1. Đất công ích là loại đất như thế nào?

Đất công ích, theo quy định pháp luật, là loại đất nông nghiệp được sử dụng cho mục đích công ích. Đây là tên gọi đầy đủ để chỉ loại đất này. Trước đây, nó còn được gọi là đất 5%. Lý do cho cái tên này là vì trước kia, hợp tác xã đã dành 5% quỹ đất của họ hoặc các hộ dân, sau khi chuyển đất vào hợp tác xã, để canh tác hoa màu.

Đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích được tạo ra bằng cách chuyển đổi nguồn đất nông nghiệp và sử dụng cho các mục đích đặc biệt, theo quy định của pháp luật.

2. Xác định đất công ích dựa trên cơ sở nào?

Hiện nay, đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích, được gọi là đất công ích, được hình thành dựa trên nhu cầu của mỗi địa phương. Diện tích của đất công ích không vượt quá 5% tổng diện tích đất trồng cây hàng năm, đất trồng cây lâu năm và đất nuôi trồng thủy sản, nhằm phục vụ các nhu cầu công ích của địa phương.

Có những nguồn chính để hình thành đất công ích như sau:

- Đất nông nghiệp được trả lại bởi hộ gia đình hoặc cá nhân.

- Đất nông nghiệp được tặng cho quyền sử dụng công ích của Nhà nước từ hộ gia đình hoặc cá nhân.

- Đất khai hoang tại địa phương.

- Đất nông nghiệp bị thu hồi.

Theo Luật đất đai hiện nay, đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích có thể được sử dụng cho các mục đích sau:

- Xây dựng các công trình công cộng của xã, phường, thị trấn như các công trình văn hóa, thể dục thể thao, vui chơi, giải trí công cộng, y tế, giáo dục, chợ, nghĩa trang, nghĩa địa và các công trình công cộng khác do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định.

- Đất công ích được sử dụng để bồi thường cho các hộ dân khi xây dựng các công trình công cộng của xã, phường, thị trấn từ đất của người dân.

- Xây dựng nhà tình nghĩa, tình thương.

- Trong trường hợp diện tích đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích vượt quá 5%, phần vượt quá này sẽ được sử dụng để xây dựng công trình công cộng và bồi thường cho các hộ gia đình, cá nhân khi sử dụng đất khác thuộc quyền sử dụng của họ, để xây dựng các công trình công cộng. Đất sẽ được giao cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng để sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản cho những hộ gia đình, cá nhân chưa được giao đất hoặc thiếu đất sản xuất.

Để tránh lãng phí đất đai, khi có nguồn đất nhưng không được canh tác, Ủy ban nhân dân cấp xã có thể cho hộ gia đình hoặc cá nhân thuê đất công ích thông qua việc đấu giá đất. Tuy nhiên, đất thuê này chỉ được sử dụng cho mục đích sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Thời hạn cho thuê đất công ích cho hộ gia đình hoặc cá nhân theo hình thức này là 5 năm.

Quản lý đất công ích thuộc trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã, trong đó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn là người chịu trách nhiệm trực tiếp trước Nhà nước về việc sử dụng đất nông nghiệp vào mục đích công ích.

3. Giải pháp quản lý đất công ích như thế nào?

Dưới đây là chia sẻ của Luật Minh Khuê về giải pháp quản lý đất công ích tại một số tỉnh thành trong thời gian vừa qua:

Tại tỉnh Phú Thọ, trong thời gian vừa qua, Thường trực HĐND tỉnh đã tăng cường công tác giám sát để yêu cầu các địa phương quản lý chặt chẽ quỹ đất công ích và các loại đất khác trên địa bàn. Đồng thời, yêu cầu rà soát, kiểm tra, thanh tra và đưa ra biện pháp xử lý đối với tập thể và cá nhân giao đất, cho thuê đất, sử dụng đất trái quy định của pháp luật.

Theo Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường, đến cuối năm 2020, tổng diện tích đất công ích do UBND cấp xã quản lý là trên 8.300ha. Để quản lý đất công ích một cách chặt chẽ, Sở TN&MT đã đề xuất các giải pháp quản lý. Trên cơ sở đó, UBND tỉnh đã chỉ đạo UBND các huyện, thành, thị thực hiện việc rà soát, thống kê chi tiết từng thửa đất công ích, xác định rõ thực trạng quản lý và thiết lập bộ hồ sơ quản lý quỹ đất công ích đồng bộ. Đối với các địa phương có nhiều quỹ đất công ích phân tán và kết hợp với đất giao cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng lâu dài, khuyến khích tập trung quỹ đất, tái quy hoạch đồng ruộng, tạo điều kiện thuận lợi cho quản lý và sử dụng đất, khuyến khích người dân canh tác và không lãng phí tài nguyên đất. Tuy nhiên, việc thương thảo và ký lại hợp đồng có thời hạn lâu dài với các hộ dân gặp nhiều khó khăn do liên quan đến quyền lợi. Việc cho thuê đất thông qua đấu thầu chưa được thực hiện nhiều do nhu cầu của người dân và tình trạng đất đai phân mảnh, nhỏ lẻ, cùng với việc quản lý hồ sơ chưa rõ ràng; công tác thống kê, rà soát và thiết lập hồ sơ quản lý quỹ đất công ích ở cấp xã còn hạn chế.

Để điều chỉnh và tăng cường công tác quản lý đất đai, bao gồm đất công ích, trong thời gian tới, ngành TN&MT sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương để tuyên truyền, phổ biến và giáo dục về pháp luật đất đai cũng như các Nghị định hướng dẫn thi hành của Chính phủ. Cơ quan có thẩm quyền sẽ hỗ trợ củng cố hồ sơ địa chính, đặc biệt là công tác cập nhật và chỉnh lý biến động, chuẩn hóa bản đồ địa chính và cơ sở dữ liệu địa chính tỉnh theo đề án đã được phê duyệt. Đồng thời, sẽ hướng dẫn về chuyên môn nghiệp vụ để giúp các xã kiểm tra quản lý và sử dụng đất công ích cũng như đất chưa sử dụng, từ đó chấn chỉnh kịp thời và nâng cao hiệu quả quản lý, tạo nguồn thu từ đất cho địa phương. Ngành Tfai nguyên và môi trường sẽ duy trì hoạt động thường xuyên của Tổ hỗ trợ pháp lý và đối thoại tại địa phương để giải quyết kịp thời và tạo chuyển biến nhận thức cho cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể, cán bộ và nhân dân tại địa phương. Ngoài ra, sẽ tổ chức kiểm tra trách nhiệm quản lý nhà nước về đất đai tại một số xã để chấn chỉnh kịp thời.

Tại tỉnh Ninh Thuận, Để quản lý đất công ích trên địa bàn tỉnh một cách chặt chẽ và tuân thủ quy định của pháp luật trong thời gian tới, cần có các giải pháp đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở. Đối với UBND các huyện, thành phố, yêu cầu đặt ra là cần quyết liệt thu hồi các Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp sai quy định; lập kế hoạch cụ thể để thanh tra tình hình quản lý và sử dụng quỹ đất công ích, cũng như quản lý tài chính từ nguồn cho thuê đất công ích tại các xã, phường, thị trấn.

Đối với UBND cấp xã, phường, thị trấn, cần tiếp tục rà soát lại quỹ đất công ích và giải quyết triệt để các vấn đề tồn tại trong quản lý quỹ đất công ích do địa phương quản lý. Họ cũng phải chịu trách nhiệm về việc ngăn chặn hộ gia đình xây dựng trái phép trên đất công ích, cấm mượn, chuyển nhượng đất công ích và thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trái pháp luật...

Quý khách sạn có thể tham khảo bài viết sau của Luật Minh Khuê để hiểu rõ hơn quy định pháp luật về đất công ích:

Nếu bạn đang gặp bất kỳ khó khăn nào liên quan đến các vấn đề pháp lý hoặc cần hỗ trợ trong các lĩnh vực pháp lý khác, Luật Minh Khuê sẵn sàng giúp đỡ. Chúng tôi rất vui được tư vấn và hỗ trợ quý khách. Quý khách có thể liên hệ với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật đất đai trực tuyến qua tổng đài điện thoại 24/7 theo số: 1900.6162 hoặc gửi email trực tiếp đến địa chỉ: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được sự giúp đỡ và giải đáp nhanh chóng cho các thắc mắc của mình. Bên cạnh đó, bạn cũng có thể liên hệ trực tiếp với các luật sư của chúng tôi để được tư vấn về các vấn đề liên quan. Chúng tôi xin chân thành cảm ơn sự quan tâm và theo dõi của quý khách hàng đối với Luật Minh Khuê.