Việc bổ nhiệm công chức giữ chức vụ lãnh đạo được thực hiện căn cứ vào yêu cầu, nhiệm vụ của cơ quan, tiêu chuẩn, điều kiện của vị trí lãnh đạo, theo thẩm quyền và trình tự, thủ tục quy định về bổ nhiệm cán bộ, công chức lãnh đạo.
Công chức giữ chức vụ lãnh đạo được bổ nhiệm có thời hạn, khi hết thời hạn giữ chức vụ phải được xem xét để bổ nhiệm lại hoặc không bổ nhiệm lại.
Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội (sau đây gọi chung là đơn vị sự nghiệp công lập), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật.
Viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật. Hoạt động nghề nghiệp của viên chức là việc thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ có yêu cầu về trình độ, năng lực, kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ trong đơn vị sự nghiệp công lập, khác với lao động của công chức mang tính chất quyền lực công.
Nơi làm việc của công chức:
Viên chức làm việc trong các đơn vị sự nghiệp công lập như các lĩnh vực y tế, giáo dục, khoa học, văn hóa, thể thao… còn công chức làm việc trong các cơ quan: Cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp; Bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội….
Lương và các chế độ liên quan đến tiền lương
Công chức theo biên chế, hưởng lương từ ngân sách Nhà nước hoặc từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập (đối với những người trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập).
Viên chức theo chế độ hợp đồng làm việc và hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập phù hợp, tương xứng với vị trí việc làm, chức danh nghề nghiệp, chức vụ quản lý và kết quả thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ được giao.
1. Khen thưởng đối với cán bộ công chức
Khen thưởng là hình thức công nhận chính thức thành tích của cán bộ, công chức; được nhà nước sử dụng để khuyến khích về tinh thần, vật chất đối với cán bộ, công chức hoàn thành tốt nhiệm vụ, có công trạng, thành tích.
Cán bộ, công chức có thể được xét khen thưởng với các hình thức sau đây:
- Huân chương;
- Danh hiệu vinh dự nhà nước;
- Kỉ niệm chương;
- Bằng khen;
- Giấy khen.
Cán bộ, công chức được khen thưởng do có thành tích xuất sắc hoặc công trạng được nâng bậc lương trước thời hạn, được người có thẩm quyền cấp giấy khen là thủ trưởng cơ quan, đơn vị thuộc bộ, cơ quan ngang bộ; thủ trưởng cơ quan chuyên môn và tương đương thuộc ủy ban nhân dân cấp tỉnh; chủ tịch ủy ban nhân dân cấp huyện và cấp xã.
Bằng khen được xét tặng cho người lập được thành tích thường xuyên hoặc đột xuất, gồm bằng khen của Thú tướng Chính phủ và bằng khen cấp bộ, ngành, tỉnh. Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ được xét tặng cho người đã được tặng bằng khen cấp bộ hoặc đạt danh hiệu chiến sĩ thi đua cơ sở liên tục từ 5 năm trở lên. Bằng khen cấp bộ được xét tặng cho người hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và nghĩa vụ công dân; có phẩm chất đạo đức tốt; đoàn kết, gương mẫu chấp hành chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước; tích cực học tập nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ.
Kỉ niệm chương được tặng cho người có đóng góp vào quá trình phát triển của bộ, ban, ngành. Tên kỉ niệm chương, đối tượng và tiêu chuẩn được tặng kỉ niệm chương do bộ, ban, ngành quy định. Kỉ niệm chương phải được đăng kí với cơ quan quản lí nhà nước về thi đua, khen thưởng ở trung ương.
Danh hiệu vinh dự nhà nước được tặng hoặc truy tặng cho người có những đóng góp đặc biệt xuất sắc vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Cán bộ, công chức có thể được xét tặng các danh hiệu như anh hùng lao động, nhà giáo nhân dân, nhà giáo ưu tú, thầy thuốc nhân dân, thầy thuốc ưu tú, nghệ sĩ nhân dân, nghê sĩ ưu tú khi có đầy đủ tiêu chuẩn do pháp luật quy định.
Huân chương được tặng hoặc truy tặng cho người có công trạng, lập thành tích thường xuyên hoặc đột xuất, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Huân chương gồm có: Huân chương sao vàng, huân chương Hồ Chí Minh, huân chương độc lập, huân chương quân công, huân chương lao đương nhiên bị buộc thôi việc kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật; công chức lãnh đạo, quản lí phạm tội bị toà án kết án và bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật thì đương nhiên thôi giữ chức vụ do bổ nhiệm.
2. Kỷ luật cán bộ công chức
Thời hiệu xử lí kỉ luật (thời hạn do pháp luật quy định mà khi hết thời hạn đó thì cán bộ, công chức có hành vi vi phạm không bị xem xét xử lí kỉ luật) là 24 tháng, kể từ thời điểm có hành vi vi phạm. Thời hạn xử lí kỉ Ịuật (khoảng thời gian từ khi phát hiện hành vi vi phạm kỉ luật của cán bộ, công chức đến khi có quyết định xử lí kỉ luật của cơ quan có thẩm quyền) được xác định không quá 2 tháng. Những trường hợp có tình tiết phức tạp cần có thời gian thanh tra, kiểm tra thì thời hạn trên có thể kéo dài nhưng tối đa không quá 4 tháng.
Cán bộ, công chức bị kỉ luật bằng hình thức khiển trách, cảnh cáo thì bị kéo dài thời gian nâng bậc lương thêm 6 tháng; nếu bị giáng chức, cách chức thì thời gian bị kéo dài là 12 tháng, kể từ ngày quyết định kỉ luật có hiệu lực.
Cán bộ, công chức bị kỉ luật từ khiển trách đến cách chức thì không thực hiên việc nâng ngạch, quy hoạch, đào tạo, bổ nhiệm trong thời hạn 12 tháng, kể từ ngày quyết định kỉ luật có hiệu lực; hết thời hạn này nếu cán bộ, công chức không vi phạm đến mức phải xử lí kỉ luật thì tiếp tục thực hiện nâng ngạch, quy hoạch, đào tạo, bổ nhiệm. Cán bộ, công chức đang trong thời gian bị xem xét kỉ luật, đang bị điều tra, truy tố, xét xử thì không được ứng cử, đề cử, điều động, bổ nhiệm, luân chuyển, biệt phái, đào tạo, bồi dưỡng, thi nâng ngạch, giải quyết nghỉ hưu hoặc thôi việc. Cán bộ, công chức bị kỉ luật cách chức do tham nhũng thì không được bổ nhiệm vào vị trí lãnh đạo, quản lí.
Quyết định kỉ luật được lưu vào hồ sơ cán bộ, công chức. cơ quan, đơn vị đã bồi thường cho người bị thiệt hại.
Sau khi đã bồi thường cho người bị thiệt hại, thủ trưởng cơ quan, đơn vị thành lập hôi đồng xét giải quyết việc hoàn trả bồi thường thiệt hại. Hội đồng có nhiệm vụ giúp thủ trưởng cơ quan, đơn vị xem xét, đánh giá thiệt hại, xác định mức độ lỗi và khả năng kinh tế của cán bộ, công chức; trên cơ sở đó kiêh nghị mức hoàn trả và phương thức hoàn trả.
3. Chỉ còn 3 trường hợp viên chức có biên chế suốt đời
Từ 01/7/2020, hợp đồng làm việc không xác định thời hạn chỉ còn được áp dụng với 03 trường hợp sau:
- Viên chức được tuyển dụng trước ngày 01/7/2020;
- Cán bộ, công chức chuyển thành viên chức;
- Người được tuyển dụng làm viên chức làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Trước đây, theo quy định của Luật viên chức 2010 thì sau khi viên chức đã thực hiện xong hợp đồng xác định thời hạn và tiếp tục ký hợp đồng sẽ được ký hợp đồng không xác định thời hạn (thường gọi là biên chế suốt đời).
4. Tốt nghiệp đại học loại xuất sắc có thể được xét tuyển vào công chức
Theo Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019, việc tuyển dụng công chức thông qua xét tuyển được thực hiện theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền tuyển dụng công chức đối với từng nhóm đối tượng sau đây:
- Cam kết tình nguyện làm việc từ 05 năm trở lên ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn;
- Người học theo chế độ cử tuyển theo quy định của Luật giáo dục, sau khi tốt nghiệp về công tác tại địa phương nơi cử đi học;
- Sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, nhà khoa học trẻ tài năng.
Hiện hành, chỉ người có đủ điều kiện quy định tại khoản 1 Điều 36 Luật Cán bộ, công chức 2008 cam kết tình nguyện làm việc từ 05 năm trở lên ở miền núi, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn thì mới được tuyển dụng thông qua xét tuyển.
5. Luật hóa quy định về tiếp nhận công chức không qua thi tuyển, xét tuyển
- Hiện hành: Luật quy định 02 hình thức là thi tuyển, xét tuyển, Thông tư 03/2019/TT-BNV quy định về tiếp nhận đối với các trường hợp đặc biệt trong tuyển dụng công chức.
- Từ 01/7/2020: Luật quy định hình thức tiếp nhận không thông qua thi tuyển, xét tuyển, cụ thể đối với:
+ Viên chức công tác tại đơn vị sự nghiệp công lập;
+ Cán bộ, công chức cấp xã;
+ Người hưởng lương trong lực lượng vũ trang nhân dân, người làm việc trong tổ chức cơ yếu nhưng không phải là công chức;
+ Tiếp nhận để bổ nhiệm làm công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý đối với 1 số chức vụ được quy định chi tiết tại Điều 37 Luật Cán bộ, công chức 2008 (Đã được sửa đổi, bổ sung).
+ Người đã từng là cán bộ, công chức sau đó được cấp có thẩm quyền điều động, luân chuyển giữ các vị trí công tác không phải là cán bộ, công chức tại các cơ quan, tổ chức khác.
Luật Minh Khuê (sưu tầm & biên tập)
