Công chức đi lễ Đền Trần trong giờ hành chính: Quy định kỷ luật và xử phạt của Nhà nước 2026

Bối cảnh quản lý nhà nước tại Việt Nam bước vào năm 2026 đánh dấu một cột mốc quan trọng trong tiến trình cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2026-2030, với phương châm chiến lược là hành động quyết liệt, siết chặt kỷ cương và tăng cường kiến tạo. Sự chuyển đổi này không chỉ dừng lại ở việc tinh gọn bộ máy mà còn tập trung sâu sắc vào việc xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất, năng lực và uy tín ngang tầm nhiệm vụ trong tình hình mới. Một trong những thách thức định kỳ đối với kỷ cương hành chính chính là việc duy trì sự tập trung công việc của đội ngũ công chức trong mùa lễ hội đầu Xuân, đặc biệt là các lễ hội lớn mang tầm quốc gia như lễ hội Đền Trần. Việc công chức rời bỏ vị trí công tác để đi lễ Đền Trần trong giờ hành chính không chỉ là một hành vi vi phạm kỷ luật lao động đơn thuần mà còn là biểu hiện của sự suy thoái về đạo đức công vụ, làm xói mòn niềm tin của nhân dân vào sự nghiêm minh của pháp luật và hiệu quả vận hành của bộ máy hành chính.

Để giải quyết triệt để tình trạng này, Chính phủ đã ban hành và thực thi một hệ thống văn bản quy phạm pháp luật mới, bao gồm Luật Cán bộ, công chức năm 2025 và Nghị định số 172/2025/NĐ-CP quy định về xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, có hiệu lực từ tháng 7 năm 2025. Hệ thống quy định năm 2026 thiết lập một hành lang pháp lý chặt chẽ hơn, phân loại mức độ vi phạm chi tiết hơn và quy định trách nhiệm liên đới của người đứng đầu một cách trực diện hơn. Việc phân tích chi tiết các quy định này là cần thiết để các cơ quan, đơn vị và cá nhân công chức nắm vững giới hạn pháp lý và ý thức được hệ quả của những hành vi vi phạm trong kỷ nguyên quản trị mới.

1. Định nghĩa và nhận diện hành vi vi phạm kỷ luật giờ hành chính

Hành vi vi phạm kỷ luật giờ hành chính của công chức năm 2026 được hiểu là việc cá nhân không tuân thủ thời gian làm việc theo quy định của pháp luật, nội quy của cơ quan, đơn vị hoặc không thực hiện đúng các nghĩa vụ về thời giờ lao động đã được xác lập trong quy chế hoạt động công vụ. Dựa trên các nguyên tắc của Luật Cán bộ, công chức năm 2025, thời gian hành chính là khoảng thời gian công chức có nghĩa vụ phải hiện diện tại vị trí công tác hoặc thực hiện các nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền phân công để giải quyết các công việc nhà nước và phục vụ nhân dân.

Bản chất của việc tự ý bỏ vị trí công tác để đi lễ hội

Một câu hỏi pháp lý then chốt thường được đặt ra là liệu việc đi lễ đền chùa trong giờ hành chính có được coi là tự ý bỏ vị trí công tác hay không. Theo quan điểm quản trị công vụ hiện đại, câu trả lời là khẳng định. Hành vi này hội đủ các yếu tố cấu thành vi phạm kỷ luật: về mặt khách quan, có sự vắng mặt tại nơi làm việc mà không có lý do chính đáng được cấp có thẩm quyền phê duyệt; về mặt chủ quan, công chức nhận thức được nghĩa vụ về thời gian nhưng vẫn ưu tiên lợi ích tâm linh cá nhân lên trên trách nhiệm công vụ; về mặt hậu quả, nó gây ra sự trì trệ trong việc giải quyết hồ sơ, ảnh hưởng đến quyền lợi của tổ chức, cá nhân và làm suy giảm uy tín của cơ quan nhà nước.

Quy định về văn hóa công sở năm 2026 nhấn mạnh rằng khi thực hiện nhiệm vụ, công chức phải ý thức về trách nhiệm, bổn phận, tận tụy, gương mẫu làm tròn chức trách và sử dụng hiệu quả thời giờ làm việc. Việc tự ý rời bỏ vị trí để đi lễ hội không chỉ là vi phạm giờ giấc mà còn là vi phạm đạo đức công vụ về tính chuyên cần và sự tận tụy. Nghị định 172/2025/NĐ-CP cũng xác định rõ vi phạm nội quy, quy chế của cơ quan, đơn vị về thời gian làm việc là căn cứ để xem xét áp dụng hình thức kỷ luật khiển trách ngay từ lần đầu vi phạm.

Phân định thời gian làm việc và thời gian nghỉ ngơi

Để tránh sự nhầm lẫn, pháp luật hiện hành quy định rõ công chức chỉ được phép tham gia các hoạt động cá nhân, bao gồm đi lễ hội, trong thời gian nghỉ hàng năm, nghỉ lễ, tết, nghỉ việc riêng được cấp có thẩm quyền cho phép theo quy định của pháp luật về lao động. Nếu không thuộc các trường hợp nghỉ theo chế độ được phê duyệt, mọi sự vắng mặt tại vị trí công tác để phục vụ mục đích cá nhân đều bị coi là vi phạm kỷ luật. Đặc biệt, trong năm 2026, các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra đột xuất việc thực hiện trách nhiệm công vụ, do đó việc "đi tranh thủ" hay "vắng mặt không lý do" trong mùa lễ hội sẽ dễ dàng bị phát hiện và lập biên bản xử lý.

2. Hệ thống hình thức kỷ luật đối với công chức vi phạm năm 2026

Khung pháp lý năm 2026 chứng kiến sự thay đổi đáng kể về các hình thức kỷ luật nhằm phản ánh đúng tính chất và mức độ của hành vi vi phạm trong bối cảnh cải cách tiền lương và vị trí việc làm. Nghị định 172/2025/NĐ-CP đã tinh gọn và điều chỉnh các hình thức kỷ luật đối với cán bộ, công chức để đảm bảo tính thực thi cao nhất.

Việc bãi bỏ hình thức "Hạ bậc lương" đối với công chức không giữ chức vụ lãnh đạo là một điểm mới nổi bật. Lý do của sự thay đổi này xuất phát từ việc triển khai hệ thống thang bảng lương mới theo vị trí việc làm, trong đó tiền lương gắn liền với kết quả đầu ra và hiệu quả công việc thực tế, không còn dựa hoàn toàn vào thâm niên hay bậc lương truyền thống. Do đó, các hình thức kỷ luật tập trung vào việc tác động đến uy tín chính trị (khiển trách, cảnh cáo) hoặc chấm dứt quan hệ công tác (cách chức, bãi nhiệm, buộc thôi việc) để đảm bảo tính nghiêm minh.

Phân loại mức độ vi phạm để áp dụng hình thức kỷ luật

Mức độ vi phạm của công chức đi lễ Đền Trần trong giờ hành chính được phân loại dựa trên tính chất, hậu quả và thái độ của người vi phạm để áp dụng hình thức kỷ luật tương xứng.

• Vi phạm lần đầu, gây hậu quả ít nghiêm trọng: Áp dụng hình thức Khiển trách. Đây là mức độ xử lý đối với công chức tự ý bỏ vị trí công tác trong thời gian ngắn, chưa gây thiệt hại về tài sản hay đình trệ công việc lớn nhưng đã vi phạm nội quy và đạo đức công vụ.
• Tái phạm hoặc gây hậu quả nghiêm trọng: Áp dụng hình thức Cảnh cáo. Trường hợp công chức đã bị khiển trách về hành vi này mà vẫn tiếp tục vi phạm trong thời gian quyết định kỷ luật còn hiệu lực, hoặc hành vi bỏ vị trí công tác gây ra những hậu quả khó khắc phục cho cơ quan, làm mất uy tín lớn đối với nhân dân thì sẽ bị nâng mức kỷ luật.
• Vi phạm gây hậu quả rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng: Có thể áp dụng hình thức Cách chức (với lãnh đạo) hoặc Buộc thôi việc. Nếu hành vi đi lễ hội kết hợp với việc sử dụng xe công gây tai nạn nghiêm trọng, hoặc công chức là người đứng đầu mà tự ý bỏ nhiệm sở dẫn đến những sai phạm hệ thống tại đơn vị trong mùa lễ hội mà không có thái độ tiếp thu, sửa chữa.

Một nguyên tắc quan trọng cần lưu ý trong năm 2026 là mỗi hành vi vi phạm chỉ bị xử lý một lần bằng một hình thức kỷ luật. Tuy nhiên, nếu công chức có từ hai hành vi vi phạm trở lên trong cùng một thời điểm xem xét (ví dụ vừa đi lễ trong giờ hành chính, vừa sử dụng xe công sai quy định), cấp có thẩm quyền sẽ xem xét từng hành vi và quyết định chung bằng một hình thức kỷ luật cao nhất tương ứng với hành vi vi phạm nặng nhất.

3. Chế tài hành chính và trách nhiệm liên quan đến tài sản công

Ngoài các hình thức kỷ luật công vụ, công chức vi phạm trong mùa lễ hội năm 2026 còn phải đối mặt với các mức xử phạt hành chính bằng tiền và các biện pháp cưỡng chế khác nếu hành vi đó xâm phạm đến quy định về quản lý tài sản nhà nước và trật tự an toàn giao thông.

Xử phạt hành chính đối với việc sử dụng xe công đi lễ hội

Quy định của Chính phủ năm 2026 cực kỳ nghiêm khắc đối với việc sử dụng xe công vào mục đích cá nhân, đặc biệt là du xuân và lễ hội. Chỉ những trường hợp thực thi nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền giao mới được phép sử dụng xe công tại các khu vực lễ hội như Đền Trần.

Bên cạnh đó, các hành vi vi phạm trật tự an toàn giao thông khi tham gia lễ hội cũng bị kiểm soát gắt gao. Theo Nghị định 336/2025/NĐ-CP và Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, việc điều khiển phương tiện mà có nồng độ cồn trong máu hoặc hơi thở sẽ bị xử phạt nghiêm khắc, không có ngoại lệ cho bất kỳ đối tượng nào. Đối với công chức, việc bị xử phạt nồng độ cồn không chỉ tốn kém về tài chính (lên đến 40 triệu đồng đối với ô tô) mà còn là cơ sở để cơ quan xem xét hạ bậc thi đua hoặc kỷ luật đạo đức công vụ do vi phạm nếp sống văn minh và nêu gương.

Trách nhiệm của người đứng đầu và đơn vị để xảy ra vi phạm

Năm 2026, trách nhiệm liên đới của thủ trưởng cơ quan không còn là một khái niệm trừu tượng mà được định danh cụ thể trong các văn bản chỉ đạo của Chính phủ và UBND các tỉnh. Người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương phải chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để công chức, viên chức dưới quyền vi phạm kỷ luật lao động, sử dụng xe công đi lễ hội hoặc để xảy ra tình trạng mất an ninh trật tự tại các lễ hội thuộc phạm vi quản lý.

UBND tỉnh Nam Định và Hưng Yên đã khẳng định rằng việc nêu gương của người thực thi quyền lực là thước đo niềm tin xã hội. Do đó, nếu người đứng đầu lơ là, buông lỏng quản lý hoặc chính bản thân cũng tham gia lễ hội trong giờ hành chính mà không được phân công, sẽ bị xử lý kỷ luật nghiêm khắc hơn bình thường. Trách nhiệm này bao gồm:

• Chịu trách nhiệm trực tiếp về công tác quản lý lễ hội trên địa bàn mình quản lý.
• Phải gương mẫu thực hiện nghiêm kỷ cương hành chính và kỷ luật lao động.
• Bị xem xét trách nhiệm khi có công chức vi phạm nhiều lần hoặc vi phạm có hệ thống tại đơn vị.

4. Quy trình và trình tự xử lý kỷ luật công chức vi phạm

Để đảm bảo tính công bằng và đúng pháp luật, quy trình xử lý kỷ luật công chức đi lễ trong giờ làm việc năm 2026 phải tuân thủ nghiêm ngặt các bước quy định tại Nghị định 172/2025/NĐ-CP.

Bước 1: Tổ chức họp kiểm điểm và lập biên bản

Ngay khi phát hiện công chức có hành vi vi phạm giờ giấc hành chính để đi lễ Đền Trần, người đứng đầu cơ quan sử dụng công chức có trách nhiệm tổ chức họp kiểm điểm. Quy trình này bao gồm:

• Thông báo lý do: Người chủ trì tuyên bố lý do họp, thông báo quá trình công tác và hành vi vi phạm dựa trên chứng cứ thu thập được (biên bản hiện trường, hình ảnh, báo cáo của tổ kiểm tra công vụ).
• Trình bày bản kiểm điểm: Công chức vi phạm trình bày bản kiểm điểm và tự nhận hình thức kỷ luật. Trường hợp công chức vắng mặt sau 2 lần triệu tập hợp lệ, cuộc họp vẫn tiến hành và ghi nhận vào biên bản.
• Phát biểu ý kiến: Các thành viên tham dự đóng góp ý kiến về hành vi, tính chất, hậu quả và mức độ ảnh hưởng đến uy tín cơ quan.
• Kết luận và lập biên bản: Người chủ trì kết luận và lập biên bản cuộc họp. Biên bản này phải ghi rõ nội dung thảo luận, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ và phải được gửi đến cấp có thẩm quyền trong vòng 03 ngày làm việc.

Bước 2: Thành lập Hội đồng kỷ luật

Hội đồng kỷ luật được thành lập để xem xét và đưa ra kiến nghị về hình thức kỷ luật phù hợp. Hội đồng thường có 03 thành viên, bao gồm Chủ tịch và 02 Ủy viên. Trình tự họp của Hội đồng kỷ luật bao gồm việc đọc sơ yếu lý lịch, bản tự kiểm điểm, các biên bản liên quan, tiến hành thảo luận và bỏ phiếu kín để quyết định kiến nghị có kỷ luật hay không cùng hình thức áp dụng.

Bước 3: Ra quyết định xử lý kỷ luật

Sau khi nhận được kiến nghị của Hội đồng kỷ luật, cấp có thẩm quyền (người đứng đầu cơ quan bổ nhiệm hoặc tuyển dụng) sẽ ra quyết định xử lý kỷ luật hoặc kết luận công chức không vi phạm. Quyết định kỷ luật phải được ban hành trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được kiến nghị của Hội đồng.

Cần lưu ý một số trường hợp đặc biệt không cần thành lập Hội đồng kỷ luật hoặc không họp kiểm điểm như: công chức bị kết án phạt tù không hưởng án treo, công chức đã bị kỷ luật Đảng tương ứng với hành vi vi phạm, hoặc vi phạm rõ ràng đã được cơ quan kiểm tra có thẩm quyền kết luận. Quyết định kỷ luật sẽ có hiệu lực trong vòng 12 tháng. Trong thời gian này, nếu công chức không tiếp tục vi phạm thì quyết định sẽ đương nhiên chấm dứt hiệu lực mà không cần văn bản thông báo, nhưng nếu tái phạm thì sẽ bị áp dụng mức kỷ luật cao hơn.

5. Khuyến nghị nâng cao đạo đức công vụ và kỷ cương hành chính năm 2026

Để đảm bảo kỷ cương hành chính bền vững trong mùa lễ hội năm 2026, không thể chỉ dựa vào các biện pháp trừng phạt mà cần có các giải pháp phòng ngừa và nâng cao nhận thức từ gốc rễ.

Xây dựng môi trường công vụ liêm chính và chuyên nghiệp

Nền hành chính năm 2026 hướng tới sự hài lòng của người dân đạt tối thiểu 95%. Để đạt được điều này, mỗi công chức cần thấm nhuần Bộ quy tắc đạo đức công vụ do Bộ Nội vụ ban hành, tập trung vào 5 chuẩn mực cốt lõi: tính chính trực, liêm chính; tính khách quan, công bằng; sự đúng mực, thận trọng; sự tận tụy và kịp thời; năng lực và sự chuyên cần.

Khuyến nghị cụ thể cho các cơ quan, đơn vị bao gồm:

• Tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý: Sử dụng các nền tảng số để giám sát thời gian thực hiện nhiệm vụ và đầu ra công việc của công chức. Khi công việc được quản lý bằng sản phẩm cụ thể, việc công chức rời bỏ vị trí sẽ ngay lập tức được phản ánh qua các chỉ số hiệu suất (KPIs).
• Nâng cao vai trò giám sát của nhân dân: Công khai số điện thoại đường dây nóng tại các khu vực lễ hội và trụ sở cơ quan để tiếp nhận phản ánh về các hành vi vi phạm của công chức.
• Thực hiện nếp sống văn minh công sở: Duy trì quy tắc ứng xử "4 xin, 4 luôn" và nghiêm cấm tuyệt đối các hoạt động giải trí, tâm linh cá nhân trong giờ làm việc tại cơ quan.

Giải pháp phòng ngừa trong mùa lễ hội

Trong mùa lễ hội Xuân Bính Ngọ 2026, Thủ tướng Chính phủ đã có những chỉ đạo rất sớm về việc tổ chức Tết vui tươi, lành mạnh nhưng phải tiết kiệm và nghiêm túc thực hiện kỷ cương hành chính ngay sau kỳ nghỉ. Các cơ quan cần rà soát và ưu tiên nguồn lực để xử lý công việc ngay từ những ngày đầu năm, không để tồn đọng hồ sơ dẫn đến việc công chức có tâm lý "nhàn rỗi" để đi lễ hội.

Đối với cá nhân công chức, lời khuyên pháp lý là hãy tôn trọng các giá trị tâm linh vào thời gian phù hợp. Việc đi lễ Đền Trần là một truyền thống tốt đẹp thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn", nhưng nó chỉ thực sự có ý nghĩa khi người đi lễ không vi phạm pháp luật và không làm ảnh hưởng đến lợi ích của cộng đồng. Hãy sử dụng các ngày nghỉ phép theo đúng quy định nếu muốn tham gia các hoạt động lễ hội dài ngày, thay vì đánh đổi sự nghiệp và uy tín cá nhân bằng việc vi phạm giờ giấc hành chính.

Hành động siết chặt kỷ cương trong năm 2026 là bước đệm để xây dựng một đội ngũ cán bộ công chức chuyên nghiệp, đủ năng lực làm việc trong môi trường quốc tế và kỷ nguyên số. Sự nghiêm minh trong việc xử lý các vi phạm nhỏ như đi lễ trong giờ hành chính sẽ tạo tiền đề cho việc ngăn chặn các vi phạm lớn hơn, góp phần xây dựng một hệ thống pháp luật công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai và khả thi cho tương lai. Kỷ cương hành chính không chỉ là những dòng chữ trên giấy mà phải trở thành nếp sống, hơi thở của mỗi người thực thi công vụ, đảm bảo cho bộ máy nhà nước luôn hoạt động thông suốt, hiệu lực và hiệu quả vì sự phát triển của đất nước.