Trong nền kinh tế thị trường hiện đại, hoạt động quảng cáo ngày càng phát triển mạnh mẽ và có ảnh hưởng sâu rộng đến hành vi tiêu dùng cũng như nhận thức xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích mang lại, quảng cáo cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây hiểu lầm, cạnh tranh không lành mạnh hoặc ảnh hưởng tiêu cực đến cộng đồng nếu không được kiểm soát chặt chẽ. Chính vì vậy, pháp luật đã quy định rõ các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động quảng cáo nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý minh bạch, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và duy trì trật tự trong môi trường kinh doanh. Việc nhận diện và tuân thủ các quy định này có ý nghĩa quan trọng đối với mọi chủ thể tham gia hoạt động quảng cáo.
1. Quảng cáo là gì?
Theo khoản 1 Điều 2 Luật quảng cáo 2012, sửa đổi bởi Điểm a Khoản 1 Điều 1 Luật Quảng cáo sửa đổi 2025, Quảng cáo là hoạt động sử dụng con người, phương tiện truyền thông, công nghệ và các hình thức truyền tải khác nhau nhằm giới thiệu, quảng bá thông tin về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, cũng như các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ đó đến người tiếp nhận thông tin. Hoạt động này không chỉ mang tính giới thiệu đơn thuần mà còn nhằm tạo dựng hình ảnh, uy tín, thúc đẩy nhu cầu, sự quan tâm và hành vi lựa chọn sản phẩm, dịch vụ của khách hàng tiềm năng. Quảng cáo trở thành một công cụ thiết yếu trong chiến lược kinh doanh, marketing, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường.
Hoạt động quảng cáo được thực hiện trên rất nhiều phương tiện khác nhau. Truyền thống có thể kể đến báo in, tạp chí, truyền hình, radio, bảng quảng cáo ngoài trời, xe bus, tram, các ấn phẩm phát hành đại chúng… Trong thời đại số, quảng cáo còn mở rộng sang các nền tảng trực tuyến như website, mạng xã hội, email marketing, video trực tuyến, ứng dụng di động, banner, quảng cáo tìm kiếm… Mỗi hình thức đều có ưu điểm riêng, giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng mục tiêu một cách hiệu quả, phù hợp với từng nhóm đối tượng và mục tiêu chiến lược.
Quảng cáo không chỉ đơn thuần truyền tải thông tin về sản phẩm, dịch vụ mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng thương hiệu, nâng cao uy tín của tổ chức, doanh nghiệp, tổ chức sự kiện hoặc các dịch vụ xã hội. Thông qua quảng cáo, doanh nghiệp có thể khẳng định vị thế trên thị trường, truyền tải giá trị và thông điệp đặc trưng của sản phẩm, tạo ra sự khác biệt so với đối thủ cạnh tranh. Đồng thời, quảng cáo còn góp phần định hướng thị hiếu, nhu cầu tiêu dùng, thúc đẩy đổi mới sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ và tối ưu hóa chiến lược kinh doanh.
Ngoài ra, quảng cáo còn là phương tiện để kết nối doanh nghiệp với khách hàng, giúp doanh nghiệp tiếp nhận phản hồi, đánh giá và tương tác trực tiếp với người tiêu dùng. Điều này không chỉ hỗ trợ quá trình cải tiến sản phẩm, dịch vụ mà còn giúp các tổ chức, cá nhân phát triển các chiến lược marketing hiệu quả, phù hợp với xu hướng tiêu dùng và nhu cầu xã hội. Trong nhiều trường hợp, quảng cáo còn có vai trò giáo dục, truyền tải thông điệp xã hội, nâng cao nhận thức cộng đồng về các vấn đề quan trọng như sức khỏe, an toàn, môi trường, văn hóa và xã hội.
Tóm lại, quảng cáo là một công cụ truyền thông đa năng và toàn diện, vừa là phương tiện giới thiệu sản phẩm, dịch vụ, vừa là chiến lược xây dựng thương hiệu, kết nối doanh nghiệp với khách hàng, đồng thời góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế, xã hội và thị trường tiêu dùng. Quảng cáo hiện đại không chỉ nhắm đến mục tiêu lợi nhuận mà còn hướng đến việc tạo dựng giá trị lâu dài cho doanh nghiệp và cộng đồng, nâng cao chất lượng thông tin, uy tín thương hiệu, và thúc đẩy sự phát triển bền vững trong môi trường kinh doanh năng động và cạnh tranh khốc liệt ngày nay.
2. Hành vi bị nào nghiêm cấm trong hoạt động quảng cáo?
Theo điều 8 Luật quảng cáo 2012 sửa đổi bởi Điểm a, b Khoản 4 Điều 1, Điều 25 Luật Quảng cáo sửa đổi 2025 trong bối cảnh hoạt động quảng cáo phát triển mạnh mẽ và có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống kinh tế – xã hội, việc đặt ra những giới hạn pháp lý là điều hết sức cần thiết nhằm đảm bảo quảng cáo được thực hiện một cách đúng đắn, có trách nhiệm và phù hợp với chuẩn mực chung.
Quảng cáo không chỉ đơn thuần là công cụ phục vụ mục tiêu lợi nhuận mà còn có khả năng định hướng nhận thức, hành vi và thậm chí là lối sống của cộng đồng. Vì vậy, pháp luật quy định rõ các hành vi bị cấm nhằm ngăn ngừa những tác động tiêu cực, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, cũng như giữ gìn các giá trị văn hóa, đạo đức và trật tự xã hội.
Cụ thể, các hành vi bị cấm bao gồm:
- Quảng cáo sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ bị cấm
Đây là những đối tượng đã bị pháp luật nghiêm cấm lưu hành do có nguy cơ gây hại cho sức khỏe, môi trường hoặc xã hội. Việc quảng cáo các sản phẩm này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn có thể kích thích nhu cầu tiêu dùng trái phép, gây khó khăn cho công tác quản lý.
- Quảng cáo làm lộ bí mật nhà nước hoặc phương hại đến an ninh quốc gia. Những nội dung quảng cáo có liên quan đến thông tin mật hoặc ảnh hưởng đến độc lập, chủ quyền quốc gia đều bị nghiêm cấm, bởi đây là vấn đề mang tính sống còn đối với Nhà nước và xã hội.
- Quảng cáo trái với truyền thống lịch sử, văn hóa, đạo đức xã hội. Quảng cáo phải tôn trọng các giá trị văn hóa dân tộc. Những nội dung phản cảm, trái thuần phong mỹ tục có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức, đặc biệt là đối với giới trẻ.
- Quảng cáo ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị và trật tự an toàn xã hội. Việc đặt, treo hoặc thể hiện quảng cáo không đúng quy định có thể gây mất mỹ quan, cản trở giao thông, thậm chí gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông.
- Quảng cáo làm ảnh hưởng đến sự tôn nghiêm của các biểu tượng quốc gia và lãnh tụ. Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca và hình ảnh các lãnh tụ, anh hùng dân tộc là những giá trị thiêng liêng, không được phép sử dụng tùy tiện cho mục đích thương mại.
- Quảng cáo mang tính kỳ thị, phân biệt đối xử. Các nội dung quảng cáo có yếu tố phân biệt dân tộc, giới tính, tôn giáo hoặc người khuyết tật sẽ gây tổn hại đến sự bình đẳng và đoàn kết xã hội, vì vậy bị nghiêm cấm.
- Quảng cáo xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của tổ chức, cá nhân. Đây là hành vi xâm phạm quyền nhân thân, có thể gây thiệt hại lớn về tinh thần và uy tín, làm ảnh hưởng đến quan hệ xã hội và môi trường kinh doanh.
- Quảng cáo sử dụng hình ảnh, thông tin cá nhân khi chưa được đồng ý. Việc sử dụng hình ảnh, lời nói hoặc thông tin của cá nhân mà không có sự đồng ý là hành vi vi phạm quyền riêng tư, có thể dẫn đến tranh chấp pháp lý.
- Quảng cáo sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn. Đây là một trong những hành vi phổ biến và nguy hiểm, khi thông tin về chất lượng, công dụng, giá cả, xuất xứ… bị bóp méo, khiến người tiêu dùng hiểu sai và đưa ra quyết định không chính xác. Điều này không chỉ gây thiệt hại cho người tiêu dùng mà còn làm méo mó môi trường cạnh tranh.
- Quảng cáo so sánh không có căn cứ. Việc so sánh sản phẩm của mình với sản phẩm của đối thủ mà không có tài liệu chứng minh là hành vi thiếu trung thực, dễ gây hiểu nhầm và làm giảm uy tín của các bên liên quan.
- Sử dụng từ ngữ tuyệt đối như “nhất”, “tốt nhất”, “số một” không có chứng cứ. Những từ ngữ mang tính khẳng định tuyệt đối nếu không được chứng minh sẽ gây ảo tưởng cho người tiêu dùng, làm sai lệch thông tin thị trường.
- Quảng cáo có nội dung cạnh tranh không lành mạnh: Đây là hành vi làm ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh công bằng, có thể gây thiệt hại cho các doanh nghiệp khác và làm mất cân bằng thị trường.
- Quảng cáo gây ảnh hưởng xấu đến trẻ em. Trẻ em là đối tượng dễ bị tác động, nên các nội dung quảng cáo khiến trẻ có suy nghĩ, hành vi không phù hợp hoặc gây hại đến sức khỏe, sự phát triển đều bị nghiêm cấm.
- Ép buộc tổ chức, cá nhân tiếp nhận quảng cáo. Mỗi cá nhân, tổ chức đều có quyền tự do lựa chọn thông tin. Việc ép buộc tiếp nhận quảng cáo là hành vi xâm phạm quyền tự do đó.
- Treo, dán quảng cáo trái phép tại nơi công cộng. Những hành vi như dán quảng cáo lên cột điện, cây xanh… không chỉ vi phạm quy định mà còn làm mất mỹ quan đô thị, ảnh hưởng đến hình ảnh chung của xã hội.
Như vậy, các quy định về hành vi cấm trong hoạt động quảng cáo không chỉ nhằm kiểm soát nội dung mà còn điều chỉnh toàn diện cách thức thực hiện quảng cáo. Điều này góp phần bảo vệ người tiêu dùng, giữ gìn các giá trị văn hóa – xã hội và tạo lập môi trường quảng cáo minh bạch, lành mạnh, hướng đến sự phát triển bền vững của nền kinh tế và xã hội.
3. Mức xử phạt đối với vi phạm hành vi cấm trong hoạt động quảng cáo là bao nhiêu?
Theo Điều 34 Nghị định 38/2021/NĐ-CP, các hành vi vi phạm được phân chia thành nhiều mức khác nhau tương ứng với tính chất và mức độ nguy hiểm của từng hành vi. Việc quy định khung xử phạt theo từng cấp độ không chỉ nhằm đảm bảo tính công bằng trong áp dụng pháp luật mà còn góp phần nâng cao ý thức tuân thủ của các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động quảng cáo.
Cụ thể, mức xử phạt thấp nhất được quy định là từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng, áp dụng đối với những hành vi vi phạm mang tính chất đơn giản, ít nghiêm trọng, điển hình như việc treo, đặt, dán, vẽ quảng cáo không đúng nơi quy định (trên cột điện, trụ điện, cây xanh nơi công cộng…). Những hành vi này chủ yếu gây ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị và trật tự công cộng, nhưng chưa gây hậu quả lớn về mặt xã hội.
Ngược lại, mức xử phạt cao nhất lên đến 80.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, áp dụng đối với các hành vi vi phạm đặc biệt nghiêm trọng, có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích quốc gia, giá trị văn hóa và chính trị, như quảng cáo làm phương hại đến chủ quyền quốc gia, hoặc gây ảnh hưởng xấu đến sự tôn nghiêm của Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca, anh hùng dân tộc, lãnh tụ và lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Đây là những hành vi bị đánh giá ở mức độ nguy hiểm cao, cần xử lý nghiêm khắc để răn đe và phòng ngừa.
Tóm lại, khung xử phạt đối với hành vi vi phạm trong hoạt động quảng cáo dao động từ 1 triệu đồng đến 100 triệu đồng, phản ánh sự phân hóa rõ ràng giữa các mức độ vi phạm từ nhẹ đến nghiêm trọng. Quy định này không chỉ góp phần đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật mà còn định hướng hoạt động quảng cáo phát triển theo hướng lành mạnh, đúng chuẩn mực và phù hợp với lợi ích chung của xã hội.
Kết luận
Việc quy định các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động quảng cáo không chỉ góp phần ngăn chặn những tiêu cực phát sinh mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển lành mạnh, bền vững của lĩnh vực quảng cáo. Thông qua việc tuân thủ các quy định pháp luật, các tổ chức, cá nhân có thể nâng cao uy tín, xây dựng niềm tin với khách hàng và đảm bảo cạnh tranh công bằng trên thị trường. Đồng thời, cơ quan quản lý nhà nước cũng có cơ sở để kiểm tra, xử lý vi phạm, góp phần bảo vệ lợi ích chung của xã hội. Trong bối cảnh quảng cáo ngày càng đa dạng và lan tỏa mạnh mẽ, việc chấp hành nghiêm các quy định về hành vi bị cấm sẽ là yếu tố then chốt để xây dựng môi trường quảng cáo văn minh, minh bạch và phát triển lâu dài.
Trên đây là tư vấn của chúng tôi. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại gọi ngay số: 1900 6162 để được giải đáp.
