Mục lục bài viết

1. Cháu của người có công với cách mạng có được cộng điểm thi đại học không?

Câu trả lời là không. Theo quy định hiện hành về tuyển sinh đại học, cháu của người có công với cách mạng không thuộc đối tượng được hưởng điểm ưu tiên trong xét tuyển đại học.

Sở dĩ có quy định này là vì pháp luật chỉ xác định một số chủ thể nhất định là "thân nhân người có công với cách mạng" để được hưởng các chính sách ưu đãi. Theo Điều 3 Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng năm 2020 (Pháp lệnh số 02/2020/UBTVQH14), thân nhân của người có công bao gồm:

  • Cha đẻ, mẹ đẻ.
  • Vợ hoặc chồng.
  • Con (bao gồm con đẻ và con nuôi hợp pháp).
  • Người có công nuôi liệt sĩ.

Trong danh sách này không có cháu nội hoặc cháu ngoại của người có công. Vì vậy, dù ông, bà là người có công với cách mạng, thương binh, bệnh binh hay liệt sĩ thì bản thân người cháu cũng không được xác định là đối tượng ưu tiên để cộng điểm khi xét tuyển đại học.

Việc giới hạn phạm vi hưởng chính sách được xây dựng nhằm tập trung nguồn lực hỗ trợ cho thế hệ chịu ảnh hưởng trực tiếp từ sự hy sinh hoặc suy giảm khả năng lao động của người có công, tức là thế hệ con. Quyền lợi này không được chuyển tiếp sang thế hệ cháu theo nguyên tắc kế thừa.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa chính sách ưu tiên tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo với các chương trình hỗ trợ riêng của từng cơ sở giáo dục. Một số trường đại học có thể ban hành học bổng hoặc chính sách tri ân dành cho cả con và cháu của thương binh, liệt sĩ. Đây là chính sách nội bộ của nhà trường, không phải là điểm ưu tiên trong xét tuyển đại học và không làm thay đổi tổng điểm xét tuyển của thí sinh.

Ngoài ra, chỉ trong trường hợp rất đặc biệt, nếu người có công đã nhận cháu làm con nuôi hợp pháp theo quy định của Luật Nuôi con nuôi thì về mặt pháp lý, người đó không còn được xác định là "cháu" mà là "con". Khi đó, việc hưởng chính sách ưu tiên sẽ được xem xét theo diện con của người có công nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.

 

2. Cháu của thương binh, bệnh binh, liệt sĩ có thuộc diện được cộng điểm ưu tiên không?

Không. Pháp luật hiện hành không quy định cháu của thương binh, bệnh binh hoặc liệt sĩ là đối tượng được cộng điểm ưu tiên khi xét tuyển đại học.

Đây là một trong những nội dung thường gây nhầm lẫn vì nhiều người cho rằng mọi thế hệ trong gia đình người có công đều được hưởng chính sách ưu đãi giáo dục. Thực tế, quy chế tuyển sinh chỉ áp dụng điểm ưu tiên đối với chính người có công hoặc con của người có công thuộc các nhóm đối tượng được quy định.

Đối với từng trường hợp cụ thể:

  • Cháu của thương binh hoặc bệnh binh không được cộng điểm ưu tiên khi xét tuyển đại học.
  • Cháu của liệt sĩ cũng không được cộng điểm ưu tiên, mặc dù có thể được gia đình giao thực hiện việc thờ cúng liệt sĩ hoặc hưởng một số chế độ khác theo quy định của pháp luật về ưu đãi người có công.
  • Cháu của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng Lao động trong thời kỳ kháng chiến hoặc các đối tượng người có công khác cũng không thuộc diện ưu tiên tuyển sinh.

Đặc biệt, nhiều người nhầm lẫn giữa quyền được hưởng trợ cấp thờ cúng liệt sĩ và quyền được cộng điểm tuyển sinh. Đây là hai chính sách hoàn toàn khác nhau.

Theo quy định hiện hành, trong trường hợp liệt sĩ không còn thân nhân hưởng trợ cấp tuất hằng tháng, người được gia đình hoặc họ tộc thống nhất giao thờ cúng liệt sĩ, kể cả là cháu, có thể được hưởng trợ cấp thờ cúng liệt sĩ theo quy định. Tuy nhiên, chế độ này không làm phát sinh quyền được cộng điểm ưu tiên khi thi hoặc xét tuyển đại học.

Do đó, dù là cháu nội hay cháu ngoại của thương binh, bệnh binh hoặc liệt sĩ, thí sinh vẫn tham gia xét tuyển đại học như các thí sinh khác, trừ khi bản thân thuộc một diện ưu tiên khác theo quy chế tuyển sinh.

 

3. Cháu của người có công được cộng bao nhiêu điểm ưu tiên khi xét tuyển đại học?

Theo quy định hiện hành, cháu của người có công với cách mạng không được cộng điểm ưu tiên khi xét tuyển đại học. Vì không thuộc đối tượng ưu tiên nên mức điểm được cộng là 0 điểm.

Trong khi đó, quy chế tuyển sinh đại học chỉ quy định điểm ưu tiên đối với chính người có công hoặc con của người có công thuộc các nhóm đối tượng ưu tiên.

Cụ thể:

  • Nhóm ưu tiên 1 (UT1) được cộng 2,0 điểm đối với một số đối tượng như con liệt sĩ; con thương binh, bệnh binh hoặc người hưởng chính sách như thương binh có tỷ lệ suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên; con của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên...
  • Nhóm ưu tiên 2 (UT2) được cộng 1,0 điểm đối với con của thương binh, bệnh binh hoặc người hưởng chính sách như thương binh có tỷ lệ suy giảm khả năng lao động dưới 81% và một số đối tượng khác theo quy định.

Như vậy, mức cộng 2,0 điểm hoặc 1,0 điểm chỉ áp dụng đối với con của người có công khi đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp luật, không áp dụng đối với cháu.

Ngoài ra, thí sinh cũng cần lưu ý rằng từ tổng điểm 22,5 trở lên (theo thang điểm 30), điểm ưu tiên sẽ được tính giảm dần theo công thức quy định tại Quy chế tuyển sinh đại học ban hành kèm theo Thông tư số 06/2026/TT-BGDĐT. Tuy nhiên, cơ chế giảm điểm ưu tiên này chỉ áp dụng với những thí sinh vốn thuộc diện được hưởng ưu tiên. Đối với cháu của người có công, do không thuộc đối tượng ưu tiên nên sẽ không phát sinh việc tính điểm cộng theo công thức này.

 

4. Con của cựu chiến binh có được cộng điểm thi đại học không?

Không phải mọi trường hợp con của cựu chiến binh đều được cộng điểm ưu tiên khi xét tuyển đại học.

Đây là nội dung rất dễ bị nhầm lẫn vì nhiều người cho rằng cựu chiến binh đồng nghĩa với người có công với cách mạng. Thực tế, hai khái niệm này không hoàn toàn giống nhau.

Cựu chiến binh là những người đã từng phục vụ trong Quân đội nhân dân Việt Nam và thuộc đối tượng điều chỉnh của Luật Cựu chiến binh. Trong khi đó, việc được hưởng chính sách ưu đãi người có công phải căn cứ vào Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng và các giấy tờ xác nhận tương ứng như Giấy chứng nhận thương binh, bệnh binh, Bằng "Tổ quốc ghi công", Giấy chứng nhận người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học...

Vì vậy, nếu cha hoặc mẹ chỉ là cựu chiến binh mà không thuộc một trong các diện người có công được pháp luật quy định thì con không được cộng điểm ưu tiên trong tuyển sinh đại học.

Ngược lại, nếu người đó vừa là cựu chiến binh, vừa được công nhận là thương binh, bệnh binh hoặc thuộc diện người có công khác theo quy định thì con có thể được hưởng điểm ưu tiên tương ứng, với điều kiện đáp ứng đầy đủ các tiêu chí của nhóm ưu tiên được quy định trong Quy chế tuyển sinh.

Do đó, khi xác định quyền được cộng điểm, thí sinh không nên căn cứ vào danh xưng "cựu chiến binh", mà cần kiểm tra xem cha hoặc mẹ có thuộc đối tượng người có công với cách mạng được pháp luật công nhận hay không. Đây mới là căn cứ pháp lý quyết định việc được hưởng điểm ưu tiên khi xét tuyển đại học.

 

5. Cháu của cựu chiến binh có được cộng điểm thi đại học không?

Không. Theo quy định hiện hành, cháu của cựu chiến binh không thuộc đối tượng được cộng điểm ưu tiên khi xét tuyển đại học.

Nguyên nhân chủ yếu là pháp luật về tuyển sinh không căn cứ vào mối quan hệ "ông, bà là cựu chiến binh" để xác định đối tượng ưu tiên. Quy chế tuyển sinh chỉ công nhận một số nhóm đối tượng cụ thể là người có công với cách mạng và thân nhân của người có công theo quy định của pháp luật.

Trong khi đó, cựu chiến binh là một khái niệm có phạm vi rộng. Không phải mọi cựu chiến binh đều là thương binh, bệnh binh hoặc thuộc diện người có công được hưởng chính sách ưu đãi trong giáo dục.

Vì vậy:

  • Nếu ông hoặc bà chỉ là cựu chiến binh thì cháu không được cộng điểm ưu tiên.
  • Ngay cả khi ông hoặc bà đồng thời là thương binh hoặc liệt sĩ thì cháu vẫn không thuộc diện được cộng điểm, bởi chính sách ưu tiên chỉ áp dụng đối với con của người có công trong các trường hợp được quy định.

Nhiều gia đình nhầm lẫn giữa chính sách tri ân người có công và chính sách ưu tiên tuyển sinh. Thực tế, đây là hai chính sách có phạm vi áp dụng khác nhau. Việc gia đình có truyền thống cách mạng hoặc có ông, bà từng tham gia kháng chiến là niềm tự hào, nhưng không phải là căn cứ để được cộng điểm trong tuyển sinh đại học.

Nếu có nghi ngờ về đối tượng ưu tiên của mình, thí sinh nên đối chiếu trực tiếp với Quy chế tuyển sinh hoặc liên hệ cơ quan quản lý người có công tại địa phương để được xác nhận, thay vì tự suy diễn từ danh hiệu hoặc quá trình công tác của ông, bà.

 

6. Những đối tượng nào được cộng điểm ưu tiên theo quy định tuyển sinh đại học?

Theo Quy chế tuyển sinh đại học ban hành kèm theo Thông tư số 06/2026/TT-BGDĐT, các đối tượng ưu tiên được chia thành hai nhóm chính là Nhóm ưu tiên 1 (UT1) và Nhóm ưu tiên 2 (UT2), với mức điểm ưu tiên khác nhau.

Đối với nhóm liên quan đến người có công với cách mạng, các đối tượng được hưởng điểm ưu tiên gồm:

Đối tượng Mức điểm ưu tiên theo quy định
Thương binh, bệnh binh hoặc người được hưởng chính sách như thương binh 2,0 điểm (UT1)
Con liệt sĩ 2,0 điểm (UT1)
Con của thương binh, bệnh binh hoặc người hưởng chính sách như thương binh có tỷ lệ suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên 2,0 điểm (UT1)
Con của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên 2,0 điểm (UT1)
Con của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng Lao động trong thời kỳ kháng chiến 2,0 điểm (UT1)
Con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị dị dạng, dị tật do hậu quả chất độc hóa học đang hưởng trợ cấp hằng tháng 2,0 điểm (UT1)
Con của thương binh, bệnh binh hoặc người hưởng chính sách như thương binh có tỷ lệ suy giảm khả năng lao động dưới 81% 1,0 điểm (UT2)
Con của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học có tỷ lệ suy giảm khả năng lao động dưới 81% 1,0 điểm (UT2)

Có thể thấy, các quy định đều hướng đến chính người có công hoặc con của người có công. Không có quy định nào cho phép cháu của người có công, cháu của thương binh, cháu của liệt sĩ hoặc cháu của cựu chiến binh được cộng điểm ưu tiên trong tuyển sinh đại học.

Ngoài ra, nếu một thí sinh đồng thời thuộc nhiều diện ưu tiên thì cũng không được cộng dồn điểm. Thí sinh chỉ được hưởng mức ưu tiên cao nhất theo quy định.

 

7. Căn cứ pháp lý về đối tượng được hưởng điểm ưu tiên tuyển sinh đại học

Việc xác định đối tượng được cộng điểm ưu tiên khi xét tuyển đại học được thực hiện trên cơ sở nhiều văn bản quy phạm pháp luật, trong đó quan trọng nhất gồm:

  • Pháp lệnh số 02/2020/UBTVQH14 về Ưu đãi người có công với cách mạng.

Đây là văn bản quy định phạm vi người có công và thân nhân người có công, đồng thời xác định những chủ thể được hưởng các chính sách ưu đãi của Nhà nước. Điều 3 của Pháp lệnh quy định rõ thân nhân người có công gồm cha, mẹ, vợ hoặc chồng, con và người có công nuôi liệt sĩ; không bao gồm cháu nội hoặc cháu ngoại.

  • Nghị định số 131/2021/NĐ-CP của Chính phủ.

Nghị định hướng dẫn chi tiết việc thực hiện Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng, quy định hồ sơ, thủ tục xác nhận người có công, thân nhân người có công và các chế độ ưu đãi liên quan.

  • Thông tư số 06/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy chế tuyển sinh đại học.

Đây là căn cứ trực tiếp để xác định các nhóm đối tượng ưu tiên trong tuyển sinh đại học, mức điểm ưu tiên tương ứng và nguyên tắc tính điểm ưu tiên đối với từng nhóm thí sinh.

Khi xác định quyền được cộng điểm ưu tiên, thí sinh cần đồng thời đối chiếu các văn bản trên để xác định đúng mối quan hệ với người có công và đúng nhóm đối tượng ưu tiên theo quy định.

 

8. Những lưu ý khi xác định đối tượng ưu tiên trong hồ sơ đăng ký xét tuyển đại học

Việc khai báo đúng đối tượng ưu tiên có ý nghĩa rất quan trọng vì kết quả xét tuyển sẽ được hậu kiểm bằng hồ sơ gốc sau khi thí sinh trúng tuyển. Nếu khai không đúng quy định, thí sinh có thể bị hủy kết quả trúng tuyển.

Một số lưu ý quan trọng gồm:

  • Chỉ khai đối tượng ưu tiên khi có căn cứ pháp lý rõ ràng.

Thí sinh chỉ nên lựa chọn mã đối tượng ưu tiên nếu bản thân thực sự thuộc diện được quy định trong Quy chế tuyển sinh và có đầy đủ giấy tờ chứng minh.

  • Không sử dụng thông tin của ông, bà để kê khai ưu tiên.

Đây là sai sót khá phổ biến. Nhiều thí sinh có ông hoặc bà là thương binh, liệt sĩ nên cho rằng mình cũng được hưởng điểm ưu tiên. Tuy nhiên, cháu không thuộc diện được cộng điểm nên việc khai theo thông tin của ông, bà là không đúng quy định.

  • Chuẩn bị đầy đủ giấy tờ chứng minh.

Đối với các trường hợp là con của người có công, hồ sơ thường bao gồm giấy khai sinh, giấy chứng nhận người có công hoặc giấy tờ xác nhận tương ứng do cơ quan có thẩm quyền cấp. Các thông tin về họ tên, quan hệ cha mẹ và đối tượng người có công phải thống nhất giữa các giấy tờ.

  • Kiểm tra kỹ thông tin trước khi xác nhận đăng ký xét tuyển.

Sau khi hoàn thành việc đăng ký trên hệ thống tuyển sinh, thí sinh nên rà soát lại toàn bộ thông tin về khu vực ưu tiên, đối tượng ưu tiên và giấy tờ minh chứng để tránh sai sót ảnh hưởng đến kết quả xét tuyển.

  • Không khai sai để được cộng điểm.

Hiện nay, công tác tuyển sinh được thực hiện theo cơ chế "đăng ký trước, hậu kiểm sau". Khi nhập học, nhà trường sẽ đối chiếu hồ sơ gốc và dữ liệu liên thông với cơ quan quản lý. Nếu phát hiện khai sai đối tượng ưu tiên, trường sẽ điều chỉnh lại điểm xét tuyển. Trường hợp sau khi trừ điểm ưu tiên mà không còn đủ điểm trúng tuyển, kết quả tuyển sinh có thể bị hủy theo quy định. Nếu sử dụng giấy tờ giả hoặc cố ý gian lận, thí sinh còn có thể bị xử lý theo các quy định của pháp luật hiện hành.

Do đó, để bảo đảm quyền lợi của mình, thí sinh nên khai báo trung thực, đối chiếu kỹ các quy định pháp luật và liên hệ cơ quan có thẩm quyền khi chưa xác định rõ mình có thuộc đối tượng ưu tiên hay không.

Bên cạnh đó, quý bạn đọc có thể tham khảo thêm một số nội dung về điểm ưu tiên khi thi đại học khác như: