Mục lục bài viết

Bài viết này sẽ giải đáp một cách chi tiết, trực tiếp và dựa trên các quy định pháp lý mới nhất để bạn có sự chuẩn bị tốt nhất về tâm lý và kiến thức, đảm bảo quyền và nghĩa vụ của mình được thực hiện đúng pháp luật.

1. Khám nghĩa vụ quân sự có khám bộ phận sinh dục không?

Việc khám bộ phận sinh dục là một phần bắt buộc trong quy trình khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự. Đây không phải là một yêu cầu tùy tiện mà là một thủ tục y tế - pháp lý được quy định rõ ràng để đảm bảo mọi công dân nhập ngũ đều có đủ sức khỏe phục vụ trong môi trường quân đội.

Nội dung khám này thuộc hai chuyên khoa chính là "Ngoại khoa" và "Da liễu", nhằm mục đích kiểm tra và sàng lọc các bệnh lý, dị tật có thể ảnh hưởng đến khả năng huấn luyện và chiến đấu. Các tiêu chuẩn về bệnh lý được quy định chi tiết tại Phụ lục I ban hành kèm Thông tư 105/2023/TT-BQP. Việc từ chối thực hiện bất kỳ nội dung khám nào theo lệnh gọi đều được xem là hành vi vi phạm pháp luật và sẽ bị xử lý nghiêm.

Mục đích chính của việc khám bộ phận sinh dục là để phát hiện sớm các bệnh lý và dị tật có thể trở nên nghiêm trọng trong môi trường quân ngũ, từ đó phân loại chính xác tình trạng sức khỏe của công dân. Cụ thể, việc khám nhằm các mục tiêu sau:

  • Phát hiện bệnh lý ngoại khoa: Kiểm tra các bệnh như thoát vị bẹn, giãn tĩnh mạch thừng tinh, bệnh trĩ. Những bệnh này có thể gây đau đớn dữ dội và trở nên nguy hiểm khi vận động cường độ cao.   
  • Phát hiện dị tật bẩm sinh: Sàng lọc các dị tật như tinh hoàn ẩn, hẹp hoặc dài bao quy đầu ở mức độ bệnh lý có thể gây viêm nhiễm, ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và sinh hoạt.
  • Phát hiện các bệnh truyền nhiễm: Kiểm tra các dấu hiệu của bệnh lây truyền qua đường tình dục như giang mai, lậu để ngăn ngừa lây lan trong môi trường tập thể và đảm bảo sức khỏe cho quân nhân.

Dựa trên kết quả khám, Hội đồng khám sức khỏe sẽ chấm điểm từ 1 đến 6 cho từng chỉ tiêu theo Bảng tiêu chuẩn sức khỏe tại Phụ lục I, Thông tư 105/2023/TT-BQP, từ đó đưa ra kết luận cuối cùng về việc công dân có đủ điều kiện nhập ngũ hay không.

2. Quy trình khám bộ phận sinh dục (vùng kín) thực tế diễn ra như thế nào?

Việc khám bộ phận sinh dục được thực hiện bởi bác sĩ (thường là nam) thuộc chuyên khoa Ngoại hoặc Da liễu trong Hội đồng khám sức khỏe cấp Tỉnh. Theo quy định, quy trình phải được tiến hành tại phòng khám riêng, đảm bảo kín đáo và tôn trọng nhân phẩm của công dân.

Quy trình cụ thể thường diễn ra như sau:

  • Bạn sẽ được gọi vào phòng khám chuyên khoa (Ngoại khoa hoặc Da liễu).
  • Bác sĩ sẽ yêu cầu bạn cởi quần dài và quần lót để có thể quan sát.
  • Bác sĩ tiến hành quan sát bằng mắt thường để tìm các dấu hiệu bất thường.
  • Bác sĩ có thể yêu cầu bạn thực hiện một số động tác như ho mạnh (để kiểm tra thoát vị bẹn) hoặc cúi người (để kiểm tra bệnh trĩ).
  • Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể dùng tay (đã đeo găng y tế) để sờ nắn kiểm tra cấu trúc của tinh hoàn hoặc các vùng nghi ngờ có bệnh lý.

Mặc dù luật quy định khám riêng, trên thực tế một số nơi có thể gọi nhiều người vào cùng một lượt để tiết kiệm thời gian, nhưng việc thăm khám vẫn được tiến hành cho từng người một.

3. Khám nghĩa vụ quân sự có phải cởi quần áo không?

Không phải cởi hết đồ (khỏa thân) cùng một lúc ở nơi công cộng. Bạn chỉ phải cởi đồ theo yêu cầu của từng phòng khám chuyên khoa để phục vụ cho việc thăm khám của bác sĩ. Quy trình khám được chia thành nhiều khâu và ở mỗi khâu, mức độ cởi đồ là khác nhau:

  • Khi khám thể lực (đo chiều cao, cân nặng, vòng ngực), bạn có thể chỉ cần cởi áo và mặc quần đùi.   
  • Khi khám Nội khoa (nghe tim, phổi), bạn sẽ được yêu cầu cởi áo.
  • Khi vào phòng khám Ngoại khoa hoặc Da liễu, bạn sẽ được yêu cầu cởi quần (bao gồm cả quần lót) tại phòng khám riêng để bác sĩ thăm khám vùng bụng, bẹn, bộ phận sinh dục và hậu môn.   

Việc cởi đồ chỉ diễn ra bên trong phòng khám chuyên khoa, trước mặt bác sĩ và nhân viên y tế, nhằm đảm bảo việc chẩn đoán được chính xác và phải tuân thủ nguyên tắc tôn trọng danh dự, nhân phẩm của công dân.

Phụ lục III (Quy định về phương pháp khám) của Thông tư 105/2023/TT-BQP quy định rõ về phương pháp khám của từng chuyên khoa, trong đó có yêu cầu cởi đồ để đảm bảo tính chính xác. Cụ thể:

  • Đối với khám Ngoại khoa: Để phát hiện các bệnh lý như trĩ, thoát vị bẹn, các bệnh về tinh hoàn, quy trình yêu cầu công dân phải cởi quần dài và quần lót để bác sĩ có thể quan sát và thăm khám trực tiếp vùng bẹn, sinh dục và hậu môn.
  • Đối với khám Da liễu: Để phát hiện các bệnh hoa liễu, bệnh nấm và các bệnh ngoài da khác ở vùng kín, quy định yêu cầu công dân phải "kéo quần xuống để bộc lộ rõ" bộ phận sinh dục và hậu môn để bác sĩ quan sát.

Đây là những quy định y tế chuẩn, đã được áp dụng từ lâu và nay được văn bản hóa rõ ràng trong Thông tư 105/2023/TT-BQP để thống nhất việc thực hiện trên toàn quốc.

Có phải cởi quần lót khi khám hậu môn, bộ phận sinh dục không?

Bắt buộc khi khám. Để bác sĩ có thể thăm khám đúng quy trình y tế nhằm phát hiện bệnh trĩ (khám hậu môn) và các bệnh lý/dị tật ở cơ quan sinh dục, việc cởi quần lót là yêu cầu bắt buộc khi vào phòng khám chuyên khoa Ngoại và Da liễu. Nếu không cởi bỏ trang phục, bác sĩ không thể quan sát và đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe, dẫn đến việc bỏ sót bệnh lý.

Để chuẩn bị tâm lý, bạn nên coi đây là một thủ tục y tế thông thường, tương tự như khi đi khám bệnh tại các bệnh viện. Việc hợp tác với bác sĩ sẽ giúp quy trình diễn ra nhanh chóng và chính xác. Bạn nên mặc trang phục rộng rãi, dễ cởi để thuận tiện cho việc thăm khám.

4. Khám bộ phận sinh dục thuộc nội dung khám nào theo Thông tư 105/2023/TT-BQP?

Việc khám bộ phận sinh dục (cơ quan sinh dục, hậu môn) thuộc hai chuyên khoa chính là Ngoại khoa và Da liễu, theo quy định tại Phụ lục I và Phụ lục III của Thông tư 105/2023/TT-BQP (được sửa đổi bởi Thông tư 106/2025/TT-BQP).   

Hội đồng khám sức khỏe cấp huyện bắt buộc phải tổ chức khám đủ 8 chuyên khoa (Thể lực, Mắt, Tai-Mũi-Họng, Răng-Hàm-Mặt, Nội khoa, Tâm thần kinh, Ngoại khoa, Da liễu). Bao gồm khám ngoại khoa và da liễu. Việc phân chia này đảm bảo một cuộc kiểm tra toàn diện, không bỏ sót các bệnh lý có thể ảnh hưởng đến sức khỏe quân nhân.

Khám Ngoại khoa

Theo Phụ lục I và III của Thông tư 105/2023, khám Ngoại khoa bao gồm việc kiểm tra và đánh giá các bệnh lý sau :   

  • Dị tật tinh hoàn: Kiểm tra xem có bị tinh hoàn ẩn (một hoặc hai bên), tinh hoàn thiếu hay không.
  • Giãn tĩnh mạch thừng tinh: Đánh giá mức độ giãn của tĩnh mạch thừng tinh.
  • Thoát vị bẹn: Bác sĩ có thể đặt tay vào vùng bẹn và yêu cầu công dân ho mạnh để kiểm tra xem có khối thoát vị xuất hiện hay không.
  • Bệnh trĩ: Yêu cầu công dân cúi người, vạch mông để bác sĩ quan sát trực tiếp vùng hậu môn, có thể yêu cầu rặn nhẹ để đánh giá mức độ của búi trĩ.

Các bệnh lý này nếu ở mức độ nặng (ví dụ: Trĩ ngoại độ 3-4, Giãn tĩnh mạch thừng tinh độ 3) sẽ bị chấm điểm 5, 6 và không đủ tiêu chuẩn nhập ngũ.

Khám da liễu

Khám Da liễu tập trung phát hiện các bệnh truyền nhiễm và các bệnh về da có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng sinh hoạt trong môi trường tập thể. Bác sĩ sẽ yêu cầu công dân bộc lộ rõ bộ phận sinh dục và hậu môn để quan sát, tìm kiếm các dấu hiệu lâm sàng của các bệnh như:   

  • Bệnh Lậu (cấp hoặc mãn tính): Tìm dấu hiệu viêm, chảy mủ ở niệu đạo.
  • Bệnh Giang mai (các thời kỳ): Tìm các vết loét (săng giang mai) hoặc các tổn thương da đặc hiệu khác.
  • Các bệnh da khác như nấm, vảy nến, chàm ở vùng kín.

Việc khám chủ yếu dựa vào quan sát lâm sàng. Tuy nhiên, trong quy trình khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự luôn có xét nghiệm máu bắt buộc để sàng lọc HIV, viêm gan B, C, và có thể bao gồm cả xét nghiệm giang mai. Nếu mắc bệnh lậu hoặc giang mai ở giai đoạn cấp tính, công dân sẽ bị chấm điểm 6 và không đủ điều kiện nhập ngũ.   

5. Những bệnh nào ở bộ phận sinh dục sẽ không đủ tiêu chuẩn nghĩa vụ quân sự?

Theo quy định tại Phụ lục I Thông tư 105/2023/TT-BQP, công dân chỉ được tuyển chọn khi có sức khỏe loại 1, 2, 3. Các bệnh lý ở bộ phận sinh dục khiến công dân bị chấm điểm 4, 5, 6 sẽ không đủ tiêu chuẩn nhập ngũ. Dưới đây là một số bệnh lý phổ biến:

  • Bệnh lậu (cấp và mãn tính): Điểm 6
  • Bệnh giang mai (các thời kỳ): Điểm 6
  • Giãn tĩnh mạch thừng tinh (độ 3): Điểm 5
  • Tinh hoàn ẩn (một bên không sờ thấy hoặc cả hai bên): Điểm 5 - 6
  • Trĩ ngoại độ 3, 4 hoặc có biến chứng: Điểm 4 - 5
  • Rò hậu môn, nứt kẽ hậu môn: Điểm 4 - 5
  • Hẹp bao quy đầu bệnh lý (chưa phẫu thuật): Điểm 4

Với bệnh Lậu (cấp tính và mãn tính) và bệnh Giang mai (thời kỳ 1 và 2) đều bị chấm Điểm 6, theo Phụ lục I của Thông tư 105/2023. Công dân bị chấm điểm 6 ở bất kỳ chỉ tiêu nào đều không đủ điều kiện nhập ngũ. Việc phát hiện bệnh dựa trên các dấu hiệu lâm sàng khi khám Da liễu và thông qua các xét nghiệm máu bắt buộc.

Ngay cả khi đã chữa khỏi giang mai, nếu ở thời kỳ 3 và có di chứng, công dân vẫn có thể bị chấm điểm 4 hoặc 5, tức là không đủ tiêu chuẩn.

Với bệnh trĩ, trĩ ngoại từ độ 3, 4 trở lên, hoặc trĩ có biến chứng (tắc mạch, sa nghẹt) sẽ bị chấm điểm 4-5. Trĩ ở độ 1, 2 vẫn có thể đủ tiêu chuẩn (điểm 3). Nếu đã phẫu thuật và kết quả tốt, không tái phát, có thể được chấm điểm 2 hoặc 3.

Đối với Giãn tĩnh mạch thừng tinh, bệnh ở độ 3 (mức độ nặng, có thể nhìn thấy rõ búi tĩnh mạch như búi giun) bị chấm điểm 5. Các mức độ nhẹ hơn (độ 1, 2) có thể được chấm điểm 3-4.

Cả hai trường hợp bị chấm điểm 4 hoặc 5 đều không đủ tiêu chuẩn nhập ngũ.

Đối với tinh hoàn ẩn: Nếu ẩn 1 bên (mà không sờ thấy trong ống bẹn) hoặc ẩn cả 2 bên sẽ bị chấm điểm 5-6. Nếu đã phẫu thuật hạ tinh hoàn thành công trước 18 tuổi và tinh hoàn phát triển bình thường, có thể được chấm điểm 3 và vẫn đủ tiêu chuẩn.   

Đối với hẹp bao quy đầu: Nếu là hẹp bệnh lý (không thể lộn ra được, gây viêm nhiễm, khó vệ sinh) mà chưa phẫu thuật, sẽ bị chấm điểm 4. Nếu đã phẫu thuật cắt bao quy đầu và kết quả tốt, sẽ được chấm điểm 1 hoặc 2. Trường hợp chỉ bị dài bao quy đầu đơn thuần (vẫn lộn ra được) chỉ bị chấm điểm 3, vẫn đủ tiêu chuẩn.

Cả hai trường hợp bị chấm điểm 4, 5, 6 đều không đủ tiêu chuẩn nhập ngũ.

6. Công dân có quyền từ chối khám bộ phận sinh dục không?

Công dân không có quyền từ chối bất kỳ nội dung khám sức khỏe nào trong Lệnh gọi khám sức khỏe của Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã. Việc khám sức khỏe là một nghĩa vụ pháp lý được quy định tại Điều 40 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015.

Hành vi từ chối khám (bao gồm cả từ chối cởi đồ để bác sĩ thăm khám chuyên khoa) được xem là hành vi "Không chấp hành lệnh gọi kiểm tra, khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự" và sẽ bị xử phạt hành chính theo quy định tại Điều 9 Nghị định 218/2025/NĐ-CP.

Hậu quả pháp lý khi không chấp hành Lệnh khám sức khỏe là gì?

Nếu công dân không chấp hành lệnh gọi khám sức khỏe (bao gồm cả việc có mặt nhưng từ chối thực hiện một phần hoặc toàn bộ quy trình khám), sẽ bị phạt tiền theo quy định tại Nghị định 218/2025/NĐ-CP. Mức phạt đối với hành vi không chấp hành lệnh gọi kiểm tra, khám sức khỏe là từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng.

Ngoài việc bị phạt tiền, công dân còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc phải thực hiện khám sức khỏe. Nếu đã bị xử phạt hành chính mà còn tái phạm, công dân có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự theo Điều 332 Bộ luật Hình sự.

Khiếu nại như thế nào nếu quy trình khám xâm phạm danh dự, nhân phẩm?

Nếu công dân cảm thấy bác sĩ hoặc thành viên Hội đồng khám có hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm (ví dụ: cố tình chế giễu, quay phim, chụp ảnh, khám thô bạo không cần thiết), công dân có quyền khiếu nại theo quy định của Luật Khiếu nại 2011.

Công dân có thể khiếu nại ngay lập tức với Chủ tịch Hội đồng khám sức khỏe (thường là lãnh đạo Trung tâm y tế/Bệnh viện huyện) có mặt tại địa điểm khám, hoặc gửi đơn khiếu nại đến Chủ tịch UBND cấp xã.

Quy trình khiếu nại: Có thể khiếu nại trực tiếp (bằng lời nói) ngay tại chỗ để được xử lý kịp thời, hoặc khiếu nại bằng đơn gửi đến cơ quan có thẩm quyền.

Cần ghi nhớ tên bác sĩ, thời gian, địa điểm, hành vi cụ thể. Nếu có người làm chứng thì càng tốt.

Cần phân biệt rõ giữa "hành vi xâm phạm nhân phẩm" và "quy trình y tế bắt buộc". Việc yêu cầu cởi đồ và thăm khám vùng kín là quy trình bắt buộc, không phải là hành vi xâm phạm. Tuy nhiên, cách thức thực hiện phải đảm bảo tính chuyên nghiệp và tôn trọng.

7. Các câu hỏi thường gặp

Bị cận thị bao nhiêu độ thì không phải đi nghĩa vụ quân sự?

Theo Thông tư 105/2023/TT-BQP, công dân bị cận thị từ -3D (độ) trở lên sẽ được chấm điểm 4, 5, hoặc 6, tùy theo mức độ nặng. Vì tiêu chuẩn tuyển quân chỉ chọn công dân có sức khỏe loại 1, 2, và 3, nên những trường hợp cận thị từ -3D trở lên sẽ không đủ điều kiện nhập ngũ. Bối cảnh: Cần lưu ý rằng đối với trường hợp cận thị dưới -3D, việc chấm điểm còn phụ thuộc vào thị lực sau khi đã chỉnh kính. Do đó, kết luận cuối cùng vẫn thuộc về Hội đồng khám sức khỏe sau khi đã đánh giá toàn diện các chỉ tiêu về mắt.

Có hình xăm trên người có được đi nghĩa vụ quân sự không?

Pháp luật hiện hành không có quy định cấm tuyệt đối người có hình xăm tham gia nghĩa vụ quân sự. Tuy nhiên, công dân sẽ không được tuyển chọn nếu có hình xăm với nội dung chống đối chế độ, kinh dị, kỳ quái, kích động bạo lực, hoặc ở các vị trí lộ diện gây phản cảm như: mặt, cổ, từ 1/2 cánh tay trở xuống, và từ 1/3 dưới đùi trở xuống. Bối cảnh: Các trường hợp có hình xăm nhỏ, nội dung không vi phạm quy định hoặc có thể tẩy xóa thì vẫn được xem xét tuyển chọn. Quyết định cuối cùng sẽ do Hội đồng khám sức khỏe và hội đồng tuyển quân ở địa phương đưa ra dựa trên từng trường hợp cụ thể.

Khi đi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự cần mang theo giấy tờ gì?

Khi đi khám sức khỏe, công dân cần chuẩn bị và mang theo các giấy tờ sau:

  • Lệnh gọi khám sức khỏe của Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp huyện.
  • Căn cước công dân.
  • Các giấy tờ liên quan đến sức khỏe cá nhân (nếu có) như bệnh án, kết quả xét nghiệm cũ để cung cấp cho Hội đồng khám sức khỏe. Bối cảnh: Việc chuẩn bị đầy đủ giấy tờ sẽ giúp quá trình khám diễn ra nhanh chóng và thuận lợi. Ngoài ra, công dân không nên uống rượu, bia hoặc dùng chất kích thích trước khi đi khám và phải chấp hành nghiêm túc nội quy của khu vực khám sức khỏe.

Đang là sinh viên có được tạm hoãn nghĩa vụ quân sự không?

Có. Theo quy định tại Khoản 1, Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, công dân đang được đào tạo trình độ đại học hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục đại học, hoặc trình độ cao đẳng hệ chính quy thuộc cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong thời gian một khóa đào tạo của một trình độ đào tạo sẽ được tạm hoãn gọi nhập ngũ. Bối cảnh: Để được hưởng quyền tạm hoãn, sinh viên cần chủ động nộp giấy xác nhận của nhà trường cho Ban Chỉ huy quân sự cấp xã nơi mình cư trú để làm thủ tục. Việc tạm hoãn chỉ áp dụng cho một khóa đào tạo tập trung và sẽ hết hiệu lực khi khóa học kết thúc.

Kết luận

Việc khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự là một quy trình được pháp luật quy định chặt chẽ, với mục tiêu cao nhất là đảm bảo chất lượng sức khỏe cho quân nhân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Qua bài phân tích chi tiết, có thể khẳng định rằng: việc yêu cầu cởi đồ để khám chuyên khoa và khám bộ phận sinh dục là một phần bắt buộc, hợp pháp của quy trình, dựa trên các tiêu chuẩn y tế cụ thể tại Thông tư 105/2023/TT-BQP.

Các thủ tục này không phải là tùy tiện mà nhằm sàng lọc các bệnh lý có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng phục vụ trong quân ngũ. Đồng thời, pháp luật cũng quy định rõ về nghĩa vụ của công dân phải chấp hành lệnh khám và những chế tài nghiêm khắc nếu vi phạm. Tuy nhiên, song song với nghĩa vụ, công dân cũng có quyền được tôn trọng danh dự, nhân phẩm và quyền khiếu nại nếu cho rằng kết quả khám hoặc quy trình thực hiện có sai sót, xâm phạm đến quyền lợi hợp pháp của mình.

Nếu bạn có các vướng mắc về tiêu chuẩn sức khỏe (ví dụ: bệnh lý cụ thể, trường hợp đã phẫu thuật...) hoặc cho rằng mình bị kết luận sức khỏe không đúng, dẫn đến tranh chấp kết quả, hãy liên hệ ngay với Luật sư của Luật Minh Khuê để được tư vấn về thủ tục khiếu nại, đảm bảo quyền lợi hợp pháp. Quý khách hàng vui lòng liên hệ với bộ phận tư vấn pháp luật qqua số hotline: 1900.6162 để được hỗ trợ và giải đáp kịp thời.

Xin trân trọng cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm theo dõi bài viết của Luật Minh Khuê.