Dự kiến năm 2025: Thêm quyền lợi cho người hoạt động không chuyên trách cấp xã

1. Các chế độ với người hoạt động không chuyên trách cấp xã hiện nay

Căn cứ vào Luật Cán bộ, công chức, cán bộ không chuyên trách cấp xã là những người không tập trung vào một chuyên môn hoặc lĩnh vực nhất định nào. Họ có khả năng phụ trách nhiều công việc và nhiệm vụ khác nhau mà không yêu cầu sự chuyên môn sâu rộng trong một lĩnh vực cụ thể. Điều này thường áp dụng cho các vị trí quản lý và lãnh đạo cấp xã, những người phải xử lý và điều hành nhiều khía cạnh của quản lý địa phương.

Dưới đây là một số ví dụ về chức danh của cán bộ không chuyên trách cấp xã:

- Bí thư Đảng ủy: Đảng ủy cấp xã phụ trách các hoạt động và quản lý Đảng Cộng sản tại cấp địa phương.

- Phó bí thư Đảng ủy: Đối tượng này đóng vai trò phụ trách các công việc hỗ trợ Bí thư Đảng ủy cấp xã.

- Phó Chỉ huy trưởng Quân sự: Phụ trách các hoạt động liên quan đến quân sự và quản lý nguồn lực quân đội tại cấp xã.

- Phó Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc: Lãnh đạo tổ chức xã hội dân sự và phụ trách các hoạt động liên quan đến Mặt trận Tổ quốc.

- Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh: Quản lý và hỗ trợ các cựu chiến binh tại cấp xã.

- Phó Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh: Đảm bảo hoạt động của Đoàn Thanh niên tại cấp xã.

- Văn phòng Đảng ủy: Phụ trách các công việc về văn thư, lưu trữ và hỗ trợ cho Đảng ủy cấp xã.

- Phụ trách công tác truyền thanh: Quản lý các hoạt động truyền thanh và thông tin tại cấp xã.

- Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ: Hỗ trợ và quản lý các hoạt động của Hội Liên hiệp Phụ nữ tại cấp xã.

- Phó Chủ tịch Hội Nông dân: Lãnh đạo và hỗ trợ các hoạt động của Hội Nông dân tại cấp xã.

Những chức danh này đòi hỏi khả năng linh hoạt và sự đa nhiệm trong việc quản lý và điều hành các hoạt động đa dạng tại cấp xã, mà không yêu cầu sự chuyên môn sâu rộng trong một lĩnh vực cụ thể.

Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2014 hiện nay, người hoạt động không chuyên trách tại cấp xã không được hưởng chế độ hưu trí và tử tuất. Điều này nghĩa là họ không đóng bảo hiểm xã hội để có quyền lợi hưu trí và tử tuất trong trường hợp không thể làm việc hoặc gặp sự cố nghiêm trọng khi làm công việc của họ và cần hỗ trợ tài chính từ hệ thống bảo hiểm xã hội.

Tuy nhiên, theo Nghị định số 33/2023/NĐ-CP, người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã được hưởng chế độ phụ cấp. Quỹ phụ cấp này được thực hiện từ ngân sách Trung ương và bao gồm cả hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế hàng tháng cho đối tượng này. Cụ thể:

- Đơn vị hành chính cấp xã loại I: quỹ phụ cấp được khoán bằng 21,0 lần mức lương cơ sở.

- Đơn vị hành chính cấp xã loại II: quỹ phụ cấp được khoán 18,0 lần mức lương cơ sở.

- Đơn vị hành chính cấp xã loại III: quỹ phụ cấp được khoán 15,0 lần mức lương cơ sở.

Nếu đơn vị hành chính cấp xã có tăng thêm số lượng người hoạt động không chuyên trách, tổng mức khoán quỹ phụ cấp sẽ được tính tăng thêm tương ứng bằng 1,5 lần mức lương cơ sở cho mỗi người hoạt động không chuyên trách tăng thêm. Điều này có nghĩa là với mỗi người hoạt động không chuyên trách mới gia nhập, quỹ phụ cấp sẽ được điều chỉnh bằng việc thêm vào số tiền tương đương 1,5 lần mức lương cơ sở, đảm bảo rằng quỹ phụ cấp sẽ tăng theo số lượng người hoạt động không chuyên trách để đảm bảo rằng họ nhận được mức hỗ trợ tài chính phù hợp.

Theo Nghị quyết 27 năm 2018, khi thực hiện cải cách tiền lương dự kiến vào ngày 1/7/2024, phụ cấp của đối tượng này sẽ được thực hiện theo hướng nhất quán quỹ phụ cấp căn cứ trên tỉ lệ chi thường xuyên của UBND cấp xã. Điều này có nghĩa là mức phụ cấp sẽ được xác định dựa trên tỉ lệ chi thường xuyên mà Ủy ban Nhân dân cấp xã sẽ cung cấp cho các người hoạt động không chuyên trách tại cấp xã, đảm bảo tính nhất quán và sự công bằng trong việc xác định mức phụ cấp cho họ sau khi cải cách tiền lương vào năm 2024.

Ngoài ra, loại hình cấp xã, thôn, tổ dân phố cũng sẽ quy định tối đa số lượng người hoạt động không chuyên trách và chức danh được hưởng phụ cấp theo hướng một chức danh có thể đảm nhiệm nhiều công việc cụ thể. Điều này đảm bảo sự công bằng và nhất quán trong việc xác định mức phụ cấp cho người hoạt động không chuyên trách tại cấp xã và đảm bảo quyền lợi của họ. Điều quan trọng là giới hạn số lượng người hoạt động không chuyên trách và chức danh để đảm bảo tính công bằng, tránh sự lạm dụng trong việc đề xuất và phê duyệt các chức danh được hưởng phụ cấp, cũng như đảm bảo rằng những người có vai trò quan trọng và đóng góp lớn cho cộng đồng tại cấp xã và các đơn vị dân phố sẽ nhận được phần thưởng xứng đáng. Điều này đồng thời cũng giúp quản lý và phân bổ nguồn lực một cách hiệu quả hơn.

2. Dự kiến năm 2025: Thêm quyền lợi cho người hoạt động không chuyên trách cấp xã

Một trong năm nhóm lao động đã được thêm vào danh sách đối tượng tham gia Bảo hiểm Xã hội (BHXH) bắt buộc là nhóm người hoạt động không chuyên trách tại thôn, tổ dân phố. Tình hình này tương tự như trường hợp của người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã. Điều này có nghĩa là những người hoạt động không chuyên trách tại cấp xã và những người tại thôn, tổ dân phố đều cần tham gia BHXH bắt buộc theo quy định hiện hành.

Hiện nay, theo quy định tại Điều 85 của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, người hoạt động không chuyên trách tại xã, phường, hoặc thị trấn hàng tháng chỉ cần đóng bảo hiểm xã hội với tỷ lệ là 8% so với mức lương cơ sở. Tiền bảo hiểm này được gửi vào quỹ hưu trí và tử tuất. Theo quy định hiện hành, họ chỉ được hưởng các chế độ liên quan đến hưu trí và tử tuất từ hệ thống Bảo hiểm Xã hội, và không hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội khác như ốm đau, thai sản.

Hơn nữa, theo quy định tại Điều 30 và Điều 24 của Luật Bảo hiểm Xã hội năm 2014, người hoạt động không chuyên trách cấp xã không được hưởng chế độ bảo hiểm xã hội trong trường hợp ốm đau và cũng không được hưởng chế độ bảo hiểm xã hội liên quan đến thai sản. Điều này có nghĩa rằng họ sẽ không nhận được sự hỗ trợ tài chính từ hệ thống Bảo hiểm Xã hội trong những tình huống đó, và họ sẽ phải tự trang trải chi phí trong trường hợp bị ốm đau hoặc có thai.

Trong khi đó, các đối tượng tham gia Bảo hiểm Xã hội (BHXH) bắt buộc khác phải đóng hằng tháng với tỷ lệ là 8% so với mức tiền lương tháng vào quỹ hưu trí và tử tuất. Điều đáng chú ý là những đối tượng này được hưởng tất cả các chế độ bảo hiểm xã hội, bao gồm chế độ hưu trí, tử tuất, thai sản và ốm đau. Điều này đảm bảo rằng họ sẽ nhận được sự hỗ trợ tài chính toàn diện từ hệ thống BHXH trong trường hợp cần thiết, giúp bảo vệ quyền lợi và sự an tâm cho họ và gia đình trong các tình huống khó khăn.

Do đó, để đảm bảo hài hòa lợi ích của tất cả các đối tượng người lao động tham gia Bảo hiểm Xã hội, dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi) của Bộ Lao động Thương binh Xã hội đã quyết định bổ sung đối tượng này vào nhóm đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, cho phép họ được hưởng đầy đủ các chế độ bảo hiểm xã hội giống như những đối tượng khác. Điều này nhằm đảm bảo rằng tất cả những người hoạt động không chuyên trách tại cấp xã và cả nhóm tại thôn, tổ dân phố đều có quyền được bảo vệ bằng các chế độ BHXH và được xem xét tài chính trong mọi tình huống, tạo sự công bằng và nhất quán trong chính sách bảo hiểm xã hội.

Như vậy, nếu đề xuất này được thông qua và Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 1/1/2025, từ thời điểm này, những người hoạt động không chuyên trách cấp xã sẽ được hưởng thêm chế độ bảo hiểm xã hội trong trường hợp ốm đau và cũng chế độ bảo hiểm xã hội liên quan đến thai sản. Việc bổ sung quyền lợi bảo hiểm xã hội cho nhóm đối tượng người hoạt động không chuyên trách cấp xã nhằm tạo điều kiện thuận lợi để tất cả lao động tham gia và thụ hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, đồng thời tạo sự công bằng trong chính sách bảo hiểm xã hội. Điều này đảm bảo rằng mọi người hoạt động không chuyên trách tại cấp xã sẽ được đảm bảo quyền lợi và an tâm về bảo hiểm xã hội trong mọi tình huống, giúp nâng cao chất lượng cuộc sống và thúc đẩy sự phát triển bền vững trong xã hội.

3. Ý nghĩa của việc xây dựng thêm quyền lợi của người hoạt động không chuyên trách cấp xã

Việc xây dựng thêm quyền lợi cho người hoạt động không chuyên trách cấp xã có ý nghĩa quan trọng trong nhiều khía cạnh:

- Công bằng xã hội: Bằng cách bổ sung quyền lợi cho nhóm người hoạt động không chuyên trách, chính phủ và hệ thống Bảo hiểm xã hội tạo ra sự công bằng trong chính sách bảo hiểm xã hội. Điều này đảm bảo rằng mọi công dân có cơ hội tham gia vào hệ thống bảo hiểm xã hội và hưởng các chế độ bảo hiểm, không phụ thuộc vào tình trạng công việc hoặc vị trí xã hội của họ.

- Bảo vệ quyền lợi: Bổ sung quyền lợi cho người hoạt động không chuyên trách cấp xã giúp bảo vệ quyền lợi của họ trong trường hợp bất ổn sức khỏe hoặc khi có nhu cầu nghỉ thai sản. Điều này giúp họ và gia đình có điều kiện sống tốt hơn và đảm bảo sự ổn định tài chính trong những tình huống khó khăn.

- Thúc đẩy sự tham gia và phát triển: Bằng việc tạo điều kiện thuận lợi cho người hoạt động không chuyên trách tham gia vào hệ thống bảo hiểm xã hội, chính phủ khuyến khích sự tham gia trong lực lượng lao động chính và đảm bảo rằng họ không bị loại trừ hoặc bị bỏ lại. Điều này có thể thúc đẩy sự phát triển bền vững trong xã hội và kinh tế.

- Tăng cường ổn định xã hội: Một hệ thống bảo hiểm xã hội mạnh mẽ và bao quát giúp tạo ra sự ổn định xã hội. Bằng việc mở rộng quyền lợi bảo hiểm xã hội cho người hoạt động không chuyên trách cấp xã, chính phủ có thể đóng góp vào việc giảm thiểu tình trạng nghèo đói và tạo điều kiện thuận lợi cho mọi người cải thiện chất lượng cuộc sống.

Tóm lại, việc xây dựng thêm quyền lợi cho người hoạt động không chuyên trách cấp xã có ý nghĩa là tạo ra một xã hội công bằng hơn, bảo vệ quyền lợi cá nhân và gia đình, thúc đẩy sự tham gia và phát triển, cùng với việc tạo ra sự ổn định và tiến bộ cho xã hội.

Xem thêm: Người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố gồm những ai?

Liên hệ qua 1900.6162 hoặc lienhe@luatminhkhue.vn