1. Chế độ thai sản là gì? Chế độ thai sản có vai trò gì?
Chế độ thai sản là một hình thức chính sách xã hội được áp dụng trong lĩnh vực lao động nhằm bảo vệ quyền lợi của phụ nữ khi mang thai và sinh con. Chế độ này đảm bảo rằng phụ nữ có thời gian nghỉ việc để chăm sóc cho sức khỏe của bản thân và con của mình sau khi sinh. Tại Việt Nam chế độ thai sản được quy định trong Bộ luật lao động 2019 và luật bảo hiểm xã hội 2014 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành. Theo đó chế độ thai sản bao gồm các quyền và trợ cấp sau:
- Nghỉ thai sản: phụ nữ có quyền được nghỉ việc khi mang thai và sinh con thời gian nghỉ thai sản cụ thể được quy định theo pháp luật thường là 6 tháng cho phụ nữ sinh con và 4 tháng cho phụ nữ nuôi con bằng sữa mẹ
- Trợ cấp thai sản: trong thời gian nghỉ thai sản phụ nữ sẽ được hưởng trợ cấp thai sản từ Bảo hiểm xã hội. Trợ cấp này được tính dựa trên mức lương trung bình của phụ nữ trước khi nghỉ việc
- Bảo vệ việc làm và lợi ích khác: trong thời gian nghỉ thai sản công ty không được chấm dứt hợp đồng lao động của phụ nữ đồng thời phụ nữ cũng có quyền được hưởng các lợi ích khác như Bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội và các quyền lợi khác theo quy định của pháp luật.
Chế độ thai sản nhằm bảo vệ sức khỏe và quyền lợi của phụ nữ khi mang thai và sinh con, tạo điều kiện thuận lợi để họ đảm nhận vai trò làm mẹ và chăm sóc cho trẻ con trong giai đoạn quan trọng này. Chế độ thai sản đóng vai trò quan trọng và có những ảnh hưởng tích cực sau:
- Bảo vệ sức khỏe và sự phát triển của phụ nữ: chế độ thai sản cho phép phụ nữ có thời gian nghỉ việc để chăm sóc bản thân và phục hồi sau quá trình mang thai và sinh con. Điều này giúp bảo vệ sức khỏe của mẹ, giảm căng thẳng và mệt mỏi, đồng thời tạo điều kiện cho sự phục hồi sau sinh
- Tạo điều kiện cho việc nuôi dưỡng và chăm sóc con cái: chế độ thai sản cho phép phụ nữ có thời gian dành riêng cho việc nuôi dưỡng và chăm sóc con cái. Nghỉ việc trong giai đoạn này giúp mẹ có thời gian tiếp xúc tạo mối quan hệ gắn bó sớm và tăng cường sự phát triển và sức khỏe của trẻ nhỏ
- Đảm bảo quyền lợi của phụ nữ trong lĩnh vực lao động: chế độ thai sản bảo vệ quyền lợi của phụ nữ trong lĩnh vực lao động, nó đảm bảo rằng phụ nữ không bị mất việc làm hoặc bị kỷ luật do lý do mang thai và sinh con. Điều này đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng sự công bằng và đảm bảo quyền bình đẳng cho phụ nữ trong công việc
- Đóng góp vào sự tăng trưởng dân số và phát triển bền vững: chế độ thai sản đóng góp vào tăng trưởng dân số và phát triển bền vững của một quốc gia. Nó tạo điều kiện cho phụ nữ có thể sinh con và nuôi dưỡng con cái một cách an toàn và đảm bảo. Đồng thời góp phần vào việc duy trì và phát triển dân số trong nước
- Tạo động lực và đánh giá cao vai trò của phụ nữ: chế độ thai sản thể hiện sự đánh giá và tôn trọng vai trò của phụ nữ trong việc sinh con và chăm sóc gia đình. Nó gửi đi thông điệp rằng sự đóng góp của phụ nữ vào việc nuôi dưỡng và phát triển con cái là quan trọng và cần được quan tâm và bảo vệ.
2. Điều kiện hưởng chế độ thai sản như thế nào và mức hưởng chế độ thai sản ra sao?
Người lao động thuộc một trong các trường hợp dưới đây sẽ được hưởng chế độ thai sản
- Là lao động nữ mang thai
- Lao động nữ sinh con
- Người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi
- Người lao động nữ đặt vòng tránh thai thực hiện các biện pháp triệt sản
- Lao động nữ mang thai hộ và người mẹ nhờ mang thai hộ
- Người lao động nam đang đóng bảo hiểm xã hội có vợ sinh con
Thời gian đóng bảo hiểm xã hội để hưởng chế độ thai sản được quy định tại khoản 2 điều 31 luật bảo hiểm xã hội 2014 quy định lao động nữ phải đóng đủ 6 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận con nuôi thì được hưởng chế độ thai sản . Tại khoản 3 điều 31 luật bảo hiểm xã hội quy định lao động nữ là đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 12 tháng trở lên mà khi mang thai phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở khám chữa bệnh có thẩm quyền thì phải đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 3 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con sẽ được hưởng chế độ thai sản . Theo khoản 4 điều 31 luật bảo hiểm xã hội 2014 quy định người lao động đủ điều kiện quy định tại khoản 2 khoản 3 điều 31 luật bảo hiểm xã hội mà chấm dứt hợp đồng lao động hợp đồng làm việc hoặc thôi việc trước thời điểm sinh con hoặc nhận con nuôi dưới 6 tháng tuổi vẫn được hưởng chế độ thai sản theo quy định của pháp luật.
Tài khoản 1 điều 34 luật bảo hiểm xã hội 2014 quy định cụ thể thời gian hưởng chế độ khi sinh con đó là lao động nữ sinh con được nghỉ việc, hưởng chế độ thai sản trước và sau khi sinh con là 6 tháng. Trong trường hợp lao động nữ sinh đôi trở nên thì tính từ con thứ hai trở đi cứ mỗi con người mẹ sẽ được nghỉ thêm một tháng, thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản trước khi sinh tối đa không quá 2 tháng.
Bên cạnh đó trường hợp sau khi sinh con nếu con dưới 2 tháng tuổi bị chết thì mẹ được nghỉ việc 4 tháng tính từ ngày sinh con. Nếu con từ 2 tháng tuổi trở nên bị chết thì mẹ được nghỉ việc 2 tháng tính từ ngày con chết và thời gian này không tính vào thời gian nghỉ việc riêng. Trong trường hợp mẹ chết sau khi sinh con thì cha hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng hưởng chế độ bảo hiểm thai sản theo quy định của pháp luật.
Mức hưởng chế độ thai sản Bảo hiểm xã hội năm 2023 được áp dụng theo công thức:
Mức hưởng = mức bình quân tiền lương đóng bảo hiểm 6 tháng liền kề trước khi nghỉ việc x số tháng nghỉ việc do sinh con hoặc nuôi con nuôi
Ngoài ra tại điều 41 luật bảo hiểm xã hội 2014 quy định lao động nữ sau thời gian hưởng chế độ bảo hiểm thai sản trong khoảng thời gian 30 ngày đầu làm việc mà sức khỏe chưa phục hồi thì được nghỉ dưỡng phục hồi sức khỏe từ 5 đến 10 ngày, lao động nữ được hưởng trợ cấp tiền dưỡng sức sau sinh mỗi ngày bằng 30% mức lương cơ sở.
3. Nghỉ thai sản có được hưởng bảo hiểm xã hội một lần không?
Căn cứ khoản 2 điều 39 luật bảo hiểm xã hội 2014 và khoản 6 Điều 42 Quyết định 595/ QĐ-BHXH: người lao động nghỉ việc hưởng chế độ thai sản từ 14 ngày làm việc trở nên trong tháng được tính vào thời gian đóng bảo hiểm xã hội, người lao động và người sử dụng lao động không phải đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp thời gian này vẫn được tính là thời gian tham gia bảo hiểm xã hội, không được tính là thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp, phải đóng bảo hiểm y tế do cơ quan bảo hiểm xã hội đóng.
Do đó thời gian nghỉ thai sản của lao động nữ vẫn được tính là đóng bảo hiểm xã hội. Đồng thời tại khoản 2 điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 quyết định về mức đóng bảo hiểm xã hội một lần được tính theo số năm đã đóng bảo hiểm xã hội. Từ những căn cứ trên ta có thể thấy thời gian nghỉ thai sản của lao động nữ cũng được tính để hưởng bảo hiểm xã hội một lần.
Mức hưởng chế độ thai sản một lần được quy định tại điều 38 luật bảo hiểm xã hội 2014, cụ thể lao động nữ sinh con được hưởng trợ cấp một lần cho mỗi con bằng 2 lần mức lương cơ sở (mức lương cơ sở hiện nay là 1.490.000đ) tại tháng sinh con. Đối với trường hợp sinh con nhưng chỉ có bố tham gia bảo hiểm xã hội thì bố được trợ cấp một lần bằng 2 lần lương cơ sở tại tháng sinh con cho mỗi con.
Như vậy khi bạn đáp ứng đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản, bạn sẽ được hưởng chế độ bảo hiểm xã hội 1 lần với mức hưởng bằng 2 lần mức lương cơ sở.
Để tìm hiểu thêm về vấn đề trên bạn đọc có thể tham khảo bài viết chế độ thai sản theo quy định mới nhất năm 2023 của luật Minh Khuê.
Trên đây là giải đáp của luật Minh Khuê về câu hỏi có được hưởng chế độ bảo hiểm xã hội một lần khi đang nghỉ thai sản không? Mong rằng bài viết trên là tài liệu tham khảo hữu ích dành cho bạn. Bạn đọc có bất kỳ thắc mắc nào xin vui lòng liên hệ tổng đài 19006162 để được giải đáp và tư vấn trực tiếp. Quý khách hàng có nhu cầu báo giá dịch vụ tư vấn vui lòng gửi yêu cầu về địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Cảm ơn bạn đã quan tâm theo dõi.
