Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng phát triển và hội nhập sâu rộng, việc hoàn thiện khung pháp lý về việc làm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với người lao động và người sử dụng lao động. Luật Việc làm năm 2025 được ban hành nhằm cập nhật, bổ sung các quy định phù hợp với thực tiễn, góp phần bảo đảm an sinh xã hội và thúc đẩy phát triển bền vững thị trường lao động Việt Nam.
1. Phạm vi điều chỉnh của Luật Việc làm
Điều 1 của Luật Việc làm 2025 quy định phạm vi điều chỉnh, thể hiện tính toàn diện đối với các vấn đề liên quan đến việc làm và thị trường lao động. Luật quy định về chính sách hỗ trợ tạo việc làm, qua đó khẳng định vai trò của Nhà nước trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế gắn với giải quyết việc làm, hỗ trợ tổ chức và cá nhân mở rộng sản xuất, kinh doanh, tạo thêm cơ hội việc làm cho người lao động. Luật điều chỉnh nội dung đăng ký lao động, nhằm giúp cơ quan quản lý nắm bắt chính xác tình hình lao động, xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ công tác hoạch định chính sách và đảm bảo quyền lợi của người lao động.
Luật cũng quy định về hệ thống thông tin thị trường lao động, có chức năng cung cấp dữ liệu về cung – cầu lao động, xu hướng nghề nghiệp và nhu cầu tuyển dụng, hỗ trợ người lao động tìm kiếm việc làm phù hợp và doanh nghiệp tuyển dụng hiệu quả. Nội dung phát triển kỹ năng nghề được đề cập nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, giúp người lao động thích ứng với sự thay đổi của thị trường và yêu cầu của khoa học – công nghệ. Luật điều chỉnh hoạt động dịch vụ việc làm, bảo đảm việc tư vấn, giới thiệu việc làm và cung ứng lao động được thực hiện minh bạch, đúng pháp luật.
Bảo hiểm thất nghiệp là một nội dung quan trọng trong phạm vi điều chỉnh, nhằm bảo vệ quyền lợi người lao động khi mất việc làm, hỗ trợ họ ổn định cuộc sống và sớm quay lại thị trường lao động. Luật còn quy định về quản lý nhà nước về việc làm, bao gồm việc ban hành, tổ chức thực hiện và giám sát các chính sách liên quan, bảo đảm các quy định được thực thi thống nhất và hiệu quả. Như vậy, Điều 1 đã xác định rõ khuôn khổ pháp lý điều chỉnh toàn diện lĩnh vực việc làm, tạo nền tảng cho sự phát triển ổn định và bền vững của thị trường lao động.
2. Nguyên tắc về việc làm
Theo Điều 3 Luật việc làm 2025, Việc làm không chỉ là phương tiện tạo ra thu nhập mà còn là nền tảng bảo đảm nhân phẩm, giá trị và sự phát triển toàn diện của mỗi con người. Trong một xã hội hiện đại, quyền làm việc và các điều kiện liên quan đến việc làm phải được đặt trong khuôn khổ pháp lý rõ ràng nhằm bảo vệ người lao động, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho thị trường lao động. Chính vì vậy, pháp luật đã xác lập những nguyên tắc cơ bản về việc làm, làm kim chỉ nam cho việc xây dựng và thực thi các chính sách lao động. Những nguyên tắc này không chỉ thể hiện tính nhân văn sâu sắc mà còn phản ánh mục tiêu hướng đến công bằng, tiến bộ và phát triển bền vững.
- Bảo đảm quyền làm việc, tự do lựa chọn việc làm và nơi làm việc
Quyền làm việc là một trong những quyền cơ bản của công dân, được pháp luật ghi nhận và bảo vệ. Nguyên tắc này khẳng định mỗi cá nhân có quyền tìm kiếm, lựa chọn công việc phù hợp với năng lực, sở thích và điều kiện của mình, không bị ép buộc hay phân biệt đối xử. Tự do lựa chọn việc làm và nơi làm việc còn thể hiện sự tôn trọng quyền tự chủ của người lao động trong việc quyết định môi trường làm việc, ngành nghề và địa điểm làm việc. Điều này góp phần thúc đẩy sự năng động của thị trường lao động, khuyến khích cạnh tranh lành mạnh và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
- Bình đẳng về cơ hội việc làm, tiền lương và thu nhập
Bình đẳng trong lao động là yếu tố quan trọng bảo đảm công bằng xã hội. Nguyên tắc này nhấn mạnh mọi người lao động, không phân biệt giới tính, dân tộc, tín ngưỡng hay hoàn cảnh xã hội, đều có cơ hội tiếp cận việc làm như nhau. Sự bình đẳng không chỉ dừng lại ở cơ hội được tuyển dụng mà còn thể hiện ở tiền lương và thu nhập tương xứng với năng suất, chất lượng và hiệu quả công việc. Khi nguyên tắc này được thực hiện nghiêm túc, môi trường lao động sẽ trở nên minh bạch, công bằng, tạo động lực cho người lao động cống hiến và phát triển.
- Bảo đảm làm việc trong điều kiện an toàn lao động, vệ sinh lao động
An toàn lao động và vệ sinh lao động là yếu tố thiết yếu nhằm bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người lao động. Nguyên tắc này yêu cầu người sử dụng lao động phải tuân thủ các quy định về an toàn, trang bị đầy đủ phương tiện bảo hộ và xây dựng môi trường làm việc đạt tiêu chuẩn. Đồng thời, Nhà nước có trách nhiệm kiểm tra, giám sát và xử lý các vi phạm để bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động. Khi điều kiện làm việc được bảo đảm an toàn, người lao động sẽ yên tâm sản xuất, nâng cao năng suất và góp phần vào sự phát triển chung của xã hội.
Những nguyên tắc về việc làm nêu trên tạo thành nền tảng pháp lý quan trọng trong việc bảo vệ quyền và lợi ích của người lao động. Việc bảo đảm quyền làm việc và tự do lựa chọn nghề nghiệp giúp phát huy tối đa tiềm năng của mỗi cá nhân; nguyên tắc bình đẳng tạo nên môi trường lao động công bằng và văn minh; còn yêu cầu về an toàn, vệ sinh lao động thể hiện sự quan tâm thiết thực đến sức khỏe và tính mạng con người. Khi các nguyên tắc này được thực thi nghiêm chỉnh, thị trường lao động sẽ vận hành ổn định, hiệu quả và nhân văn hơn. Đây chính là cơ sở để xây dựng một xã hội phát triển bền vững, nơi con người được tôn trọng, bảo vệ và tạo điều kiện phát huy toàn diện năng lực của mình.
3. Luật việc làm 2025 có hiệu lực khi nào?
Theo điều 54 Luật việc làm 2025, Nội dung về hiệu lực thi hành của Luật được xác định như sau:
Thứ nhất, Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2026. Việc ấn định thời điểm cụ thể giúp các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và người lao động có khoảng thời gian cần thiết để nghiên cứu, phổ biến và tổ chức thực hiện các quy định mới. Đây cũng là cơ sở pháp lý để đảm bảo mọi hoạt động liên quan đến lĩnh vực việc làm, bảo hiểm thất nghiệp và quản lý lao động được thực hiện thống nhất kể từ thời điểm luật có hiệu lực.
Thứ hai, Luật Việc làm số 38/2013/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 41/2024/QH15 hết hiệu lực kể từ ngày Luật này có hiệu lực thi hành, trừ trường hợp quy định tại các khoản 1, 2 và 3 Điều 55 của Luật này. Quy định này nhằm bảo đảm sự thay thế đồng bộ giữa văn bản cũ và văn bản mới, tránh tình trạng chồng chéo hoặc mâu thuẫn trong áp dụng pháp luật. Đồng thời, việc quy định ngoại lệ đối với một số nội dung chuyển tiếp thể hiện sự thận trọng của nhà làm luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể liên quan không bị ảnh hưởng đột ngột khi chuyển sang áp dụng luật mới.
Như vậy, quy định về hiệu lực thi hành không chỉ xác định thời điểm áp dụng luật mà còn khẳng định nguyên tắc kế thừa, thay thế và chuyển tiếp trong hệ thống pháp luật. Đây là cơ sở quan trọng để bảo đảm tính ổn định, liên tục và minh bạch của các quy định pháp luật trong lĩnh vực việc làm.
Kết luận
Việc Luật Việc làm năm 2025 chính thức có hiệu lực không chỉ đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng của hệ thống pháp luật lao động mà còn tạo nền tảng vững chắc cho việc bảo vệ quyền lợi người lao động trong giai đoạn mới. Sự triển khai đồng bộ và nghiêm túc các quy định của luật sẽ góp phần nâng cao hiệu quả chính sách việc làm, ổn định đời sống người dân và thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội một cách toàn diện, lâu dài.
Trên đây là tư vấn của chúng tôi. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại gọi ngay số: 1900 6162 để được giải đáp.
