Công văn 3712: Yêu cầu doanh nghiệp tạo điều kiện tối đa cho NLĐ đi bỏ phiếu Bầu cử 15/3

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 đã được ấn định vào Chủ nhật, ngày 15 tháng 3 năm 2026. Đây là một sự kiện chính trị mang tính bước ngoặt, diễn ra trong bối cảnh đất nước chuẩn bị tổng kết 40 năm công cuộc đổi mới và bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Để đảm bảo ngày hội toàn dân diễn ra thành công, đặc biệt là tại các đô thị lớn có mật độ lao động cao như Thành phố Hồ Chí Minh, Sở Nội vụ đã ban hành Công văn số 3712/SNV-VLATLĐ ngày 06/03/2026 nhằm hướng dẫn các doanh nghiệp tạo điều kiện thuận lợi nhất cho công nhân và người lao động thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân. Việc thấu hiểu các nội dung trọng tâm của văn bản này không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn thể hiện trách nhiệm chính trị, góp phần nâng cao uy tín tổ chức trong mắt người lao động và cộng đồng xã hội.

1. Nội dung trọng tâm của Công văn 3712 về công tác bầu cử năm 2026

Công văn 3712/SNV-VLATLĐ của Sở Nội vụ TP. Hồ Chí Minh được ban hành dưới sự chỉ đạo của Ủy ban Bầu cử Thành phố, cụ thể hóa các yêu cầu tại Thông báo kết luận số 180/TB-UBBC ngày 01/3/2026. Văn bản này đóng vai trò là "kim chỉ nam" cho các đơn vị sử dụng lao động trong việc điều phối nhân sự vào ngày bầu cử.

Mục đích cốt lõi và đối tượng áp dụng

Mục đích tiên quyết của Công văn 3712 là đảm bảo tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu cao nhất, thực hiện đúng tinh thần "ngày hội của toàn dân". Tại các khu vực tập trung đông công nhân như khu chế xuất, khu công nghiệp (KCN), và các doanh nghiệp sản xuất quy mô lớn, việc sắp xếp cho hàng ngàn người lao động đi bầu là một thách thức về mặt hậu cần. Do đó, văn bản nhắm trực tiếp đến đối tượng là các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh, các khu công nghệ cao và khu nông nghiệp công nghệ cao trên toàn địa bàn Thành phố.

Cơ quan ban hành nhấn mạnh rằng, việc tạo điều kiện cho người lao động không chỉ là khuyến khích mà là một nhiệm vụ chính trị cần được phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp, Liên đoàn Lao động và chính quyền địa phương. Điều này đặc biệt quan trọng khi kỳ bầu cử 2026 có sự rút ngắn nhiệm kỳ theo Nghị quyết số 199/2025/QH15, dẫn đến việc ngày bầu cử diễn ra sớm hơn 2 tháng so với thông lệ các nhiệm kỳ trước.

Các yêu cầu cụ thể đối với đơn vị sử dụng lao động

Trong nội dung văn bản, Sở Nội vụ đưa ra ba nhóm yêu cầu chính mà doanh nghiệp cần triển khai quyết liệt:

Bản chất của các yêu cầu này là sự hài hòa giữa quyền lợi kinh tế của doanh nghiệp và quyền chính trị của người dân. Sở Nội vụ khuyến khích các doanh nghiệp coi đây là một phần trong công tác quản trị nhân sự nhân văn, giúp người lao động cảm thấy được tôn trọng và gắn kết hơn với doanh nghiệp.

2. Phân tích trách nhiệm doanh nghiệp: Quyền bầu cử dưới góc độ Hiến pháp và Luật Lao động

Một câu hỏi thường gặp từ phía các nhà quản lý là liệu doanh nghiệp có "bắt buộc" phải cho người lao động nghỉ việc hoàn toàn để đi bầu cử hay không. Để trả lời vấn đề này, cần xem xét sự tương tác giữa quyền Hiến định và nghĩa vụ theo Luật Lao động.

Quyền bầu cử dưới góc độ Hiến pháp 2013

Theo Điều 27 Hiến pháp 2013, công dân đủ mười tám tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân. Đây là quyền chính trị cơ bản nhất, không thể bị tước đoạt ngoại trừ các trường hợp đặc biệt theo quy định của pháp luật. Việc tham gia bầu cử là dịp để cử tri trực tiếp lựa chọn những người tiêu biểu, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của Nhân dân vào cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất và địa phương.

Mặc dù tham gia bầu cử được coi là quyền, nhưng trong hệ thống chính trị Việt Nam, nó còn mang hàm ý là nghĩa vụ công dân thiêng liêng. Pháp luật quy định Nhà nước có trách nhiệm tạo mọi điều kiện thuận lợi để công dân thực hiện quyền này. Do đó, bất kỳ tổ chức nào, bao gồm cả doanh nghiệp, nếu có hành vi cản trở cử tri đi bầu đều được coi là vi phạm tinh thần Hiến pháp và các quy định pháp luật liên quan.

Quy định của Bộ luật Lao động 2019 về thực hiện nghĩa vụ công dân

Điều 13 của Bộ luật Lao động 2019 quy định hợp đồng lao động là sự thỏa thuận về việc làm có trả công, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên. Tuy nhiên, tại các điều khoản về thực hiện nghĩa vụ công dân, pháp luật lao động yêu cầu người sử dụng lao động phải cho người lao động tạm nghỉ việc để thực hiện nghĩa vụ quân sự hoặc các nghĩa vụ công dân khác theo quy định.

Đối với ngày bầu cử 15/03/2026 rơi vào ngày Chủ nhật (ngày nghỉ hàng tuần của đa số đơn vị), doanh nghiệp không bắt buộc phải cho nghỉ bù nếu người lao động đã được nghỉ theo chế độ. Tuy nhiên, đối với những đơn vị có ca sản xuất đặc thù vào Chủ nhật, doanh nghiệp phải bố trí thời gian trong ca làm việc để người lao động đi bỏ phiếu mà không được trừ lương hoặc gây khó dễ. Sự phối hợp này được cụ thể hóa bằng việc các doanh nghiệp "hạn chế tăng ca" và "điều chỉnh ca kíp" như Công văn 3712 đã đề xuất.

3. Hướng dẫn doanh nghiệp sắp xếp thời gian cho người lao động đi bỏ phiếu tối ưu nhất

Việc điều hành một nhà máy với hàng ngàn công nhân đi bầu cử vào cùng một ngày yêu cầu một kế hoạch hậu cần chi tiết. Dựa trên hướng dẫn từ Công văn 3712 và nghiệp vụ quản trị nhân sự chuyên nghiệp, các doanh nghiệp có thể áp dụng các giải pháp sau:

Giải pháp chia ca, kíp đối với đơn vị sản xuất liên tục

Đối với các ngành công nghiệp đòi hỏi máy móc vận hành 24/7 như hóa chất, điện lực, hoặc chế biến thực phẩm, việc dừng sản xuất là không khả thi. Giải pháp tối ưu là phân chia khung giờ bỏ phiếu theo nhóm.

Việc phân chia khung giờ này cần dựa trên danh sách khu vực bỏ phiếu của từng người lao động. Đối với những công nhân ở tại ký túc xá gần công ty, thời gian di chuyển ngắn, doanh nghiệp có thể linh hoạt cho phép nghỉ 1-2 giờ giữa ca.

Cơ chế hỗ trợ phương tiện và thời gian di chuyển

Tại các khu công nghiệp tập trung đông lao động nhập cư, nhiều người lao động có thể đăng ký bỏ phiếu tại nơi tạm trú hoặc phải di chuyển về địa bàn thường trú lân cận. Doanh nghiệp có thể xem xét các hình thức hỗ trợ sau để đảm bảo tỷ lệ đi bầu:

• Tổ chức xe đưa đón: Đối với các nhóm công nhân ở cùng một khu vực trọ hoặc có cùng địa điểm bỏ phiếu, doanh nghiệp có thể thuê xe đưa đón tập trung để rút ngắn thời gian đi lại.
• Hỗ trợ thông tin địa điểm: In sơ đồ các điểm bỏ phiếu quanh khu vực nhà máy và dán tại các vị trí dễ thấy.
• Cơ chế linh hoạt cho lao động ở xa: Đối với NLĐ cần về quê ở các tỉnh lân cận để bỏ phiếu, doanh nghiệp có thể cho phép hoán đổi ngày nghỉ hàng tuần từ các tuần trước hoặc sau đó để họ có đủ thời gian di chuyển.

4. Mức xử phạt và rủi ro đối với hành vi cản trở người lao động đi bầu cử

Việc tuân thủ các hướng dẫn tại Công văn 3712 không chỉ là trách nhiệm mà còn giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý nghiêm trọng. Pháp luật Việt Nam quy định các chế tài từ hành chính đến hình sự đối với các hành vi xâm phạm quyền bầu cử.

Chế tài hành chính và hình sự trong lĩnh vực bầu cử

Theo quy định tại Điều 95 Luật Bầu cử và các văn bản hướng dẫn xử phạt vi phạm hành chính, các hành vi cản trở cử tri thực hiện quyền bầu cử sẽ bị xử lý tùy theo mức độ. Đặc biệt, Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) quy định rõ về "Tội xâm phạm quyền của công dân về bầu cử" tại Điều 160.

• Hình phạt khung 1: Phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm đối với hành vi lừa gạt, mua chuộc, cưỡng ép hoặc dùng thủ đoạn khác cản trở công dân thực hiện quyền bầu cử.
• Hình phạt khung 2: Phạt tù từ 01 năm đến 02 năm nếu phạm tội có tổ chức hoặc lợi dụng chức vụ, quyền hạn.
• Hình phạt bổ sung: Người vi phạm còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Mặc dù hiện nay Nghị định 282/2025/NĐ-CP chưa quy định mức phạt tiền cụ thể cho hành vi "không cho NLĐ đi bầu", nhưng việc ép buộc NLĐ làm thêm giờ dẫn đến việc họ không thể thực hiện quyền bầu cử có thể bị coi là hành vi "cưỡng ép, cản trở" và bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Rủi ro về uy tín và hệ lụy chính trị - xã hội

Bên cạnh các hình phạt pháp lý, doanh nghiệp còn đối mặt với rủi ro rất lớn về uy tín:

• Ảnh hưởng đến xếp hạng doanh nghiệp: Việc không tạo điều kiện cho NLĐ đi bầu có thể khiến doanh nghiệp bị ghi nhận tiêu cực trong hồ sơ theo dõi của Liên đoàn Lao động và Ban Quản lý các Khu công nghiệp.
• Khủng hoảng truyền thông: Trong kỷ nguyên số, thông tin về việc doanh nghiệp ngăn cản công nhân đi thực hiện nghĩa vụ công dân có thể lan truyền nhanh chóng, gây phẫn nộ trong cộng đồng và làm xấu đi hình ảnh thương hiệu.
• Mất niềm tin của người lao động: NLĐ sẽ cảm thấy doanh nghiệp chỉ quan tâm đến lợi nhuận mà xem nhẹ quyền công dân của họ, từ đó dẫn đến sự suy giảm lòng trung thành và năng suất lao động.

Thực hiện tốt các nội dung trên không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn là cách thức xây dựng văn hóa doanh nghiệp bền vững, gắn bó quyền lợi của người lao động với những giá trị chính trị cao quý của đất nước. Kỳ bầu cử Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 thành công sẽ là tiền đề vững chắc để Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới với một bộ máy nhà nước mạnh mẽ, đại diện cho ý chí và khát vọng của toàn dân.