnh viện kịp thời nhưng đi được nửa đường thì Y đã tử vong, cơ quan điều tra đã lấy mẫu loại nước đó và đi xét nghiệm kết quả lọ nước đó chính là lọ thuốc trừ sâu của mẹ bạn X chưa kịp sử dụng cho lúa nhà bạn X . Sau quá trình điều tra và đưa ra kết luận bạn X phạm tội vô ý làm chết người. Vậy luật sư cho tôi hỏi trong trường hợp này bạn X có được áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ không? Tôi xin chân thành cảm ơn luật sư! Người gửi: hoahuongduong...@gmail.com

Luật sư trả lời:

Căn cứ theo điều 100 Bộ luật hình sự 2015,sửa đổi bổ sung 2017 quy định hình phạt cải tạo không giam giữ đối với người phạm tội chưa đủ tuổi thành niên cụ thể là :

Điều 100. Cải tạo không giam giữ

1. Hình phạt cải tạo không giam giữ được áp dụng đối với người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi phạm tội ít nghiêm trọng, phạm tội nghiêm trọng hoặc phạm tội rất nghiêm trọng do vô ý hoặc người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng do cố ý.

2. Khi áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, thì không khấu trừ thu nhập của người đó.

Thời hạn cải tạo không giam giữ đối với người dưới 18 tuổi phạm tội không quá một phần hai thời hạn mà điều luật quy định.

Như vậy trong trường hợp này, Cháu X sẽ được xem xét áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ.

3. Áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ thế nào?

Cải tạo không giam giữ được quy định tại Điều 36 Bộ luật Hình sự, theo đó:

Cải tạo không giam giữ áp dụng với tội ít nghiêm trọng, tội nghiêm trọng
Cải tạo không giam giữ được áp dụng từ 06 tháng đến 03 năm đối với người phạm tội ít nghiêm trọng, phạm tội nghiêm trọng do Bộ luật này quy định mà đang có nơi làm việc ổn định hoặc có nơi cư trú rõ ràng nếu xét thấy không cần thiết phải cách ly người phạm tội khỏi xã hội.

Thời gian tạm giam, tạm giữ được trừ vào thời gian cải tạo không giam giữ

Nếu người bị kết án đã bị tạm giữ, tạm giam thì thời gian tạm giữ, tạm giam được trừ vào thời gian chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ, cứ 01 ngày tạm giữ, tạm giam bằng 03 ngày cải tạo không giam giữ.

Bị khấu trừ thu nhập trong thời gian cải tạo không giam giữ:

Tòa án giao người bị phạt cải tạo không giam giữ cho cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc, học tập hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người đó cư trú để giám sát, giáo dục. Gia đình người bị kết án có trách nhiệm phối hợp với cơ quan, tổ chức hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc giám sát, giáo dục người đó.
Trong thời gian chấp hành án, người bị kết án phải thực hiện một số nghĩa vụ theo các quy định về cải tạo không giam giữ và bị khấu trừ một phần thu nhập từ 05% đến 20% để sung quỹ nhà nước. Việc khấu trừ thu nhập được thực hiện hàng tháng.

Trong trường hợp đặc biệt, Tòa án có thể cho miễn việc khấu trừ thu nhập, nhưng phải ghi rõ lý do trong bản án. Không khấu trừ thu nhập đối với người chấp hành án là người đang thực hiện nghĩa vụ quân sự.

Người bị cải tạo không giam giữ không có việc làm phải lao động phục vụ cộng đồng

Trường hợp người bị phạt cải tạo không giam giữ không có việc làm hoặc bị mất việc làm trong thời gian chấp hành hình phạt này thì phải thực hiện một số công việc lao động phục vụ cộng đồng trong thời gian cải tạo không giam giữ.

Thời gian lao động phục vụ cộng đồng không quá 04 giờ trong một ngày và không quá 05 ngày trong 01 tuần.
Không áp dụng biện pháp lao động phục vụ cộng đồng đối với phụ nữ có thai hoặc đang nuôi con dưới 06 tháng tuổi, người già yếu, người bị bệnh hiểm nghèo, người khuyết tật nặng hoặc khuyết tật đặc biệt nặng.

4. Quy định của pháp luật về hình phạt cải tạo không giam giữ

Theo điều 100, Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 (như trích dẫn phần trên) có thể phân tích như sau:

1. Hình phạt cải tạo không giam giữ là hình phạt nghiêm khắc hơn so với hình phạt cảnh cáo và hình phạt tiền nhưng lại nhẹ hơn hình phạt tù. Vì vậy, điều luật này quy định cải tạo không giam giữ chỉ được áp dụng đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội ít nghiêm trọng, phạm tội nghiêm trọng hoặc phạm tội rất nghiêm trọng do vô ý hoặc người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng do cố ý. Những trường hợp người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng do cố ý hoặc phạm tội đặc biệt nghiêm trọng hay người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội đặc biệt nghiêm trọng thì không áp dụng hình phạt này mà xem xét áp dụng hình phạt tù có thời hạn.

2. Người dưới 18 tuổi thường chưa có thu nhập hoặc có thu nhập chưa cao, thông thường chỉ đủ để đảm bảo mức sống bình thường của họ. Vì vậy, khác với áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ đối với người đủ 18 tuổi phạm tội, Điều luật này quy định khi áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, thì không khấu trừ thu nhập của người đó.

Thời hạn cải tạo không giam giữ đối với người dưới 18 tuổi phạm tội không quá một phần hai thời hạn mà điều luật quy định. Như vậy, nếu điều luật quy định cả mức tối thiểu và mức tối đa của hình phạt cải tạo không giam giữ thì mức tối thiểu và tối đa được áp dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội là một phần hai các mức tương ứng đó (nhưng mức tối thiểu không thấp hơn 6 tháng). Nếu điều luật chỉ quy định mức tối đa của hình phạt cải tạo không giam giữ thì đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, mức tối thiểu là 6 tháng và mức tối đa là một phần hai mức tối đa điều luật đó quy định.

5. Thủ tục thi hành biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng

1. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày ra bản án, quyết định áp dụng biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng, Tòa án phải gửi bản án, quyết định cho người đó, người đại diện của người đó và cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện nơi người dưới 18 tuổi cư trú.

2. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được bản án, quyết định của Tòa án, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện nơi người dưới 18 tuổi cư trú phải báo cáo cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an để ra quyết định đưa người dưới 18 tuổi vào trường giáo dưỡng.

3. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được báo cáo của cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện, cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an ra quyết định đưa người dưới 18 tuổi vào trường giáo dưỡng và gửi cho cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện.

4. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được quyết định của cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện phải lập hồ sơ và bàn giao người dưới 18 tuổi vào trường giáo dưỡng. Hồ sơ bao gồm:

a) Bản sao bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật;

b) Quyết định đưa người dưới 18 tuổi vào trường giáo dưỡng;

c) Sơ yếu lý lịch có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã;

d) Danh bản;

đ) Tài liệu khác có liên quan.

5. Khi tiếp nhận người phải chấp hành biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng (sau đây gọi là học sinh), Hiệu trưởng trường giáo dưỡng phải kiểm tra hồ sơ và lập biên bản giao nhận, tổ chức khám sức khỏe cho học sinh. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận học sinh, Hiệu trưởng trường giáo dưỡng phải thông báo việc đã tiếp nhận học sinh cho người đại diện của người đó.

Mọi vướng mắc pháp lý liên quan đến lĩnh vực hình sự về trách nhiệm hình sự, quyết định hình phạt, tổng hợp hình phạt, Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến qua tổng đài. Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực hình sự luôn sẵn sàng lắng nghe và giải đáp cụ thể. Trân trọng./.