1. Tiêu chuẩn của công dân ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã

Theo quy định tại Điều 3 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 và Điều 7 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2019 thì tiêu chuẩn của đại biểu Hội đồng nhân dân đề cập đến một tập hợp các nguyên tắc và phẩm chất cao cả, tạo nên một tầm nhìn tươi sáng và dài hạn cho sự phục vụ của họ. Dưới đây là một phiên bản nâng cao và chi tiết hơn về các tiêu chuẩn này:

- Trung thành với Tổ quốc, Nhân dân và Hiến pháp: Đại biểu Hội đồng nhân dân phải đặt Tổ quốc, Nhân dân và Hiến pháp lên hàng đầu trong tâm hồn của họ. Họ cam kết thực hiện công cuộc đổi mới với mục tiêu cuối cùng là xây dựng một xã hội dân giàu, quốc gia mạnh mẽ, dân chủ, công bằng và văn minh. Điều này bao gồm việc duy trì quốc tịch Việt Nam và tuân theo nguyên tắc làm việc vì lợi ích chung.

- Đạo đức cao và liêm chính: Đại biểu phải là những tấm gương sống có đạo đức cao, chân thật, đoan trang và chính trực. Họ cần phải làm việc chăm chỉ, kết hợp với sự kiên quyết trong cuộc chiến chống tham nhũng, lãng phí và mọi hành vi vi phạm pháp luật. Đối với họ, việc thực hiện pháp luật không chỉ là trách nhiệm mà còn là một gương mẫu cho toàn xã hội.

- Nắm vững kiến thức và có sự phát triển chuyên môn liên tục: Đại biểu Hội đồng nhân dân cần phải sở hữu trình độ văn hóa và chuyên môn mạnh mẽ, và cũng cần không ngừng cải thiện và nâng cao kiến thức của mình. Họ phải có khả năng hiểu rõ sâu sắc về các vấn đề quan trọng, xu hướng, và thách thức trong xã hội, kinh tế, và chính trị để có thể đưa ra quyết định thông thái và hiệu quả trong nhiệm vụ của họ. Điều này đòi hỏi họ duy trì sự tiếp xúc với các nguồn thông tin và nghiên cứu mới nhất, tham gia vào các khóa học và đào tạo chuyên sâu, và chia sẻ kiến thức này với cộng đồng.

- Là người lắng nghe và phản ánh ý kiến của Nhân dân: Đại biểu Hội đồng nhân dân không chỉ đơn thuần đại diện cho Nhân dân, mà còn phải tạo ra một môi trường mở cửa để lắng nghe ý kiến và quan điểm của họ. Họ cần thường xuyên tổ chức các cuộc gặp gỡ và tương tác với Nhân dân để hiểu rõ tình hình thực tế và cảm nhận được mối quan tâm, lo ngại, và nguyện vọng của cộng đồng. Những thông tin này cần được phản ánh vào quá trình đưa ra quyết định và thực hiện chính sách để đảm bảo rằng chính trị hoạt động đáp ứng nhu cầu của Nhân dân.

- Thực hiện nhiệm vụ với tôn trọng và tính cách mạng: Các đại biểu Hội đồng nhân dân phải là những nhà lãnh đạo với tư duy tích cực và đổi mới. Họ cần phải thực hiện nhiệm vụ của mình với tôn trọng và sự hiểu biết về những biến đổi và tiến bộ trong xã hội và kinh tế. Đồng thời, họ cũng cần có khả năng đặt ra các giải pháp và chính sách sáng tạo để giải quyết các vấn đề phức tạp và thách thức đương đầu trong thời đại hiện nay, bảo đảm tính cách mạng và phù hợp với sự phát triển bền vững của quốc gia.

Những tiêu chuẩn này tạo nên một lý tưởng chất lượng cao cho đại biểu Hội đồng nhân dân, đảm bảo rằng họ có khả năng đại diện và phục vụ Nhân dân một cách hiệu quả và tận tâm.

 

2. Điều kiện về độ tuổi ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã

Theo quy định tại Điều 27 Hiến pháp năm 2013 thì quyền tham gia vào quá trình chính trị và lập pháp là một quyền cơ bản và quan trọng của công dân, đặc biệt là trong hệ thống dân chủ của chúng ta. Đối với những người trưởng thành, đặc biệt là người đủ 18 tuổi trở lên, quyền bầu cử là một cơ hội quan trọng để thể hiện quan điểm và lựa chọn đối với tương lai của đất nước. Từ 21 tuổi trở lên, quyền ứng cử là một cơ hội thậm chí lớn hơn nữa, cho phép mọi người tham gia vào việc xây dựng và thúc đẩy các chính sách và quyết định quan trọng của Quốc hội và Hội đồng nhân dân.

Điều quy định việc thực hiện những quyền này là luật pháp, đảm bảo rằng quá trình bầu cử và ứng cử diễn ra một cách công bằng, minh bạch và theo đúng quy định. Điều này bảo vệ quyền và lợi ích của tất cả công dân, đồng thời đảm bảo tính công bằng trong việc tham gia vào quá trình chính trị của đất nước. Nhớ rằng, quyền bầu cử và quyền ứng cử không chỉ là việc tham gia vào quá trình bầu cử và nắm quyền lực, mà còn là cách để mọi người góp phần vào xây dựng một xã hội dân chủ và công bằng. Đó là cơ hội để giới thiệu và thúc đẩy các ý kiến và giải pháp mà họ tin rằng có thể cải thiện cuộc sống của cả cộng đồng.

Bên cạnh đó, Điều 2 Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2015 thì tính đến ngày mà ngày bầu cử được công bố, công dân của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có cơ hội tham gia vào một quá trình quan trọng và thiêng liêng của hệ thống chính trị của đất nước. Đối với những người đã trưởng thành, đặc biệt là những người từ 18 tuổi trở lên, quyền bầu cử là một quyền cơ bản và quan trọng, cho phép họ thể hiện quyết tâm và tình yêu quê hương bằng cách tham gia vào việc xác định tương lai và hướng phát triển của quốc gia. Đến tuổi 21 trở lên, quyền ứng cử mở ra một cơ hội lớn hơn nữa, cho phép mọi người tham gia vào việc lập pháp và định hình chính sách của Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp.

Những quyền này, rõ ràng và quan trọng, được đảm bảo bởi hệ thống luật pháp của đất nước, đặt ra các nguyên tắc và quy định cụ thể để đảm bảo rằng quá trình bầu cử và ứng cử diễn ra một cách trung thực, công bằng, minh bạch và theo đúng quy định. Điều này giúp bảo vệ quyền và lợi ích của tất cả công dân, đồng thời đảm bảo rằng quá trình tham gia vào chính trị là một quyền dân sự quý báu và không thể bị xâm phạm. Không chỉ đơn thuần là việc tham gia vào quá trình bầu cử và lập pháp, quyền này còn mang trong nó một ý nghĩa tượng trưng và tinh thần, đại diện cho khả năng của mỗi người dân tham gia vào việc định hình tương lai của đất nước và thúc đẩy sự phát triển xã hội, chính trị và văn hóa. Đó là cơ hội để mọi người góp phần vào việc xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ và phồn thịnh.

Nói tóm lại, công dân đáp ứng đủ điều kiện theo quy định và có độ tuổi từ đủ 21 tuổi trở lên được ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã.

 

3. Ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã phải nộp hồ sơ từ lúc nào?

Quy định về việc ứng cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân là một bước quan trọng trong việc đảm bảo sự minh bạch và chuẩn bị cẩn thận cho quá trình bầu cử. Theo quy định của Luật này, công dân có ý định ứng cử phải nộp hồ sơ ứng cử không muộn hơn 70 ngày trước ngày diễn ra bầu cử. Việc này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ứng cử trong hệ thống chính trị của đất nước. Trong giai đoạn chuẩn bị này, các ứng cử viên có thời gian để chuẩn bị và trình bày chi tiết về ý kiến, nhiệm vụ và cam kết của họ đối với cử tri. Điều này giúp đảm bảo rằng cử tri có đủ thời gian để nắm rõ về các ứng cử viên và đưa ra quyết định thông thái trong quá trình bầu cử.

Đồng thời, việc đặt ra một khoảng thời gian cụ thể như vậy cũng giúp bảo đảm tính công bằng trong quá trình bầu cử, ngăn chặn việc đăng ký ứng cử vào phút chót hoặc đánh lừa cử tri. Điều này đồng nghĩa với việc tạo ra một môi trường cạnh tranh minh bạch và công bằng, trong đó những ứng cử viên cần phải chuẩn bị kỹ lưỡng và trình bày rõ ràng những ý kiến và cam kết của họ đối với cộng đồng và quốc gia.

 

4. Giới thiệu người ứng cử đại biểu HĐND cấp xã ở thôn, tổ dân phố?

Thưa luật sư, xin hỏi: Việc dự kiến, giới thiệu người ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã ở thôn, tổ dân phố được thực hiện như thế nào? Cảm ơn!

Trả lời:

Trưởng ban công tác Mặt trận phối hợp với Chi hội trưởng các đoàn thể họp với Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn hoặc TỔ trưỗng tổ dân phố để thảo luận, dự kiến người của thôn, tổ dân phố giói thiệu ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã theo thông báo của Ban Thường trực ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã về việc phân bổ số lượng và cơ cấu, thành phần.

Thủ tục tổ chức cuộc họp này được thực hiện như sau:

- Trưởng ban công tác Mặt trận giới thiệu mục đích, yêu cầu của hội nghị, cử Thư ký hội nghị và đọc thông báo của Ban Thường trực ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã, về việc phân bổ số lượng, cơ cấu, thành phần người của thôn, tổ dân phố được giới thiệu ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã; tiêu chuẩn của đại biểu Hội đồng nhân dân và những trường hợp không được ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân theo quy định của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân.

* Trưởng ban công tác Mặt trận nêu dự kiến người của thôn, tổ dân phố để giới thiệu ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã.

* Các thành viên tham gia cuộc họp thảo luận và nhận xét về người được dự kiến giới thiệu ứng cử.

* Trưỗng ban công tác Mặt trận tổng hợp ý kiến và kết luận cuộc họp.

* Hội nghị thông qua biên bản cuộc họp (theo Mẫu số 03/HNMT).

Trên cơ sở kết quả của cuộc họp này, Trưởng ban công tác Mặt trận phối hợp với Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố gửi giấy mời cử tri ỏ thôn, tổ dân phố tham dự hội nghị cử tri giới thiệu người của thôn, tổ dân phố ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã.

Đối với nơi có dưới 100 cử tri thì tổ chức hội nghị toàn thể cử tri và phải bảo đảm số lượng cử tri tham dự hội nghị đạt ít nhất là 50% tổng số cử tri được triệu tập. Đối với nơi có từ 100 cử tri trở lên thì có thể tổ chức hội nghị toàn thể hoặc hội nghị cử tri đại diện hộ gia đình và phải bảo đảm có ít nhất là 55 cử tri tham dự hội nghị. Toàn thể thành viên Ban công tác Mặt trận; Trưởng thôn, Phó trưởng thôn hoặc Tổ trưởng, Tổ phó tổ dân phố và đại diện Thường trực Hội đồng nhân dân, ủy ban nhân dân, Ban Thường trực ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã được mời tham dự hội nghị này.

Thủ tục tổ chức hội nghị cử tri ở thôn, tổ dân phố được thực hiện như sau:

* Trưởng ban hoặc Phó Trưởng ban công tác Mặt trận chủ trì hội nghị cử tri, tuyên bố lý do và giổi thiệu đại biểu dự hội nghị; giới thiệu mục đích, yêu cầu của hội nghị; giới thiệu Thư ký hội nghị để hội nghị quyết định; báo cáo về số lượng cử tri được mời, số lượng cử tri có mặt.

* Người chủ trì hội nghị đọc thông báo của Ban Thường trực ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã về việc phân bổ số lượng và cơ cấu, thành phần người của thôn, tổ dân phố được giới thiệu ứng cử; đọc tiêu chuẩn đại biểu Hội đồng nhân dân quy định tại Điều 7 của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và những trường hợp không được ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân quy định tại Điều 37 của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân.

* Đại diện Ban công tác Mặt trận đọc danh sách do Ban công tác Mặt trận dự kiến những người của thôn, tổ dân phố để giới thiệu ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã. cử tri có thể giới thiệu thêm người ứng cử để hội nghị xem xét.

* Hội nghị thảo luận về những người được giói thiệu ứng cử.

* Hội nghị quyết định biểu quyết danh sách chínhthức những người của thôn, tổ dân phố được giới thiệu ứng cử bằng hình thức giơ tay hoặc bỏ phiếu kín. Hội nghị cử Tổ kiểm phiếu gồm từ 03 đến 05 người. Trường hợp hội nghị biểu quyết bằng hình thức giơ tay thì Tổ kiểm phiếu đếm, tính kết quả biểu quyết đối với từng người được giới thiệu ứng cử. Trường hợp hội nghị biểu quyết bằng hình thức bỏ phiếu kín thì phiếu tín nhiệm của cử tri phải đóng dấu của ủy ban Mặt trận Tể quốc Việt Nam cấp xã hoặc dấu của ủy ban nhân dân cùng cấp. Trên phiếu tín nhiệm ghi rõ họ và tên của những người được hội nghị cử tri dự kiến giới thiệu ứng cử. Nếu có nhiều người được giói thiệu ứng cử thì ghi rõ họ và tên của những người được giới thiệu ứng cử, xếp theo vần chữ cái A, B, c... cử tri gạch tên người được giới thiệu ứng cử mà mình không tín nhiệm và bỏ vào hòm phiếu.

Người được giới thiệu ứng cử là người được trên 50% tổng số cử tri có mặt tín nhiệm. Trường hợp có nhiều người cùng được trên 50% tổng số cử tri có mặt tín nhiệm thì người được giói thiệu ứng cử được xác định theo kết quả biểu quyết tính từ cao xuôhg thấp cho đến khi đủ số lượng được phân bể; trường hợp kết quả biểu quyết ngang nhau thì người chủ trì hội nghị lập danh sách những người đó để hội nghị biểu quyết lại và lấy người có kết quả biểu quyết cao hơn mà không cần phải đạt trên 50% tổng số cử tri có mặt. Trường hợp biểu quyết lại mà kết quả biểu quyết vẫnngang nhau thì việc có biểu quyết tiếp hay không do hội nghị quyết định.

* Tổ trưởng Tổ kiểm phiếu công bố kết quả biểu quyết.

* Hội nghị thông qua biên bản hội nghị (theo Mẫu số 04/HNCT).

Ban công tác Mặt trận chuyển biên bản hội nghị cử tri ở thôn, tổ dân phố về việc thảo luận, giới thiệu người ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã đến Ban Thường trực ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã.

Ngoài ra, có thể tham khảo: Quyền bầu cử, ứng cử là gì? Nguyên tắc bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.