Vậy nên, tôi có một số vấn đề băn khoăn sau: Việc công ty chúng tôi không có kế toán trưởng làm việc tại trụ sở có vi phạm pháp luật hay không?
Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn luật Thuế của Công ty luật Minh Khuê
Trả lời:
Cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi cho Luật Minh Khuê, vấn đề này được giải quyết như sau:
Cơ sở pháp lý:
- Nghị định 174/2016/NĐ - CP hướng dẫn Luật kế toán;
- Nghị định 41/2018/NĐ - CP.
1. Trường hợp nào bắt buộc phải có kế toán trưởng
Kế toán là việc thu thập, xử lý, kiểm tra, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính dưới hình thức giá trị, hiện vật và thời gian lao động.
Đơn vị kế toán là cơ quan, tổ chức, đơn vị: cơ quan có nhiệm vụ thu, chi ngân sách nhà nước các cấp, cơ quan nhà nước, tổ chức, đơn vị sự nghiệp sử dụng ngân sách nhà nước, tổ chức, đơn vị sự nghiệp không sử dụng ngân sách nhà nước, doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam, chi nhánh, văn phòng đại diện của doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam; hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã có lập báo cáo tài chính.
Theo quy định tại Điều 53, Luật kế toán năm 2015 có quy định về kế toán trưởng như sau:
"Điều 53. Kế toán trưởng
1. Kế toán trưởng là người đứng đầu bộ máy kế toán của đơn vị có nhiệm vụ tổ chức thực hiện công tác kế toán trong đơn vị kế toán.
2. Kế toán trưởng của cơ quan nhà nước, tổ chức, đơn vị sự nghiệp sử dụng ngân sách nhà nước và doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ ngoài nhiệm vụ quy định tại khoản 1 Điều này còn có nhiệm vụ giúp người đại diện theo pháp luật của đơn vị kế toán giám sát tài chính tại đơn vị kế toán.
3. Kế toán trưởng chịu sự lãnh đạo của người đại diện theo pháp luật của đơn vị kế toán; trường hợp có đơn vị kế toán cấp trên thì đồng thời chịu sự chỉ đạo và kiểm tra của kế toán trưởng của đơn vị kế toán cấp trên về chuyên môn, nghiệp vụ.
4. Trường hợp đơn vị kế toán cử người phụ trách kế toán thay kế toán trưởng thì người phụ trách kế toán phải có các tiêu chuẩn, điều kiện quy định tại khoản 1 Điều 54 của Luật này và phải thực hiện trách nhiệm và quyền quy định cho kế toán trưởng quy định tại Điều 55 của Luật này."
Như vậy, theo quy định nêu trên thì Luật kế toán không có quy định cụ thể đơn vị phải có kế toán trưởng theo quy định của pháp luật. Nhưng trong quy định tại Nghị định số 174/2016/NĐ - CP có quy định về đơn vị kế toán được loại trừ trách nhiệm sắp xếp, bố trí kế toán trưởng, cụ thể nội dung như sau:
Điều 20. Kế toán trưởng, phụ trách kế toán
1. Đơn vị kế toán phải bố trí kế toán trưởng trừ các đơn vị quy định tại khoản 2 Điều này. Trường hợp đơn vị chưa bổ nhiệm được ngay kế toán trưởng thì bố trí người phụ trách kế toán hoặc thuê dịch vụ làm kế toán trưởng theo quy định. Thời gian bố trí người phụ trách kế toán tối đa là 12 tháng, sau thời gian này đơn vị kế toán phải bố trí người làm kế toán trưởng.
2. Phụ trách kế toán:
a) Các đơn vị kế toán trong lĩnh vực nhà nước bao gồm: Đơn vị kế toán chỉ có một người làm kế toán hoặc một người làm kế toán kiêm nhiệm; đơn vị kế toán ngân sách và tài chính xã, phường, thị trấn thì không thực hiện bổ nhiệm kế toán trưởng mà chỉ bổ nhiệm phụ trách kế toán.
b) Các doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định của pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa được bố trí phụ trách kế toán mà không bắt buộc phải bố trí kế toán trưởng.
3. Thời hạn bổ nhiệm kế toán trưởng của các đơn vị kế toán trong lĩnh vực kế toán nhà nước, thời hạn bổ nhiệm phụ trách kế toán của các đơn vị quy định tại điểm a khoản 2 Điều này là 5 năm sau đó phải thực hiện các quy trình về bổ nhiệm lại kế toán trưởng, phụ trách kế toán.
4. Khi thay đổi kế toán trưởng, phụ trách kế toán, người đại diện theo pháp luật của đơn vị kế toán hoặc người quản lý, điều hành đơn vị kế toán phải tổ chức bàn giao công việc và tài liệu kế toán giữa kế toán trưởng, phụ trách kế toán cũ và kế toán trưởng, phụ trách kế toán mới, đồng thời thông báo cho các bộ phận có liên quan trong đơn vị và cho các cơ quan nơi đơn vị mở tài khoản giao dịch biết họ tên và mẫu chữ ký của kế toán trưởng, phụ trách kế toán mới. Kế toán trưởng, phụ trách kế toán mới chịu trách nhiệm về công việc kế toán của mình kể từ ngày nhận bàn giao công việc. Kế toán trưởng, phụ trách kế toán cũ vẫn phải chịu trách nhiệm về công việc kế toán trong thời gian mình phụ trách.
5. Bộ Nội vụ hướng dẫn phụ cấp trách nhiệm công việc, thẩm quyền, thủ tục bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, miễn nhiệm, thay thế kế toán trưởng và phụ trách kế toán của các đơn vị kế toán trong lĩnh vực kế toán nhà nước.
Như vậy, trong quy định được trích dẫn ở trên thì nếu doanh nghiệp của bạn là doanh nghiệp siêu nhỏ thì sẽ được sắp xếp người phụ trách kế toán, không bắt buộc phải có kế toán trưởng, còn nếu doanh nghiệp của bạn không thuộc trường hợp doanh nghiệp siêu nhỏ theo tiêu chí xác định của Luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 thì doanh nghiệp của bạn phải có sắp xếp vị trí kế toán trưởng. Vì trong nội dung bạn cung cấp chưa có thông tin liên quan đến các yếu tố xác định doanh nghiệp vừa và nhỏ nên chúng tôi chưa thể xác định được doanh nghiệp của bạn thuộc doanh nghiệp nào.
>> Tham khảo: Mẫu quyết định bổ nhiệm kế toán trưởng công ty mới nhất
2. Doanh nghiệp bạn đăng ký kế toán trưởng nhưng lại không có kế toán trưởng làm việc tại trụ sở
Khi doanh nghiệp bạn đã có đăng ký kế toán trưởng thì buộc công ty của bạn phải bố trí người làm việc ở vị trí kế toán trưởng theo quy định của pháp luật. Nếu doanh nghiệp không có bố trí kế toán trưởng làm việc thì sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định trong Nghị định số 41/2018/NĐ - CP cụ thể về mức phạt như sau:
Điều 17. Xử phạt hành vi vi phạm quy định về tổ chức bộ máy kế toán, bố trí người làm kế toán hoặc thuê làm kế toán
2. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:
a) Không tổ chức bộ máy kế toán của đơn vị kế toán; không bố trí người làm kế toán, làm kế toán trưởng hoặc không thuê tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ kế toán làm kế toán, làm kế toán trưởng theo quy định;
b) Bố trí người làm kế toán mà pháp luật quy định không được làm kế toán;
c) Bố trí người làm kế toán, người làm kế toán trưởng, phụ trách kế toán không đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định;
d) Bổ nhiệm kế toán trưởng, phụ trách kế toán không đúng trình tự, thủ tục theo quy định.
4. Biện pháp khắc phục hậu quả: Bổ nhiệm hoặc thuê người làm kế toán, kế toán trưởng, phụ trách kế toán có đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định đối với các trường hợp quy định tại điểm a, b khoản 1; điểm b, c khoản 2; điểm b, c khoản 3 Điều này.
Trên đây là mức phạt của cá nhân, còn đối với tổ chức sẽ bị phạt gấp đôi số tiền trong khung phạt nêu trên, cụ thể là tổ chức sẽ bị phạt từ 20.000.000 - 40.000.000 triệu đồng. Thế nên khi doanh nghiệp bạn đã đăng ký kế toán trưởng thì doanh nghiệp của bạn phải sắp xếp kế toán trưởng làm việc tại công ty, nếu công ty bạn không còn liên hệ được với kế toán trưởng đã đăng ký thì công ty bạn nên tìm người thay thế vị trí kế toán trưởng phù hợp theo điều kiện của Luật kế toán.
Bên cạnh đó theo thông tin bạn cung cấp thì hiện nay bạn đang là người phụ trách mảng kế toán bao gồm công việc quản lý thu tiền và lập phiếu thu cho khách hàng của doanh nghiệp, nhưng bạn cũng cần phải lưu ý về việc mình phải có chứng chỉ đào tạo nghiệp vụ kế toán và không thuộc đối tượng không được làm kế toán trong doanh nghiệp hay không, cụ thể trong Luật kế toán có quy định những đối tượng không được làm kế toán, bao gồm:
Điều 52. Những người không được làm kế toán
1. Người chưa thành niên; người bị Tòa án tuyên bố hạn chế hoặc mất năng lực hành vi dân sự; người đang phải chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc.
2. Người đang bị cấm hành nghề kế toán theo bản án hoặc quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật; người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự; người đang phải chấp hành hình phạt tù hoặc đã bị kết án về một trong các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, tội phạm về chức vụ liên quan đến tài chính, kế toán mà chưa được xóa án tích.
3. Cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, vợ, chồng, con đẻ, con nuôi, anh, chị, em ruột của người đại diện theo pháp luật, của người đứng đầu, của giám đốc, tổng giám đốc và của cấp phó của người đứng đầu, phó giám đốc, phó tổng giám đốc phụ trách công tác tài chính - kế toán, kế toán trưởng trong cùng một đơn vị kế toán, trừ doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn do một cá nhân làm chủ sở hữu và các trường hợp khác do Chính phủ quy định.
4. Người đang là người quản lý, điều hành, thủ kho, thủ quỹ, người mua, bán tài sản trong cùng một đơn vị kế toán, trừ trong doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn do một cá nhân làm chủ sở hữu và các trường hợp khác do Chính phủ quy định.
Việc đưa ra ý kiến tư vấn nêu trên căn cứ vào các quy định của pháp luật về kế toán và thông tin do quý khách cung cấp. Mục đích đưa ra bản tư vấn này là để các cá nhân, tổ chức tham khảo. Trường hợp trong bản tư vấn có điều gì gây nhầm lẫn, chưa rõ ràng hoặc thông tin nêu trong bản tư vấn khiến quý khách chưa hiểu hết vấn đề, rất mong nhận được phản ánh của quý khách. Chúng tôi sẵn sàng giải đáp. Trân trọng cảm ơn!
