1. Quy hoạch cửa khẩu được hiểu như thế nào?

Quy hoạch cửa khẩu, như được chi tiết trong quy định tại Khoản 11 của Điều 4 Nghị định 112/2014/NĐ-CP, và được bổ sung đối với điểm c trong Khoản 1 của Điều 1 Nghị định 34/2023/NĐ-CP, đó là một quá trình quan trọng trong việc định hình sự phát triển của hệ thống cửa khẩu trên các tuyến biên giới đất liền của Việt Nam - Trung Quốc, Việt Nam - Lào và Việt Nam - Campuchia.

Quy hoạch cửa khẩu không chỉ là việc đơn giản xác định vị trí cửa khẩu mà còn liên quan đến việc xác định các chiến lược phát triển, mục tiêu, và các biện pháp cụ thể nhằm tối ưu hóa hoạt động của hệ thống cửa khẩu. Nó còn bao gồm cả việc đánh giá các yếu tố kinh tế, xã hội, môi trường và an ninh để đảm bảo rằng sự phát triển của cửa khẩu là hài hòa và bền vững.

Trong quá trình này, việc tương tác và hợp tác với các quốc gia láng giềng là rất quan trọng để đảm bảo rằng quy hoạch được thực hiện một cách hiệu quả và có lợi cho tất cả các bên liên quan. Đồng thời, việc thúc đẩy hợp tác kinh tế và giao thương qua cửa khẩu cũng là một phần không thể thiếu trong việc phát triển khu vực biên giới.

 

2. Căn cú thực hiện quy hoạch cửa khẩu biên giới

Điều 18 Nghị định 112/2014/NĐ-CP, được sửa đổi bởi khoản 10 Điều 1 Nghị định 34/2023/NĐ-CP quy định quy hoạch cửa khẩu là một quy trình phức tạp, yêu cầu sự kỹ lưỡng và chính xác để xây dựng và phát triển hệ thống cửa khẩu phù hợp với từng tuyến biên giới của Việt Nam - Trung Quốc, Việt Nam - Lào và Việt Nam - Campuchia. Điều này đòi hỏi phải căn cứ vào tình hình cụ thể của từng địa phương, và phải đáp ứng được các yêu cầu về phát triển kinh tế - xã hội, cũng như bảo đảm an ninh quốc phòng và chủ quyền lãnh thổ quốc gia. Quy hoạch này cũng được hướng dẫn bởi các kế hoạch quy hoạch vùng và tỉnh, và phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật về xây dựng và quy hoạch.

Quyết định về quy hoạch cửa khẩu được thực hiện thông qua việc phê duyệt của Thủ tướng Chính phủ. Thủ tướng có trách nhiệm duyệt và quyết định về việc điều chỉnh, bổ sung quy hoạch khi cần thiết, đảm bảo rằng các quyết định này phản ánh đúng nhất tình hình hiện tại và đáp ứng được những thay đổi và yêu cầu mới trong quá trình phát triển của các khu vực biên giới. Bộ Ngoại giao có nhiệm vụ quan trọng là chủ trì và phối hợp với các Bộ: Quốc phòng, Công an, Tài chính, Tài nguyên và Môi trường, Công Thương, Giao thông vận tải, Kế hoạch và Đầu tư, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Xây dựng, Y tế trong việc lập quy hoạch cửa khẩu trên từng tuyến biên giới.

Đây là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự chặt chẽ và toàn diện, nhằm xác định và phát triển hệ thống cửa khẩu theo hướng phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời đảm bảo an ninh quốc phòng và chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam. Bộ Ngoại giao cũng đảm nhận vai trò chủ trì và phối hợp với các cơ quan, cũng như các địa phương liên quan, trong việc lập và thẩm định quy hoạch cửa khẩu trên các tuyến biên giới, từ đó trình Thủ tướng Chính phủ xem xét và phê duyệt. Hơn nữa, Bộ Ngoại giao có trách nhiệm tổ chức công bố và cung cấp thông tin về quy hoạch cửa khẩu, đồng thời tổ chức thực hiện, đánh giá và đề xuất điều chỉnh, bổ sung quy hoạch theo quy định của pháp luật và các quy định có liên quan. Điều này nhấn mạnh sự cam kết của Bộ Ngoại giao trong việc đảm bảo sự minh bạch và đảm bảo rằng quy hoạch được thực hiện một cách hiệu quả và bền vững.

Theo quy định hiện hành, việc quy hoạch cửa khẩu biên giới đòi hỏi một quy trình cẩn thận và toàn diện, chắc chắn rằng mỗi tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc, Việt Nam - Lào, và Việt Nam - Campuchia đều được xem xét kỹ lưỡng. Điều này đòi hỏi phải đánh giá tình hình cụ thể của từng địa phương, và đảm bảo rằng các quy hoạch phản ánh đúng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời bảo vệ quốc phòng, an ninh và chủ quyền lãnh thổ của quốc gia. Quy hoạch cần được hướng dẫn bởi các kế hoạch quy hoạch vùng và tỉnh, và phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật về xây dựng và quy hoạch. Bằng cách này, chúng ta có thể đảm bảo rằng mọi quyết định được đưa ra là sự kết hợp hài hòa giữa sự phát triển và bảo vệ an ninh quốc gia.

 

3. Trách nhiệm chủ trì xây dựng quy hoạch cửa khẩu biên giới?

Điều 26 Nghị định 112/2014/NĐ-CP, được sửa đổi bởi khoản 14 Điều 1 Nghị định 34/2023/NĐ-CP quy định Bộ Ngoại giao, trong vai trò là cơ quan chủ trì, đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và phối hợp quy hoạch cửa khẩu trên các tuyến biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc, Việt Nam - Lào, và Việt Nam - Campuchia. Điều này được quy định cụ thể trong khoản 10 của quyết định này và các văn bản liên quan, được trình Thủ tướng Chính phủ để được phê duyệt.

Ngoài ra, Bộ Ngoại giao còn có trách nhiệm chủ trì và phối hợp với các bộ, ngành liên quan để xem xét và tham mưu cho Chính phủ về chủ trương mở hoặc nâng cấp cửa khẩu. Điều này được quy định tại khoản 12 của quyết định này và Điều 20 của Nghị định số 112/2014/NĐ-CP ngày 21 tháng 11 năm 2014 của Chính phủ. Bên cạnh đó, Bộ Ngoại giao cũng chịu trách nhiệm hướng dẫn việc thực hiện các quy trình và thủ tục liên quan đến việc mở, nâng cấp cửa khẩu, và lối mở biên giới theo quy định của các văn bản pháp luật có liên quan.

Bộ Công an đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm an ninh và trật tự tại các cửa khẩu biên giới, với những nhiệm vụ cụ thể như sau:

- Bộ Công an phối hợp chặt chẽ với Bộ Quốc phòng để hướng dẫn các hoạt động kiểm soát xuất cảnh và nhập cảnh qua các cửa khẩu biên giới. Việc này nhằm mục đích đảm bảo rằng các biện pháp kiểm soát được thực hiện một cách chính xác và hiệu quả, đồng thời giữ vững an ninh và trật tự tại các khu vực biên giới.

- Bên cạnh đó, Bộ Công an cũng có trách nhiệm chỉ đạo các đơn vị Công an cấp dưới, cùng với sự phối hợp của Bộ đội Biên phòng và các cơ quan liên quan, để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia và duy trì trật tự an toàn xã hội tại các khu vực cửa khẩu biên giới. Điều này bao gồm cả việc đấu tranh phòng chống tội phạm, đảm bảo rằng mọi hoạt động tại các cửa khẩu biên giới diễn ra trong môi trường an toàn và hòa bình.

Dưới tác động của sự phát triển kinh tế và mở cửa đối ngoại, việc quản lý và phát triển các cửa khẩu biên giới trở thành một ưu tiên hàng đầu trong chính sách và chiến lược của Việt Nam. Trong bối cảnh này, vai trò của Bộ Ngoại giao không chỉ là chủ trì mà còn là điểm tựa quan trọng trong việc phối hợp các cơ quan chức năng, ngành nghề và địa phương liên quan để xây dựng quy hoạch cửa khẩu. Việc xây dựng quy hoạch cửa khẩu không chỉ là việc đơn giản xác định vị trí cửa khẩu mà còn phải đi sâu vào nghiên cứu và đánh giá các yếu tố về kinh tế, xã hội, văn hóa và an ninh để đảm bảo sự phát triển bền vững và hài hòa của khu vực biên giới. Bộ Ngoại giao cần phối hợp mật thiết với các bộ, ngành và địa phương để đảm bảo rằng mọi quy hoạch được thiết kế phù hợp với cảnh quan kinh tế - xã hội của từng khu vực cụ thể.

Đặc biệt, với việc thúc đẩy hợp tác kinh tế và giao thương qua các cửa khẩu biên giới, Bộ Ngoại giao cần liên tục cập nhật và điều chỉnh quy hoạch để đáp ứng được nhu cầu thay đổi và tiềm năng mới trong quá trình phát triển. Ngoài ra, việc thúc đẩy sự hợp tác và giao lưu văn hóa cũng là một phần quan trọng của quy hoạch, nhằm tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc giao tiếp và hợp tác giữa các quốc gia láng giềng. Bằng cách này, Bộ Ngoại giao không chỉ là cơ quan chủ trì mà còn là người đứng đầu trong việc thúc đẩy một quy hoạch cửa khẩu toàn diện và bền vững, góp phần quan trọng vào việc tạo ra một khu vực biên giới phát triển và hòa bình.

Ngoài ra, có thể tham khảo: Các giấy tờ cần thiết khi xuất nhập cảnh qua cửa khẩu biên giới. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.