Điều kiện ra quyết định truy nã hiện nay

1. Truy nã tội phạm được hiểu là như thế nào?

Truy nã tội phạm là một nhiệm vụ căng thẳng và quan trọng của lực lượng công an nhân dân trong việc đấu tranh phòng chống tội phạm. Đây là hoạt động tố tụng hình sự, nhằm mục đích phát hiện, tìm kiếm và bắt giữ những người có hành vi phạm tội đang lẩn trốn trước công lý, dựa trên quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Khi một đối tượng vi phạm pháp luật hình sự đang bị truy tố, điều tra, hoặc đã bị tuyên án nhưng đột ngột lẩn trốn, công an sẽ tiến hành truy nã. Truy nã là quá trình cơ quan điều tra ra quyết định chính thức để truy tìm và xác định vị trí của đối tượng này. Điều này giúp làm rõ tình hình và tạo điều kiện thuận lợi cho công tác điều tra, truy tố và xét xử đối tượng vi phạm.

Quyết định truy nã được đưa ra sau khi cơ quan điều tra đã thu thập đủ chứng cứ, có căn cứ pháp lý để xác định người này là đối tượng cần bị truy nã. Khi đối tượng đã bị truy nã, thông tin về tung tích và hồ sơ liên quan sẽ được phổ biến rộng rãi trong cộng đồng và truyền thông để mọi người có thể hỗ trợ thông tin khi cần thiết.

Truy nã tội phạm là một công việc đòi hỏi sự chuyên nghiệp, quyết đoán và kiên nhẫn của lực lượng công an. Nó đảm bảo rằng người vi phạm không thể trốn thoát trách nhiệm pháp lý và bị đưa ra xét xử trước tòa án. Điều này không chỉ giữ vững trật tự xã hội và tôn vinh công lý mà còn là thông điệp mạnh mẽ về sự nghiêm minh trong việc trừng phạt những hành vi phạm tội.

2. Điều kiện ra quyết định truy nã hiện nay 

Cơ quan có thẩm quyền chỉ được ra quyết định truy nã khi đáp ứng đủ các điều kiện sau đây:

- Đối tượng bị truy nã: Truy nã có thể được áp dụng đối với các đối tượng sau:

Theo quy định tại Điều 2 Thông tư liên tịch 13/2012/TTLT-BCA-BTP-VKSNDTC-TANDTC, có một số đối tượng nếu bỏ trốn sẽ bị truy nã và cơ quan công an sẽ thực hiện việc truy tìm tung tích của họ:

+ Bị can, bị cáo bỏ trốn hoặc không biết đang ở đâu: Đây là trường hợp khi người bị tình nghi hoặc bị cáo buộc có hành vi phạm tội, nhưng đã lẩn trốn để tránh trách nhiệm trước pháp luật. Truy nã trong trường hợp này giúp đưa bị can, bị cáo về trước công lý để xét xử.

+ Người bị kết án trục xuất, người chấp hành án phạt trục xuất bỏ trốn: Đây là các đối tượng đã bị tòa án ra phán quyết bị trục xuất khỏi nước hoặc phải thực hiện án phạt trục xuất và sau đó lẩn trốn, không chấp hành quyết định của tòa án.

+ Người bị kết án phạt tù bỏ trốn: Đối tượng này đã bị kết án phạt tù, nhưng sau đó đã bỏ trốn để tránh thi hành án.

+ Người bị kết án tử hình bỏ trốn: Đây là trường hợp đối tượng đã bị kết án tử hình, nhưng trước khi thi hành án, đã tẩu thoát khỏi quyết định của tòa án.

+ Người đang chấp hành án phạt tù, người được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù, người được hoãn chấp hành án bỏ trốn: Đối tượng đã bị kết án và đang chấp hành án phạt tù hoặc được tạm đình chỉ hoặc hoãn chấp hành án, nhưng đã trốn khỏi địa điểm thực hiện án để tránh trách nhiệm trước pháp luật.

Truy nã các đối tượng này nhằm đảm bảo công lý, tôn vinh pháp luật và bảo vệ quyền lợi của người dân và xã hội. Việc truy tìm, bắt giữ và đưa họ về trước pháp luật là nhiệm vụ nghiêm trọng của lực lượng công an, giúp duy trì trật tự xã hội và đảm bảo sự công bằng trong hình phạt đối với những hành vi phạm tội.

- Có đủ căn cứ xác định đối tượng đã bỏ trốn hoặc không biết đang ở đâu và đã tiến hành các biện pháp xác minh, truy bắt nhưng không có kết quả: Trước khi quyết định truy nã, cơ quan có thẩm quyền phải có đủ bằng chứng và thông tin xác thực để khẳng định đối tượng đã bỏ trốn hoặc không biết vị trí hiện tại. Các nỗ lực tiến hành các biện pháp xác minh, truy bắt trước đó đã không đạt được kết quả.

- Đã xác định chính xác lý lịch, các đặc điểm để nhận dạng đối tượng bỏ trốn: Cơ quan có thẩm quyền cần xác định rõ lý lịch, các đặc điểm cụ thể để nhận dạng đối tượng bị truy nã. Điều này giúp đảm bảo việc thông tin và phổ biến mô tả của đối tượng được chính xác, thuận tiện cho công chúng hoặc cơ quan chức năng có thể nhận ra và cung cấp thông tin nếu phát hiện bất kỳ sự xuất hiện của đối tượng bị truy nã.

3. Cơ quan nào có thẩm quyền ra quyết định truy nã tội phạm?

Trong mọi trường hợp, việc ra quyết định truy nã chỉ thuộc thẩm quyền của cơ quan điều tra. Tùy vào giai đoạn tố tụng và từng đối tượng bị truy nã, cơ quan điều tra sẽ quyết định truy nã theo các điều kiện sau đây:

Giai đoạn điều tra:

- Nếu trong giai đoạn điều tra xác định được rằng bị can đã bỏ trốn hoặc không biết đang ở đâu, cơ quan điều tra đang thụ lý vụ án phải ra quyết định truy nã và hợp tác với lực lượng Cảnh sát truy nã tội phạm để tổ chức truy bắt.

- Trong trường hợp người đang bị tạm giữ hoặc tạm giam trốn khỏi nhà tạm giữ, Trưởng nhà tạm giữ phải báo cáo ngay với Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp huyện nơi đối tượng bỏ trốn. Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra sẽ ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can về tội "Trốn khỏi nơi giam, giữ" theo quy định tại Điều 311 Bộ luật Hình sự và ra quyết định truy nã bị can (trong quyết định truy nã ghi rõ các tội danh khác mà người đó đã bị khởi tố).

- Nếu người đang bị tạm giữ, tạm giam trốn khỏi trại tạm giam, Giám thị trại tạm giam phải tổ chức ngay lực lượng truy bắt và thông báo ngay cho cơ quan điều tra đang thụ lý vụ án để ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can về tội "Trốn khỏi nơi giam, giữ" theo quy định tại Điều 311 Bộ luật Hình sự và ra quyết định truy nã bị can (trong quy định truy nã ghi rõ các tội danh khác mà người đó đã bị khởi tố).

Giai đoạn truy tố:

- Trong giai đoạn truy tố, nếu xác định bị can đã bỏ trốn, Viện kiểm sát đang thụ lý hồ sơ sẽ yêu cầu cơ quan điều tra thụ lý vụ án ra quyết định truy nã bị can.

Giai đoạn xét xử:

- Trong giai đoạn xét xử, nếu nhận được thông báo của Viện kiểm sát về việc bị can bỏ trốn sau khi đã được giao bản cáo trạng (không phân biệt hồ sơ vụ án đã được chuyển giao cho Tòa án hay chưa), hoặc trong giai đoạn chuẩn bị xét xử nếu bị can bỏ trốn, Tòa án yêu cầu cơ quan điều tra thụ lý vụ án truy nã bị can.

Giai đoạn thi hành án:

- Nếu người bị kết án phạt tù đang được tại ngoại, khi có quyết định thi hành án nhưng bỏ trốn, Tòa án đã ra quyết định thi hành án sẽ yêu cầu Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh nơi người bị kết án phạt tù được tại ngoại ra quyết định truy nã.

- Trường hợp người đã hết thời hạn được hoãn chấp hành án phạt tù hoặc tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù, sau khi Tòa án ra quyết định thi hành án nhưng người này bỏ trốn, Tòa án yêu cầu cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh nơi người được hoãn chấp hành án phạt tù cư trú ra quyết định truy nã.

- Nếu người đang chấp hành án phạt tù tại trại giam, trại tạm giam bỏ trốn, Giám thị trại giam, Giám thị trại tạm giam phải tổ chức ngay lực lượng truy bắt. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi phát hiện người đang chấp hành án phạt tù bỏ trốn mà việc truy bắt không có kết quả, Thủ trưởng Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện sẽ ra quyết định truy nã và phối hợp tổ chức truy bắt. Nếu người bị kết án tử hình trong khi chờ quyết định thi hành án mà trốn trại tạm giam, Giám thị trại tạm giam sẽ tổ chức ngay lực lượng truy bắt. Trong thời hạn 24 giờ kể từ khi phát hiện người bị kết án tử hình bỏ trốn mà việc truy bắt không có kết quả, Thủ trưởng Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện sẽ ra quyết định truy nã và phối hợp tổ chức truy bắt.

Quý khách tham khảo thêm nội dung bài viết sau: Đang bị truy nã mà bị bắt có phải là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự không ?. Nếu còn vướng mắc về quy định pháp luật, hãy liên hệ đến hotline 19006162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn