1. Tư cách của Công đoàn khi khởi kiện và tham gia tố tụng dân sự giải quyết vụ án lao động tại Tòa án

(1) Công đoàn là đương sự trong vụ án lao động

Nguyên đơn: Công đoàn tham gia tố tụng dân sự để giải quyết các tranh chấp lao động tại Tòa án, đóng vai trò là nguyên đơn trong các vụ án lao động mà Công đoàn có quyền khởi kiện theo quy định của pháp luật.

Bị đơn: Công đoàn tham gia tố tụng dân sự để giải quyết tranh chấp lao động tại Tòa án, có tư cách là bị đơn trong các vụ án mà người sử dụng lao động khởi kiện Công đoàn. Ví dụ, người sử dụng lao động có thể kiện Công đoàn cơ sở tổ chức hoặc lãnh đạo cuộc đình công đòi bồi thường thiệt hại do cuộc đình công bất hợp pháp.

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan: Công đoàn tham gia tố tụng dân sự để giải quyết tranh chấp lao động tại Tòa án, đóng vai trò là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan khi Công đoàn không khởi kiện hoặc không bị kiện. Trong trường hợp việc giải quyết vụ án lao động liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ của Công đoàn, Công đoàn có thể tự đề xuất hoặc các đương sự khác cũng có thể đề xuất, và Tòa án có thể chấp nhận Công đoàn tham gia với tư cách là người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan.

(2) Công đoàn là người đại diện của đương sự

Người đại diện theo pháp luật: Công đoàn cơ sở đóng vai trò là đại diện theo pháp luật của tập thể lao động trong quá trình khởi kiện và tham gia tố tụng dân sự để giải quyết các vụ án lao động tại Tòa án.

Người đại diện theo ủy quyền: Đại diện của Công đoàn tham gia tố tụng dân sự để giải quyết các vụ án lao động tại Tòa án, có tư cách là người đại diện theo ủy quyền của đương sự khi được người lao động hoặc Công đoàn cấp dưới ủy quyền làm đại diện trong vụ án lao động.

Khi tham gia tố tụng với tư cách là người đại diện theo ủy quyền của đương sự, cán bộ công đoàn sẽ có quyền và nghĩa vụ tương ứng với tư cách của đương sự (nguyên đơn, bị đơn, hoặc người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan) trong các vụ án lao động.

Người đại diện do Tòa án chỉ định: Công đoàn tham gia tố tụng dân sự để giải quyết các vụ án lao động tại Tòa án trong trường hợp người lao động là người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, hoặc người gặp khó khăn trong nhận thức làm chủ hành vi mà không có người đại diện. Trong trường hợp Tòa án không thể chỉ định được người đại diện, Công đoàn sẽ được chỉ định là tổ chức đại diện cho người lao động theo quy định tại khoản 2 của Điều 88 trong Bộ Luật Tố tụng dân sự 2015 và các văn bản hướng dẫn liên quan.

(3) Công đoàn là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự

Đại diện của Công đoàn tham gia tố tụng dân sự để giải quyết các vụ án lao động, việc lao động với vai trò là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự - người lao động hoặc Công đoàn cấp dưới - trong vụ án lao động, việc lao động khi có yêu cầu từ phía người lao động hoặc Công đoàn cấp dưới, và khi được Tòa án yêu cầu thực hiện thủ tục đăng ký người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.

Trong quá trình tham gia tố tụng với tư cách là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người lao động, đại diện Công đoàn cấp dưới tại Tòa án có quyền và nghĩa vụ theo quy định tại Điều 76 trong Bộ Luật lao động và các văn bản hướng dẫn liên quan.

2. Điều kiện công đoàn cơ sở kháng cáo tranh chấp lao động tại Tòa án cấp phúc thẩm?

Dựa theo Hướng dẫn 92/HD-TLĐ năm 2023, tiết 1.1 Tiểu mục 1 Mục 2 Phần 2, Công đoàn cơ sở khi kháng cáo tranh chấp lao động cá nhân tại Tòa án cấp phúc thẩm cần tuân thủ các điều kiện sau:

Tương tự như việc xác định điều kiện khởi kiện, Bộ Luật Tố tụng dân sự 2015 không có quy định trực tiếp về điều kiện Tòa án thụ lý vụ án để xét xử phúc thẩm. Do đó, cán bộ Công đoàn cần tham chiếu đến khoản 4 Điều 274 Bộ Luật Tố tụng dân sự 2015 và các quy định khác liên quan để hướng dẫn người lao động và Công đoàn.

Chủ thể kháng cáo chỉ thụ lý vụ án để xét xử phúc thẩm nếu người kháng cáo có quyền kháng cáo, được xác định theo Điều 271 Bộ Luật Tố tụng dân sự 2015. Cán bộ Công đoàn cần chú ý xác định chính xác người có quyền kháng cáo trong từng trường hợp:

- Đối với kháng cáo bản án sơ thẩm, quyết định tạm đình chỉ, quyết định đình chỉ giải quyết vụ án phát sinh từ tranh chấp lao động cá nhân: người lao động hoặc Công đoàn được người lao động ủy quyền khởi kiện và tham gia tố tụng dân sự giải quyết vụ án lao động có quyền kháng cáo.

- Đối với kháng cáo bản án sơ thẩm, quyết định tạm đình chỉ, quyết định đình chỉ giải quyết vụ án phát sinh từ tranh chấp lao động tập thể về quyền: Cán bộ Công đoàn hoặc công đoàn cấp trên được cán bộ Công đoàn ủy quyền khởi kiện và tham gia giải quyết vụ án có quyền kháng cáo.

- Đối với kháng cáo bản án sơ thẩm, quyết định tạm đình chỉ, quyết định đình chỉ giải quyết vụ án phát sinh từ tranh chấp về kinh phí công đoàn: Công đoàn có quyền khởi kiện vụ án tranh chấp về đòi kinh phí công đoàn hoặc Công đoàn được ủy quyền tham gia giải quyết vụ án có quyền kháng cáo.

Thời hạn kháng cáo được quy định tại Điều 273 Bộ Luật Tố tụng dân sự 2015:

- Thời hạn kháng cáo bản án sơ thẩm là 15 ngày kể từ ngày tuyên án. Trường hợp người lao động, Công đoàn không có mặt tại phiên tòa hoặc không có mặt khi tuyên án mà có lý do chính đáng, thời hạn 15 ngày được tính từ ngày người lao động, Công đoàn nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết.

- Thời hạn kháng cáo đối với quyết định tạm đình chỉ, đình chỉ giải quyết vụ án của Tòa án cấp sơ thẩm là 7 ngày, kể từ ngày người lao động, Công đoàn nhận được quyết định hoặc kể từ ngày quyết định được niêm yết theo quy định của Bộ Luật Tố tụng dân sự 2015.

Đơn kháng cáo phải tuân thủ đúng quy định tại các khoản 1, 2, 3, 4, 5 và 6 của Điều 272 Bộ Luật Tố tụng dân sự 2015.

3. Công đoàn cơ sở đại diện cho đương sự khi tham gia tố tụng dân sự giải quyết vụ án tranh chấp lao động thông qua hình thức nào?

Trong tiểu mục 2 của Mục 3 trong Hướng dẫn 92/HD-TLĐ năm 2023, Công đoàn cơ sở khi tham gia tố tụng dân sự để giải quyết các vụ án tranh chấp lao động được phân quyền đại diện cho đương sự thông qua các hình thức sau đây:

- Người đại diện theo pháp luật: Công đoàn cơ sở được ủy quyền làm đại diện theo pháp luật cho tập thể lao động trong quá trình khởi kiện và tham gia tố tụng dân sự để giải quyết các vụ án lao động, việc lao động tại Tòa án.

- Người đại diện theo ủy quyền:

+ Đại diện Công đoàn tham gia tố tụng dân sự để giải quyết các vụ án lao động, việc lao động tại Tòa án với tư cách là đại diện theo ủy quyền của đương sự khi được người lao động hoặc Công đoàn cấp dưới là đương sự trong vụ án lao động.

+ Khi tham gia tố tụng với tư cách là người đại diện theo ủy quyền của đương sự, cán bộ Công đoàn sẽ có quyền và nghĩa vụ tương ứng với tư cách của đương sự trong các vụ án lao động, việc lao động.

- Người đại diện do Tòa án chỉ định: Công đoàn tham gia tố tụng dân sự để giải quyết các vụ án lao động, việc lao động tại Tòa án trong những trường hợp như người lao động là người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, hoặc người gặp khó khăn trong nhận thức làm chủ hành vi mà không có người đại diện và Tòa án cũng không thể chỉ định được người đại diện, trong trường hợp này, Tòa án sẽ chỉ định Công đoàn là tổ chức đại diện cho người lao động.

Bài viết liên quan: Tranh chấp lao động là gì? Phân tích đặc điểm các loại tranh chấp lao động?

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng thông qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!