1. Cơ sở xác định giá hợp đồng theo đơn giá cố định
Theo điểm b khoản 3 Điều 15 Nghị định 37/2015/NĐ-CP, giá hợp đồng theo đơn giá cố định được xác định trên cơ sở:
- Đơn giá cố định cho các công việc:
+ Đơn giá cố định là giá đã được thỏa thuận giữa hai bên (chủ đầu tư và nhà thầu) cho mỗi đơn vị công việc cụ thể trong hợp đồng.
+ Đơn giá này bao gồm tất cả các chi phí cần thiết để hoàn thành công việc, bao gồm: Chi phí nhân công; Chi phí vật liệu; Chi phí máy móc thiết bị; Chi phí chung và lợi nhuận
+ Đơn giá cố định được thể hiện trong bảng giá hợp đồng.
- Khối lượng công việc tương ứng:
+ Khối lượng công việc là số lượng đơn vị công việc cần thực hiện theo hợp đồng.
+ Khối lượng công việc được xác định dựa trên các tiêu chí cụ thể, ví dụ như: Diện tích thi công; Thể tích thi công; Số lượng hạng mục công việc
- Trường hợp điều chỉnh đơn giá cố định:
+ Theo quy định, đơn giá cố định không thay đổi trong suốt thời gian thực hiện hợp đồng, trừ trường hợp bất khả kháng.
+ Trường hợp bất khả kháng được hiểu là những sự kiện khách quan, do thiên tai, địch họa hoặc do các sự kiện mang tính chất đột xuất, bất ngờ mà con người không thể lường trước được, không thể cưỡng lại được và gây thiệt hại nặng nề cho các bên tham gia hợp đồng.
+ Khi xảy ra trường hợp bất khả kháng, đơn giá cố định có thể được điều chỉnh theo thỏa thuận giữa hai bên hoặc theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
- Ví dụ:
+ Giả sử hai bên thỏa thuận đơn giá thi công xây dựng tường là 100.000 đồng/m2.
+ Hợp đồng thi công xây dựng 100m2 tường.
+ Giá hợp đồng theo đơn giá cố định sẽ là: 100.000 đồng/m2 x 100m2 = 10.000.000 đồng.
- Lưu ý:
+ Việc xác định giá hợp đồng theo đơn giá cố định cần được thực hiện một cách cẩn thận, chính xác để đảm bảo quyền lợi của cả hai bên.
+ Hai bên cần thống nhất rõ ràng về các tiêu chí xác định đơn giá cố định và khối lượng công việc trong hợp đồng.
+ Cần có các điều khoản quy định về việc điều chỉnh đơn giá cố định trong trường hợp xảy ra trường hợp bất khả kháng.
2. Quy trình xác định giá hợp đồng theo đơn giá cố định
Hiện nay, pháp luật chưa có quy định cụ thể về quy trình xác định giá hợp đồng theo đơn giá cố định. Tuy nhiên, có thể dựa theo các điều khoản tại Điều 15 Nghị định 137/2015/NĐ-CP để hiểu về quy trình này như sau:
- Xác định khối lượng công việc:
+ Phân tích bản vẽ thiết kế, dự toán công trình để xác định khối lượng từng hạng mục công việc.
+ Sử dụng các đơn vị đo lường phù hợp cho từng hạng mục công việc (ví dụ: m2, m3, bộ, cái, ...).
+ Căn cứ vào khối lượng công việc đã xác định để lập bảng kê chi tiết khối lượng.
- Xác định đơn giá cố định cho từng hạng mục công việc:
+ Dựa trên kinh nghiệm, năng lực thi công, điều kiện thị trường để dự toán chi phí cho từng hạng mục công việc.
+ Chi phí dự toán bao gồm: Chi phí nhân công; Chi phí vật liệu; Chi phí máy móc thiết bị; Chi phí chung và lợi nhuận
+ Lập bảng kê chi tiết đơn giá cho từng hạng mục công việc.
- Thương lượng và thống nhất giá hợp đồng:
+ Hai bên (chủ đầu tư và nhà thầu) thương lượng về giá hợp đồng dựa trên bảng kê chi tiết khối lượng và đơn giá đã lập.
+ Cần cân nhắc các yếu tố như: Giá cả thị trường; Năng lực tài chính của hai bên; Điều kiện thi công công trình; ...
+ Thống nhất giá hợp đồng theo đơn giá cố định cho toàn bộ công việc.
- Lập và ký hợp đồng:
+ Lập hợp đồng theo mẫu do Bộ Xây dựng ban hành hoặc do hai bên thỏa thuận.
+ Nội dung hợp đồng cần ghi rõ: Giá hợp đồng theo đơn giá cố định cho từng hạng mục công việc; Hình thức thanh toán; Điều khoản điều chỉnh giá hợp đồng (nếu có); Trách nhiệm của hai bên; ...
+ Hai bên ký hợp đồng và đóng dấu pháp nhân.
- Theo dõi và điều chỉnh giá hợp đồng (nếu có):
+ Trong trường hợp có biến động lớn về giá cả thị trường hoặc điều kiện thi công công trình thay đổi, hai bên có thể thương lượng để điều chỉnh giá hợp đồng theo đơn giá cố định.
+ Việc điều chỉnh giá hợp đồng cần được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật và được thể hiện trong văn bản bổ sung hợp đồng.
- Lưu ý:
+ Quy trình xác định giá hợp đồng theo đơn giá cố định cần được thực hiện một cách cẩn thận, chính xác để đảm bảo quyền lợi của cả hai bên.
+ Hai bên cần thống nhất rõ ràng về các tiêu chí xác định đơn giá cố định và khối lượng công việc trong hợp đồng.
+ Cần có các điều khoản quy định về việc điều chỉnh đơn giá cố định trong trường hợp xảy ra trường hợp bất khả kháng.
3. Ưu điểm và nhược điểm của việc sử dụng giá hợp đồng theo đơn giá cố định
* Việc sử dụng giá hợp đồng theo đơn giá cố định mang lại nhiều lợi ích cho cả chủ đầu tư và nhà thầu, cụ thể như sau:
- Đối với chủ đầu tư:
+ Dễ dàng xác định và quản lý giá thành công trình:
-> Giá hợp đồng được xác định rõ ràng ngay từ đầu, giúp chủ đầu tư dễ dàng dự toán và kiểm soát chi phí cho toàn bộ dự án.
-> Loại bỏ nguy cơ phát sinh chi phí ngoài dự kiến do biến động giá thị trường hoặc thay đổi khối lượng công việc.
-> Tăng cường tính minh bạch trong việc quản lý tài chính dự án.
+ Giúp dự đoán được chi phí một cách chính xác:
-> Chủ đầu tư có thể căn cứ vào giá hợp đồng để lập kế hoạch tài chính chi tiết cho dự án, bao gồm các khoản vay vốn, đầu tư, ...
-> Giảm thiểu rủi ro về tài chính do biến động giá cả.
-> Tăng khả năng thu hút nhà đầu tư tham gia vào dự án.
+ Thúc đẩy nhà thầu thi công nhanh chóng, tiết kiệm chi phí:
-> Nhà thầu sẽ chủ động thi công nhanh chóng và hiệu quả để hoàn thành dự án đúng thời hạn và tiết kiệm chi phí.
-> Giảm thiểu rủi ro phát sinh chi phí do chậm tiến độ thi công.
-> Nâng cao chất lượng thi công công trình.
- Đối với nhà thầu:
+ Ổn định doanh thu:
-> Nhà thầu có thể dự đoán được doanh thu từ dự án một cách chính xác, giúp việc lập kế hoạch kinh doanh và quản lý tài chính dễ dàng hơn.
-> Giảm thiểu rủi ro thua lỗ do biến động giá thị trường.
-> Tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.
+ Tăng năng suất lao động:
-> Nhà thầu sẽ tập trung vào việc thi công công trình một cách hiệu quả để hoàn thành dự án đúng thời hạn và tiết kiệm chi phí.
-> Nâng cao năng suất lao động và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.
+ Giảm thiểu rủi ro tranh chấp:
-> Việc xác định rõ ràng giá hợp đồng ngay từ đầu giúp giảm thiểu rủi ro tranh chấp giữa chủ đầu tư và nhà thầu về giá cả.
-> Tạo môi trường hợp tác tin cậy và hiệu quả giữa hai bên.
- Ngoài ra, việc sử dụng giá hợp đồng theo đơn giá cố định còn có một số ưu điểm khác như:
+ Thúc đẩy đổi mới công nghệ: Nhà thầu sẽ có động lực áp dụng các công nghệ tiên tiến để thi công công trình một cách hiệu quả và tiết kiệm chi phí.
+ Nâng cao chất lượng công trình: Do nhà thầu tập trung vào việc thi công công trình một cách hiệu quả, chất lượng công trình sẽ được đảm bảo.
+ Tạo điều kiện cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia vào thị trường thi công xây dựng: Các doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể dễ dàng tham gia vào thị trường thi công xây dựng nhờ khả năng dự đoán được chi phí một cách chính xác.
* Bên cạnh những ưu điểm kể trên, việc sử dụng giá hợp đồng theo đơn giá cố định cũng có một số nhược điểm cần lưu ý, cụ thể như sau:
- Đối với chủ đầu tư:
+ Khó khăn trong việc điều chỉnh giá hợp đồng khi có thay đổi về khối lượng hoặc giá vật liệu:
-> Trong trường hợp có thay đổi về khối lượng hoặc giá vật liệu sau khi đã ký hợp đồng, việc điều chỉnh giá hợp đồng sẽ gặp nhiều khó khăn.
-> Điều này có thể dẫn đến tranh chấp giữa chủ đầu tư và nhà thầu.
-> Chủ đầu tư có thể phải chịu thiệt hại nếu giá vật liệu tăng cao.
+ Nguy cơ nhà thầu sử dụng vật liệu chất lượng thấp để giảm chi phí:
-> Do nhà thầu chịu trách nhiệm về chi phí thi công, họ có thể sử dụng vật liệu chất lượng thấp để giảm chi phí, dẫn đến ảnh hưởng đến chất lượng công trình.
-> Chủ đầu tư cần có biện pháp kiểm tra chất lượng vật liệu thi công để đảm bảo chất lượng công trình.
+ Giảm tính linh hoạt trong việc điều chỉnh thiết kế:
-> Việc điều chỉnh thiết kế sau khi đã ký hợp đồng có thể dẫn đến phát sinh chi phí, do giá hợp đồng đã được xác định dựa trên thiết kế ban đầu.
-> Chủ đầu tư cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi điều chỉnh thiết kế.
- Đối với nhà thầu:
+ Nguy cơ thua lỗ nếu giá vật liệu tăng cao:
-> Nếu giá vật liệu tăng cao sau khi đã ký hợp đồng, nhà thầu có thể bị lỗ do giá hợp đồng đã được xác định trước.
-> Nhà thầu cần có biện pháp dự phòng rủi ro biến động giá vật liệu.
+ Gánh nặng quản lý rủi ro:
-> Nhà thầu chịu trách nhiệm về toàn bộ rủi ro liên quan đến biến động giá vật liệu và khối lượng công việc.
-> Điều này đòi hỏi nhà thầu cần có năng lực quản lý rủi ro tốt.
+ Giảm khả năng cạnh tranh cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ: Các doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể gặp khó khăn trong việc cạnh tranh với các doanh nghiệp lớn do khả năng dự phòng rủi ro thấp hơn.
- Ngoài ra, việc sử dụng giá hợp đồng theo đơn giá cố định còn có một số nhược điểm khác như:
+ Có thể dẫn đến việc kéo dài thời gian thi công: Do nhà thầu tập trung vào việc tiết kiệm chi phí, họ có thể kéo dài thời gian thi công để giảm thiểu chi phí nhân công.
+ Gây khó khăn trong việc quản lý chất lượng công trình: Do chủ đầu tư không trực tiếp tham gia vào quá trình thi công, việc quản lý chất lượng công trình có thể gặp khó khăn.
Do vậy, việc sử dụng giá hợp đồng theo đơn giá cố định cần được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên các yếu tố cụ thể của từng dự án, như: quy mô dự án, tính chất công việc, khả năng dự phòng rủi ro của các bên tham gia.
Ngoài ra, có thể tham khảo: Nguyên tắc, hồ sơ thanh toán đối với loại hợp đồng theo đơn giá cố định với nhà thầu. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.
