1. Xử lý hành vi phóng hoả đốt nhà em trai
Hành vi đem xăng đốt nhà em trai trước hết là hành vi trái đạo đức xã hội đặc biệt là đối với anh em trong gia đình. Thông thường do mâu thuẫn nên những người này phát sinh lòng thù hận, ân oán nên làm càn đốt nhà, phá hoại tài sản của người khác.
1.1. Xử phạt vi phạm hành chính hành vi phá hoại tài sản của người khác
Trước hết, hành vi phóng hoả đốt nhà em trai bị sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính, cụ thể tại khoản 2 Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP quy định về phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:
- Hành vi hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của cá nhân, tổ chức
- Dùng thủ đoạn hoặc tạo ra hoàn cảnh để buộc người khác đưa tiền, tài sản;
- Gian lận hoặc lừa đảo trong việc môi giới, hướng dẫn giới thiệu dịch vụ mua, bán nhà, đất hoặc các tài sản khác;
- Mua, bán, cất giữ hoặc sử dụng tài sản của người khác mà biết rõ tài sản đó do vi phạm pháp luật mà có;
- Sử dụng, mua, bán, thế chấp, cầm cố trái phép hoặc chiếm giữ tài sản của người khác;
- Cưỡng đoạt tài sản nhưng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Như vậy, theo quy định thì hành vi phóng hỏa đốt nhà người khác có thể được xem là tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản. Đối với hành vi này, nếu chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự thì người thực hiện có thể bị xử phạt vi phạm hành chính từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.
Ngoài ra, còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm.
Bên cạnh đó, người thực hiện hành vi vi phạm cũng phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả đó là buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đối với tài sản bị phóng hỏa. Ngoài ra mức xử lý vi phạm hành chính này chỉ áp dụng với cá nhân vi phạm, với tổ chức mức xử phạt sẽ nhân hai cho cùng hành vi.
1.2. Truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi phá hoại tài sản của người khác
Nếu đem xăng đốt nhà em trai mà vượt quá mức xử lý hành chính thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, cụ thể tại Điều 178 Bộ luật Hình sự 2015 (được sửa đổi bởi khoản 36 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017) quy định về tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản như sau:
Khung 1: Trường hợp người nào mà hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
- Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này mà còn vi phạm;
- Đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;
- Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;
- Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ;
- Tài sản là di vật, cổ vật.
Khung 2: Trường hợp phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:
- Có tổ chức;
- Gây thiệt hại cho tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;
-Tài sản là bảo vật quốc gia;
-Dùng chất nguy hiểm về cháy, nổ hoặc thủ đoạn nguy hiểm khác;
-Để che giấu tội phạm khác;
- Vì lý do công vụ của người bị hại;
-Tái phạm nguy hiểm.
Khung 3: Phạm tội gây thiệt hại cho tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm.
Khung 4: Phạm tội gây thiệt hại cho tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm.
Như vậy, Hành vi cố ý đem xăng phóng hoả nhà em trai thuộc trường hợp huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản của người khác thì tuỳ vào tình tiết phạt tội, mức độ phạm tội, tuỳ vào giá trị tài sản bị thiệt hại khi phóng hoả đốt nhà mà người phạm tội sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự tương ứng với hành vi vi phạm mà mình gây ra. Đối với hành vi này, người phạm tội có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức phạt nhẹ nhất là phạt tiền từ 10.000.000 đồng và nặng nhất là phạt tù đến 20 năm.
Ngoài ra trường hợp vô ý hủy hoại tài sản của người khác bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 180 Bộ luật Hình sự 2015, được bổ sung bởi điểm g khoản 1 Điều 2 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017 quy định về tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản như sau: Tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản
Khung 1: Người nào vô ý gây thiệt hại cho tài sản của người khác trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng, thì bị phạt cảnh cáo hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm.
Khung 2: Phạm tội gây thiệt hại cho tài sản của người khác trị giá 500.000.000 đồng trở lên, thì bị phạt phạt cải tạo không giam giữ từ 02 năm đến 03 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
Như vậy, người vô ý hủy hoại tài sản của người khác sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự trong trường hợp giá trị tài sản đó là từ 100.000.000 đồng trở lên. Và tùy thuộc vào giá trị tài sản bị hủy hoại thì người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo các khung hình phạt khác nhau đuọc quy định tại Điều 180 nêu trên.
2. Trách nhiệm dân sự khi làm hư hỏng tài sản của người khác
Ngoài mức xử phạt vi phạm hành chính và truy cứu trách nhiệm hình sự thì trường hợp làm hư hỏng tài sản của người khác mà gây thiệt hại thì phải chịu trách nhiệm dân sự, theo đó Điều 584 Bộ luật Dân sự năm 2015 hướng dẫn bởi Điều 2 Nghị quyết 02/2020/NQ-HĐTP quy định về căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường, cụ thể:
- Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường khi có đủ các yếu tố sau:
+ Có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác;
+ Có thiệt hại xảy ra là thiệt hại về vật chất, thiệt hại về tinh thần;
Trong đó: Thiệt hại về vật chất là tổn thất vật chất thực tế xác định được của chủ thể bị xâm phạm, bao gồm tổn thất về tài sản mà không khắc phục được; chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế, khắc phục thiệt hại; thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút do tài sản, sức khỏe, tính mạng, danh dự, nhân phẩm, uy tín, quyền và lợi ích hợp pháp khác bị xâm phạm.
Còn thiệt hại về tinh thần là tổn thất tinh thần do bị xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, quyền và lợi ích nhân thân khác mà chủ thể bị xâm phạm hoặc người thân thích của họ phải chịu và cần phải được bồi thường một khoản tiền bù đắp tổn thất đó.
- Trường hợp thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác người gây thiệt hại không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại. Sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép. Lỗi hoàn toàn do người bị thiệt hại là toàn bộ thiệt hại xảy ra đều do lỗi của người bị thiệt hại, người gây thiệt hại không có lỗi.
Bài viết liên quan: Hành vi đe dọa giết người, cố ý phá hoại tài sản có bị phạt tù ?
