1. Quy định chung về chế độ bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế

Bằng cách đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, người lao động được hưởng bảo hiểm y tế, điều này khiến nhiều người nghĩ rằng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế là cùng một hệ thống. Tuy nhiên, điều này là hoàn toàn sai lầm. Dưới đây là một số tiêu chí để phân biệt giữa hai điều kiện này.

Định nghĩa và mục đích:

Bảo hiểm xã hội: BHXH được định nghĩa là sự đảm bảo duy trì hoặc bồi thường một phần hoặc toàn bộ cho những người tham gia bảo hiểm xã hội dựa trên thu nhập của họ. Mục đích chính của BHXH là bảo vệ người lao động trước rủi ro liên quan đến thu nhập, như ốm đau, tai nạn lao động, thai sản, hưu trí và tử tuất. Người tham gia BHXH đóng tiền bảo hiểm từ thu nhập của mình vào Quỹ bảo hiểm xã hội.

Bảo hiểm y tế: BHYT là hệ thống bảo hiểm y tế bắt buộc đối với những người thuộc phạm vi bảo hiểm theo Luật Bảo hiểm y tế. Mục đích của BHYT là đảm bảo sự chăm sóc sức khỏe cơ bản và hỗ trợ chi phí khám, chữa bệnh cho người tham gia. BHYT giúp giảm gánh nặng tài chính đối với việc tiếp cận dịch vụ y tế và đảm bảo mọi người có quyền truy cập vào chăm sóc sức khỏe.

Đối tượng và quyền lợi:

Bảo hiểm xã hội: Người tham gia BHXH được hưởng các quyền lợi như trợ cấp ốm đau, trợ cấp tai nạn lao động, trợ cấp thai sản, trợ cấp hưu trí và trợ cấp tử tuất. Khi gặp rủi ro, người tham gia BHXH phải nộp đơn yêu cầu cho tổ chức bảo hiểm xã hội và sẽ được thanh toán theo quy trình pháp lý có liên quan. Quỹ bảo hiểm xã hội sẽ trả các khoản tiền bảo hiểm từ tiền đóng của người tham gia.

Bảo hiểm y tế: Người tham gia BHYT được hỗ trợ thanh toán toàn bộ hoặc một phần chi phí khám, chữa bệnh và sinh con theo quy định. Khi đi khám bệnh, người tham gia chỉ cần sử dụng thẻ BHYT và không cần làm thủ tục hồ sơ tương tự như BHXH. BHYT giúp giảm tài chính cá nhân cho việc tiếp cận dịch vụ y tế.

Phương thức thanh toán:

Bảo hiểm xã hội: Khi người lao động tham gia BHXH gặp tình trạng ốm đau hoặc tai nạn lao động, sau khi xuất viện, người lao động phải cung cấp giấy chứng nhận BHXH và các giấy tờ liên quan cho công ty để công ty tiếp nhận và thực hiện thanh toán. Số tiền trợ cấp BHXH được xác định dựa trên quá trình đóng bảo hiểm trước đó và được ghi vào sổ BHXH hoặc số VssID của hồ sơ BHXH.

Bảo hiểm y tế: Người tham gia BHYT sử dụng thẻ BHYT khi đi khám bệnh, chữa bệnh, sinh con, phục hồi chức năng, và các dịch vụ y tế khác. Chi phí khám, chữa bệnh và thuốc được thanh toán trực tiếp tại bệnh viện mà không cần làm nhiều thủ tục chứng từ. Hiện nay, người dân có thể sử dụng ứng dụng VssID và xuất trình thẻ BHYT điện tử thay cho thẻ BHYT giấy truyền thống, làm cho việc thanh toán trở nên thuận tiện hơn.

Tổng quan, Bảo hiểm xã hội và Bảo hiểm y tế là hai hệ thống độc lập nhau, nhằm đảm bảo các quyền lợi khác nhau cho người lao động. BHXH tập trung vào bảo vệ thu nhập và các rủi ro liên quan đến thu nhập, trong khi BHYT tập trung vào chăm sóc sức khỏe cộng đồng và giảm gánh nặng tài chính đối với việc tiếp cận dịch vụ y tế

2. Quy định về chế độ đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế

2.1 Trường hợp nào người lao động của công ty phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc?

Theo mục 2 của Luật Bảo hiểm xã hội 2014, các trường hợp người lao động tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm, ví dụ:

- Người lao động là công dân Việt Nam thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bao gồm:

Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng (kể cả hợp đồng lao động được ký kết giữa người sử dụng lao động với người đại diện theo pháp luật của người dưới 15 tuổi theo quy định của pháp luật về lao động)

Người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 03 tháng;

Cán bộ, công chức và viên chức;

Công nhân quốc phòng, công nhân công an và người làm công tác khác trong tổ chức cơ yếu;

Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật công an nhân dân hoặc người làm công tác cơ yếu hưởng lương như đối với quân nhân

Hạ sĩ quan, chiến sĩ quân đội nhân dân hoặc hạ sĩ quan, chiến sĩ công an nhân dân phục vụ có thời hạn hoặc học viên quân đội, công an, cơ yếu đang theo học được hưởng sinh hoạt phí;

Người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định tại Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng 2020;

Người quản lý doanh nghiệp hay người quản lý điều hành hợp tác xã có hưởng tiền lương.

Người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường và thị trấn;

- Người lao động là công dân nước ngoài vào làm việc tại Việt Nam có giấy phép lao động hoặc chứng chỉ hành nghề hoặc giấy phép hành nghề do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp được tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định của Chính phủ.

- Người sử dụng lao động tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm nhưng đối tượng sau: cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, đơn vị vũ trang nhân dân; tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội khác; cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam; doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác, tổ chức khác và cá nhân có thuê mướn, sử dụng lao động theo hợp đồng lao động.

-. Người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên và không thuộc đối tượng quy định tại khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2014

2.2 Những trường hợp nào nhân viên công ty phải tham gia bảo hiểm y tế ?

Căn cứ theo Điều 12 Luật bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2014, các trường hợp người lao động tại doanh nghiệp phải tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) bao gồm

- Nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng, bao gồm:

Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 3 tháng trở lên; người lao động là người quản lý doanh nghiệp hưởng tiền lương; cán bộ, công chức, viên chức (sau đây gọi chung là người lao động); Người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn theo quy định của pháp luật.

- Nhóm do tổ chức bảo hiểm xã hội đóng, bao gồm:

Người hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hằng tháng; Người đang hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng do bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hoặc mắc bệnh thuộc danh mục bệnh cần chữa trị dài ngày; người từ đủ 80 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp tuất hằng tháng; Cán bộ xã, phường, thị trấn đã nghỉ việc đang hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng; Người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp.

- Nhóm do ngân sách nhà nước đóng thì bao gồm:

Sỹ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sỹ quan, binh sỹ quân đội đang tại ngũ; sỹ quan, hạ sỹ quan nghiệp vụ và sỹ quan, hạ sỹ quan chuyên môn, kỹ thuật đang công tác trong lực lượng công an nhân dân, học viên công an nhân dân, hạ sỹ quan, chiến sỹ phục vụ có thời hạn trong công an nhân dân; người làm công tác cơ yếu hưởng lương như đối với quân nhân; học viên cơ yếu được hưởng chế độ, chính sách theo chế độ, chính sách đối với học viên ở các trường quân đội, công an; Cán bộ xã, phường, thị trấn đã nghỉ việc đang hưởng trợ cấp hằng tháng từ ngân sách nhà nước;

Người đã thôi hưởng trợ cấp mất sức lao động đang hưởng trợ cấp hằng tháng từ ngân sách nhà nước; Người có công với cách mạng, cựu chiến binh; Đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp đương nhiệm; Trẻ em dưới 6 tuổi;

Người thuộc diện hưởng trợ cấp bảo trợ xã hội hằng tháng; Người thuộc hộ gia đình nghèo; người dân tộc thiểu số đang sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn; người đang sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; người đang sinh sống tại xã đảo, huyện đảo;

Thân nhân của người có công với cách mạng là cha đẻ, mẹ đẻ, vợ hoặc chồng, con của liệt sỹ; người có công nuôi dưỡng liệt sỹ; Thân nhân của người có công với cách mạng, trừ các đối tượng quy định tại điểm i khoản này; Thân nhân của các đối tượng quy định tại điểm a khoản 3 Điều 12 Luật Bảo hiểm y tế 2008 ; Người đã hiến bộ phận cơ thể người theo quy định của pháp luật; Người nước ngoài đang học tập tại Việt Nam được cấp học bổng từ ngân sách của Nhà nước Việt Nam.

- Nhóm được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng, bao gồm:

Người thuộc hộ gia đình cận nghèo; Học sinh, sinh viên.

3. Doanh nghiệp chỉ đóng bảo hiểm xã hội không đóng bảo hiểm y tế có được không?

Người lao động khi đi làm đáp ứng các điều kiện tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế thì đều phải đóng các loại bảo hiểm này Hằng tháng, người sử dụng lao động theo quy định sẽ trích tiền đóng bảo hiểm từ quỹ tiền lương tháng của những người lao động tham gia bảo hiểm và trích một phần tiền lương tháng của từng người lao động để đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm y tế cùng một lúc cho cơ quan bảo hiểm xã hội. Như vậy, hầu hết các trường hợp đều phải đóng đồng thời cả bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế.

Người lao động khi đi làm và đáp ứng các điều kiện tham gia bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế đều phải đóng cả hai loại bảo hiểm này. Người sử dụng lao động sẽ trích tiền đóng bảo hiểm từ quỹ tiền lương tháng của người lao động và trích một phần tiền lương tháng của từng người lao động để đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm y tế cùng một lúc cho cơ quan bảo hiểm xã hội.

Tuy nhiên, có một điểm khác biệt về đóng bảo hiểm y tế đối với người lao động có thẻ bảo hiểm y tế miễn phí hoặc đã mua bảo hiểm y tế tự nguyện trước đó. Khi người lao động ký hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên với doanh nghiệp, người này vẫn phải đóng bảo hiểm y tế cho doanh nghiệp. Điều này được quy định trong khoản 2 Điều 13 Luật Bảo hiểm y tế.

Với trường hợp người lao động làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 1 tháng đến dưới 3 tháng, chỉ cần đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc mà không cần đóng bảo hiểm y tế.

Tóm lại, hầu hết các trường hợp đều phải đóng cả bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế. Người lao động có thẻ bảo hiểm y tế miễn phí hoặc mua bảo hiểm y tế tự nguyện trước đó vẫn phải đóng bảo hiểm y tế khi ký hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên, trừ khi hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 1 tháng đến dưới 3 tháng.

Xem thêm>>>>Hướng dẫn thủ tục rút tiền bảo hiểm xã hội 1 lần năm 2023

Khi có tắc mắc liên hệ với Tổng đài Hotline 1900.6162. Hoặc qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp .

Xin trân trọng !