Mục lục bài viết

Hàng năm, khi gần đến đợt tuyển quân (cuối năm), các công dân nam trong độ tuổi và gia đình lại quan tâm đến các quy định về khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự (NVQS). Đây là một nghĩa vụ pháp lý quan trọng. Tuy nhiên, từ ngày 01 tháng 7 năm 2025, với việc Luật số 98/2025/QH15 có hiệu lực và bãi bỏ đơn vị hành chính cấp huyện theo mô hình tổ chức chính quyền địa phương mới, toàn bộ quy trình và thẩm quyền khám NVQS đã thay đổi căn bản.

Bài viết này Luật Minh Khuê sẽ giải đáp toàn bộ các thắc mắc khám tuyển nghĩa vụ quân sự theo quy định mới nhất, lịch khám chính thức, số lần khám và quy trình khám (không còn cấp huyện) diễn ra như thế nào?

1. Khám tuyển nghĩa vụ quân sự mấy lần?

Mỗi năm, công dân chỉ tham gia 01 đợt khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự thường được tổ chức từ ngày 01 tháng 11 đến hết ngày 31 tháng 12 để chuẩn bị cho đợt giao quân vào tháng 02 hoặc tháng 03 năm sau. Căn cứ Điều 40 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015.

Tuy nhiên, nếu hiểu lần theo nghĩa là số vòng khám trong quy trình tuyển chọn, thì một công dân sẽ phải trải qua 02 vòng khám chính thức để hoàn tất quy trình tuyển chọn nhập ngũ. Cụ thể, 2 lần khám tuyển như sau:

  • Lần 1: Thực hiện sơ tuyển sức khỏe tại cấp xã (Thường diễn ra trong khoảng tháng 11).
  • Lần 2: Tham gia khám tuyển tập trung tại cấp có thẩm quyền mới (ví dụ: cấp tỉnh) theo Lệnh gọi khám sức khỏe (Thường diễn ra trong khoảng tháng 12).

Khoảng thời gian khám tuyển giữa lần 1 và lần 2 thường cách nhau khoảng 2-4 tuần, tùy từng địa phương (vì sau khi hoàn thành sơ tuyển trong tháng 11, các địa phương tổng hợp hồ sơ để khám chính thức vào tháng 12).

Luật NVQS 2015 quy định việc gọi công dân nhập ngũ một lần vào tháng hai hoặc tháng ba hàng năm. Do đó, đợt khám sức khỏe (tháng 11 - tháng 12) cũng chỉ tổ chức 01 đợt/năm để phục vụ cho đợt tuyển quân này. (Luật có dự phòng trường hợp Thủ tướng Chính phủ gọi đợt 2 vì lý do quốc phòng, an ninh, nhưng đây là ngoại lệ, không phải thông lệ hàng năm).

2. Ai phải đi khám nghĩa vụ quân sự theo lịch gọi?

Chỉ những công dân nam trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự từ đủ 18 tuổi đến hết 25 tuổi, hoặc đến hết 27 tuổi nếu đã được tạm hoãn do đang học Đại học/Cao đẳng và đã nhận được Lệnh gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự mới bắt buộc phải đi khám.  

Lệnh gọi khám sức khỏe NVQS phải được giao cho công dân chậm nhất 15 ngày trước ngày khám (khoản 3 Điều 40 Luật NVQS 2015). Lệnh gọi được giao trực tiếp đến công dân hoặc qua UBND cấp Xã nơi cư trú để tổ chức trao.

Nếu bạn đủ tuổi nhưng không nhận được Lệnh gọi khám, thì bạn không vi phạm pháp luật. Có thể trường hợp của bạn nằm trong số lý do phổ biến sau:

  • Bạn thuộc diện tạm hoãn theo Điều 41 Luật NVQS 2015 (đang học, đang điều trị bệnh, lao động duy nhất trong gia đình, v.v.);
  • Hoặc không đạt yêu cầu tại Vòng 1 (Sơ tuyển sức khỏe) nên không nằm trong danh sách chuyển lên cấp Tỉnh;
  • Hoặc địa phương đang tạm hoãn đợt tuyển quân năm đó theo chỉ tiêu phân bổ.

3. Khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự gồm mấy vòng? Khám ở đâu và khám những gì?

Quy trình khám sức khỏe tuyển NVQS (theo Thông tư 105/2023 và Thông tư 106/2025 ) gồm 2 lần khám: Lần 1 (Sơ tuyển tại Xã) kiểm tra thể lực cơ bản; Lần 2 (Khám tuyển) là vòng khám chi tiết 8 chuyên khoa và làm các xét nghiệm bắt buộc do Hội đồng KSK Khu vực thực hiện. Các bước cụ thể công dân sẽ trải qua:

Lần 1 (Vòng 1) - Sơ tuyển tại Trạm y tế cấp Xã:

Chủ tịch UBND Xã sẽ ra Quyết định gọi công dân đi khám sơ tuyển. Tại Trạm y tế Xã, cán bộ y tế sẽ:   

  • Khai thác tiền sử bệnh tật của bản thân và gia đình.   
  • Đo chiều cao, cân nặng, vòng ngực.
  • Phát hiện các dị tật, dị dạng rõ ràng hoặc các bệnh thuộc diện miễn đăng ký. Như đã nêu, vòng này được giám sát chuyên môn bởi Sở Y tế.

Lần 2 (Vòng 2) - Khám tuyển chi tiết do Hội đồng Khám sức khoẻ Khu vực:

Những công dân đạt tiêu chuẩn sơ tuyển lần 1 sẽ nhận Lệnh gọi khám sức khỏe (Vòng 2) từ Chủ tịch UBND Xã. Bạn sẽ đến địa điểm khám tập trung (do cấp Tỉnh bố trí) để Hội đồng khám sức khỏe khu vực khám, theo thông tin trên giấy gọi lần 2. 

Nội dung khám lần 2 bao gồm 8 chuyên khoa:

  • Thể lực (đo lại chiều cao, cân nặng, mạch, huyết áp).
  • Mắt (kiểm tra thị lực, tật khúc xạ, mù màu...).
  • Tai - Mũi - Họng.
  • Răng - Hàm - Mặt.
  • Nội khoa.
  • Tâm thần kinh.
  • Ngoại khoa.
  • Da liễu.

Ở lần này bạn sẽ phải thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng bắt buộc (Công thức máu, đường máu; Xét nghiệm nước tiểu; HIV; HBsAg...).

Hội đồng KSK Khu vực sẽ chấm điểm (từ 1 đến 6) theo 8 chuyên khoa.

  • Loại 1-3: Đạt tiêu chuẩn.
  • Loại 4-6: Không đạt tiêu chuẩn. Kết quả khám sẽ được Hội đồng khám sức khoẻ Khu vực báo cáo lên Hội đồng NVQS cấp Tỉnh và Sở Y tế, đồng thời bàn giao hồ sơ về cho Hội đồng NVQS cấp Xã.

4. Lịch khám nghĩa vụ quân sự 2026 chính thức là vào tháng mấy?

Theo quy định mới nhất, lịch khám sức khỏe NVQS cho đợt tuyển quân năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 01 tháng 11 năm 2025 đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2025. Đây là khung thời gian chung được áp dụng trên toàn quốc. Căn cứ pháp lý tại Khoản 4, Điều 40 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 98/2025/QH15).

Dù khung thời gian chung không đổi, công dân cần phân biệt rõ hai mốc thời gian sau:

Thời gian khám sức khỏe (Vòng 2): Diễn ra từ ngày 01/12/2025 đến 31/12/2025. Đây là thời gian các "Hội đồng khám sức khỏe khu vực" (cơ cấu mới thay thế cấp huyện) tổ chức khám chi tiết.

Thời gian nhập ngũ (Giao quân): Sau khi có kết quả "Đạt", công dân sẽ nhập ngũ sau Tết Nguyên Đán, dự kiến vào tháng 03 năm 2026 (cụ thể là từ ngày 04/03 đến 06/03/2026).

Khoảng thời gian khám tuyển giữa lần 1 và lần 2 thường cách nhau khoảng 2-4 tuần, tùy từng địa phương (vì sau khi hoàn thành sơ tuyển trong tháng 11, các địa phương tổng hợp hồ sơ để khám chính thức vào tháng 12).

Điểm thay đổi quan trọng nhất về "lịch" mà công dân cần lưu ý là: Tháng 11 - 12 là "Lịch chung". Bạn chỉ có nghĩa vụ đi khám khi nhận được "Lệnh gọi khám sức khỏe" (Lịch cụ thể).

Theo Luật 98/2025/QH15, thẩm quyền ban hành Lệnh gọi này đã được chuyển từ cấp Huyện (cũ) về cho Chủ tịch UBND cấp Xã. Lệnh này phải được gửi đến tay công dân trước 15 ngày so với ngày khám.   

5. Không đi khám nghĩa vụ quân sự theo Lệnh gọi bị phạt thế nào?

Nếu công dân đã nhận Lệnh gọi khám sức khỏe (hiện do Chủ tịch UBND cấp Xã ban hành ) mà không có mặt đúng thời gian hoặc địa điểm (không có lý do chính đáng), sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 12.000.000 đồng. Nếu tái phạm sau khi đã bị xử phạt, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Căn cứ pháp lý (Hành chính): Điều 8 Nghị định 218/2025/NĐ-CP. Căn cứ pháp lý (Hình sự): Điều 332 Bộ luật Hình sự 2017.

Mức phạt hành chính nặng là "tiền đề" để truy cứu trách nhiệm hình sự. Điều 332 Bộ luật Hình sự quy định, người nào không chấp hành lệnh gọi khám sức khỏe... "đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này... mà còn vi phạm" thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

6. Các trường hợp nào được tạm hoãn và miễn gọi khám?

Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015 quy định rõ các trường hợp được tạm hoãn gọi nhập ngũ (ví dụ: đang là sinh viên, sức khỏe chưa đủ loại 1-2-3, là lao động duy nhất nuôi gia đình...) và các trường hợp được miễn (ví dụ: con liệt sĩ, con thương binh hạng 1...). Tuy nhiên, bạn cần chủ động nộp giấy tờ chứng minh cho Ban CHQS cấp Xã.

Các trường hợp Tạm hoãn phổ biến:

  • Sức khỏe: Chưa đủ sức khỏe (Kết luận Loại 4, 5, 6 từ Hội đồng Khám sức khoẻ Khu vực).   
  • Học tập: Đang học Đại học/Cao đẳng hệ chính quy trong thời gian một khóa đào tạo.
  • Gia đình: Là lao động duy nhất nuôi người thân không còn khả năng lao động; Có anh/chị/em ruột đang phục vụ tại ngũ.
  • Dân quân thường trực. 

Các trường hợp Miễn:

  • Con của liệt sĩ, con của thương binh hạng 1.
  • Một anh hoặc một em trai của liệt sĩ.
  • Người nhiễm chất độc da cam suy giảm LĐ từ 81% trở lên.
  • Cán bộ, công chức, viên chức... làm việc ở vùng đặc biệt khó khăn từ 24 tháng trở lên.   

Lưu ý: Công dân nộp đơn và giấy tờ chứng minh (Giấy xác nhận sinh viên, Bệnh án...) cho Ban CHQS cấp Xã. Tuy nhiên, theo Luật 98/2025/QH15, thẩm quyền ra Quyết định Tạm hoãn và Miễn gọi nhập ngũ đã được chuyển từ cấp Huyện (cũ) lên cho Chủ tịch UBND cấp Tỉnh.

7. Khám nghĩa vụ quân sự 'Đạt' (Đậu) hoặc 'Không Đạt' (Rớt) thì sao?

Nếu kết quả khám là "Đạt" (sức khỏe loại 1, 2, 3), bạn sẽ được đưa vào danh sách chờ gọi nhập ngũ (tháng 3/2026). Nếu kết quả là "Không Đạt" (loại 4, 5, 6), bạn sẽ không bị gọi nhập ngũ trong đợt này. Căn cứ pháp lý tại Thông tư 105/2023/TT-BQP (được sửa đổi bởi Thông tư 106/2025/TT-BQP).

Trường hợp 1: Bạn 'Đạt' (Sức khỏe Loại 1, 2, 3) 

Hội đồng Khám sức khoẻ Khu vực sẽ lập hồ sơ sức khỏe và bàn giao về cấp xã. Bạn trở về nhà, giữ gìn sức khỏe và chờ nhận Lệnh gọi nhập ngũ (cũng do Chủ tịch UBND Xã ban hành theo thẩm quyền mới).

Trường hợp 2: Bạn 'Không Đạt' (Sức khỏe Loại 4, 5, 6) 

Bạn sẽ không bị gọi nhập ngũ đợt này. Tuy nhiên, kết quả này chỉ có giá trị cho đợt tuyển quân 2026. Nếu lý do "Không Đạt" là tạm thời (ví dụ: bệnh đã chữa khỏi, cân nặng đã cải thiện...), thì năm sau bạn vẫn có thể bị gọi sơ tuyển và khám tuyển lại nếu còn trong độ tuổi.

8. Tôi có quyền khiếu nại hoặc phúc tra kết quả khám không?

Có. Nếu bạn không đồng ý với kết luận của Hội đồng khám sức khỏe khu vực, bạn có quyền làm đơn khiếu nại. Kết luận cuối cùng về sức khỏe sẽ do Hội đồng giám định y khoa cấp Tỉnh quyết định. Căn cứ pháp lý tại Điều 10 Thông tư 105/2023/TT-BQP.

Theo quy định, công dân có thể nộp đơn khiếu nại. Cơ quan có thẩm quyền sẽ đề nghị Hội đồng giám định y khoa cấp Tỉnh tổ chức khám giám định (phúc tra). Quyết định của Hội đồng giám định y khoa cấp Tỉnh là kết luận cuối cùng về khiếu nại sức khỏe của công dân.

9. Câu hỏi thường gặp về lịch khám nghĩa vụ quân sự

Luật Minh Khuê xin giải đáp nhanh một số thắc mắc chi tiết nhưng thường gặp khác liên quan đến quá trình chuẩn bị đi khám sức khỏe NVQS (Vòng 2).

Khi đi khám sức khỏe NVQS (Vòng 2) cần mang theo giấy tờ gì?

Bạn bắt buộc phải mang theo 3 loại giấy tờ sau:

  • Lệnh gọi khám sức khỏe (bản gốc, hiện do Chủ tịch UBND cấp Xã cấp).
  • Căn cước công dân (hoặc Chứng minh nhân dân) còn hiệu lực.
  • Các giấy tờ y tế cá nhân (nếu có): Ví dụ như bệnh án, kết quả xét nghiệm cũ, đơn thuốc... liên quan đến các bệnh lý bạn đang mắc. Việc này giúp Hội đồng KSK Khu vực có thêm cơ sở tham khảo để đưa ra kết luận chính xác.

Bị cận thị có phải đi khám nghĩa vụ quân sự không?

Kể cả khi bạn bị cận thị nặng, bạn vẫn phải chấp hành Lệnh gọi khám để Hội đồng KSK Khu vực khám chuyên khoa Mắt, đo đạc và kết luận chính xác. Căn cứ pháp lý tại Thông tư 105/2023/TT-BQP và Thông tư 106/2025/TT-BQP.

Theo các quy định hiện hành, chính sách chung là không gọi nhập ngũ đối với công dân có sức khỏe loại 3 tật khúc xạ về mắt, tức là cận thị từ 1.5 diop trở lên. (Thông tư 106/2025 có sửa đổi, bổ sung chi tiết về phương pháp khám và cho điểm thị lực, nhưng tiêu chuẩn về độ cận 1.5 diop vẫn là mốc quan trọng).

Tuy nhiên, bạn không thể tự ý ở nhà. Bạn phải đến khám để Hội đồng kết luận và ghi vào hồ sơ. Nếu tự ý ở nhà, bạn sẽ bị xử phạt vì hành vi "không có mặt đúng thời gian/địa điểm khám" (mức phạt 10-12 triệu đồng ).

Khám sức khỏe NVQS có phải cởi đồ không?

Trả lời: Có. Đây là quy trình y tế bắt buộc. Bạn sẽ được yêu cầu cởi bớt hoặc cởi toàn bộ trang phục (thường giữ lại đồ lót) khi khám chuyên khoa Ngoại khoa và Da liễu. Bác sĩ cần kiểm tra trực quan toàn bộ cơ thể để phát hiện các dị tật (như cong vẹo cột sống, dị tật cơ quan sinh dục...), các bệnh lý về da, hoặc bệnh trĩ.

Anh trai đã đi nghĩa vụ quân sự, em trai có phải đi nữa không?

Câu trả lời tùy thuộc vào trạng thái của người anh:

Trường hợp 1: Anh trai đang phục vụ tại ngũ (chưa xuất ngũ), bạn (người em) sẽ thuộc diện được Tạm hoãn gọi nhập ngũ.

Trường hợp 2: Anh trai đã hoàn thành nghĩa vụ (đã xuất ngũ), bạn (người em) không được tạm hoãn và vẫn phải đi khám/nhập ngũ bình thường nếu đủ điều kiện.

Căn cứ pháp lý: Khoản 1, Điều 41 Luật NVQS 2015.

Kết luận

Việc thực hiện nghĩa vụ quân sự là trách nhiệm pháp lý quan trọng. Cải cách hành chính (bỏ cấp huyện) theo Luật 98/2025/QH15 và Thông tư 106/2025/TT-BQP đã thay đổi lớn về thẩm quyền và cơ cấu tổ chức khám tuyển, chuyển trách nhiệm về cấp Tỉnh và cấp Xã. Nắm rõ lịch khám, quy trình 2 vòng mới, và các quyền lợi (tạm hoãn, miễn, khiếu nại) là cách tốt nhất để công dân chấp hành pháp luật, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.

Nếu bạn hoặc người thân đang gặp vướng mắc trong việc thực hiện thủ tục nghĩa vụ quân sự theo quy trình mới, đặc biệt là các tranh chấp về kết quả khám sức khỏe, hoặc cần hỗ trợ thủ tục khiếu nại, thủ tục xin tạm hoãn, hoặc nhận được quyết định xử phạt chưa đúng quy định, hãy liên hệ ngay với Luật sư của Luật Minh Khuê để được tư vấn và bảo vệ quyền lợi. Vui lòng liên hệ qua Hotline 1900.6162.