Điều kiện tham gia bảo hiểm xã hội và mức đóng bảo hiểm tháng đối với sinh viên

1. Thế nào là bảo hiểm xã hội ?

Bảo hiểm xã hội theo khoản 1 Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người lao động trong trường hợp họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội.

Hiện nay, theo quy định của pháp luật thì bảo hiểm xã hội bao gồm 2 loại là bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm xã hội tự nguyện. Bảo hiểm xã hội bắt buộc là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà người lao động và người sử dụng lao động phải tham gia. Bảo hiểm xã hội tự nguyện là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà người tham gia được lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình và Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội để người tham gia hưởng chế đô hưu trí và tử tuất. 

Khi tham gia bảo hiểm xã hội, người tham gia sẽ được cấp sổ bảo hiểm xã hội để làm căn cứ giải quyết các chế độ bảo hiểm theo quy định của pháp luật. Bảo hiểm xã hội có vai trò quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội của đất nước và có sự bảo hộ của Nhà nước theo pháp luật. Theo đó thì việc tham gia bảo hiểm xã hội sẽ góp phần bảo đảm an toàn đời sống cho người lao động và gia đình của họ, cũng như đóng góp to lớn vào đảm bảo an toàn xã hội.

2. Điều kiện tham gia bảo hiểm xã hội của sinh viên

Đối với việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc thì đối tượng đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 bao gồm :

+ Người lao động là công dân Việt Nam bao gồm người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn, làm việc theo hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc làm việc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng, bao gồm cả hợp đồng lao động mà người sử dụng lao động với người đại diện theo pháp luật trong trường hợp người lao động là người dưới 15 tuổi ký kết với nhau;

+ Người làm việc theo hợp đồng lao động được ký kết giữa người lao động và người sử dụng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 03 tháng;

+ Người là cán bộ, công chức, viên chức theo quy định pháp luật;

+ Người là công nhân quốc phòng, công nhân công an, người làm công tác khác trong tổ chức cơ yếu; là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật công an nhân dân; người làm công tác cơ yếu hưởng lương như đối với quân nhân; Hạ sĩ quan, chiến sĩ quân đội nhân dân; hạ sĩ quan; chiến sĩ công an nhân dân phục vụ thời hạn; học viên quân đội, công an, cơ yếu đang theo học được hưởng sinh hoạt phí

+ Người làm việc ở nước ngoài ký kết theo hợp đồng lao động theo quy định tại pháp luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng;

+ Người có chức vụ quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã có hưởng tiền lương; Người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn;

+ Người lao động là công dân nước ngoài vào làm việc tại Việt Nam và có giấy phép lao động hoặc có chứng chỉ hành nghề hoặc có giấy phép hành nghề do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp.

Đối với việc tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện thì cần đáp ứng các điều kiện tại khoản 4 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 bao gồm : là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên; không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và có nhu cầu, khả năng đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện.

Như vậy, nếu sinh viên khi đi học hoặc vừa đi học vừa tham gia vào những công việc tự do, công việc tự làm có thu nhập (không hưởng tiền lương, tiền công, không thuộc đối tượng đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc) thì có thể được đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện.

Trường hợp sinh viên đi làm thêm không trọn thời gian thì khi đó sinh viên vẫn là người lao động mà đóng bảo hiểm xã hội là một quyền lợi cũng như trách nhiệm của người lao động nên đối với sinh viên làm thêm cũng sẽ được hưởng quyền lợi và trách nhiệm này. Tuy nhiên, nếu hợp đồng lao động dưới 01 tháng thì người lao động sẽ không phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Hoặc nếu người lao động không làm việc và không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì cũng không cần phải đóng bảo hiểm xã hội của tháng đó. Ngoài ra, nếu điều kiện phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc về thời hạn hợp đồng nhưng mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm đóng thì người lao động cũng không được đóng bảo hiểm xã hội. Tóm lại, cho dù sinh viên đi làm thêm thì vẫn có thể được đóng bảo hiểm xã hội tuỳ thuộc vào nội dung của hợp đồng, cụ thể là thời hạn và mức lương. 

3. Mức đóng bảo hiểm tháng đối với sinh viên

Theo quy định tại điểm b khoản 4 Điều 12 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi bổ sung năm 2014 thì học sinh, sinh viên là đối tượng thuộc vào một trong các nhóm đối tượng được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng bảo hiểm tự nguyện là bảo hiểm y tế, không thuộc nhóm đối tượng tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình.

Hiện nay, mức đóng bảo hiểm y tế hàng tháng của sinh viên bằng 4,5% mức lương cơ sở, trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ 30%, còn lại sinh viên sẽ tự đóng 70%. Trước đây, mức lương cơ sở là 1,49 triệu đồng/tháng, mức đóng bảo hiểm y tế của sinh viên bằng 4,5% x 1.490.000 x 12 tháng = 804.600 đồng/năm. Sinh viên được nhà nước hỗ trợ 30% nên khi tham gia bảo hiểm y tế chỉ phải đóng là 563.330 đồng/năm.

Tuy nhiên, theo Nghị định 24/2023/NĐ-CP của Chính phủ thì mức lương cơ sở áp dụng từ ngày 1/7/2023 là 1,8 triệu đồng/tháng. Như vậy, mức đóng mà sinh viên phải đóng khi tham gia bảo hiểm y tế bằng 4,5% x 1.800.000 x 12 tháng x 70% = 680.400 đồng/năm. Như vậy, mức đóng bảo hiểm y tế mà sinh viên thực đóng hiện nay đã tăng từ 563.330 đồng/năm lên 680.400 đồng/năm.

Trường hợp mà sinh viên đi làm thêm tại doanh nghiệp và thuộc đối tượng đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, đồng thời thuộc đối tượng sinh viên theo nhóm được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng thì có thể tham gia bảo hiểm y tế theo nhóm đối tượng do người lao động và người sử dụng lao động đóng. Sở dĩ đặt ra về vấn đề như vậy là vì theo khoản 4 Điều 7 Nghị định số 146/2018/NĐ-CP có nêu rằng trường hợp đối tượng tham gia bảo hiểm y tế theo quy định đồng thời thuộc nhiều đối tượng tham gia bảo hiểm y tế khác nhau thì đóng bảo hiểm y tế theo thứ tự như sau : do người lao động và người sử dụng lao động đóng; do cơ quan bảo hiểm xã hội đóng; do ngân sách nhà nước đóng; do người sử dụng lao động đóng. Ngoài ra, nếu trong quá trình sinh viên là người lao động mà có những tháng không làm việc hoặc không hưởng lương từ đủ 14 ngày làm việc trở lên, tức là trường hợp không đủ điều kiện đóng bảo hiểm xã hội thì sinh viên có thể tiếp tục tham gia bảo hiểm y tế theo đối tượng sinh viên.

Trên đây là toàn bộ bài viết của Luật Minh Khuê liên quan đến vấn đề Điều kiện tham gia bảo hiểm xã hội và mức đóng bảo hiểm tháng đối với sinh viên. Ngoài ra, quý khách hàng có thể tham khảo thêm bài viết Năm 2023, các đối tượng phải tham gia đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc? để hiểu rõ hơn các thông tin liên quan. Nếu quý khách hàng có bất cứ thắc mắc nào hay gặp bất kì vấn đề pháp lý nào cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ tới bộ phận tư vấn pháp luật qua số điện thoại: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu trực tiếp đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Rất mong nhận được sự hợp tác của quý khách hàng. Trân trọng!