1. Vận tải biển và những loại hàng hóa có thể vận chuyển bằng đường biển.

1.1. Vận tải biển được hiểu thế nào?

+ Vận tải biển là một trong các hình thức vận chuyển hàng hóa trong đó sử dụng phương tiện và cơ sở hạ tầng đường biển để phục vụ mục đích vận chuyển. 

+ Các phương tiện được dùng trong vận tải biển thường là tàu, thuyền phục vụ cho việc di chuyển trên biển và các phương tiện dùng để tháo, xếp hàng hóa như cần cẩu,...

+ Cơ sở hạ tầng của hình thức vận tải biển này là các cảng biển, cảng trung chuyển,...

+ Ưu điểm của hình thức vận tải biển: vận chuyển được lượng hàng hóa lớn cùng một lúc và chi phí thì thấp hơn so với các hình thức vận tải khác.

+ Nhược điểm: thời gian vận chuyển chậm, chỉ vận chuyển với lượng hàng hóa đủ lớn.

+ Bởi những ưu điểm trên mà vận tải biển giữ vai trò trung tâm trong hệ thống logictics toàn cầu, cho phép sự trao đổi hàng hóa trên phạm vi rộng lớn, cùng nguồn hàng hóa lớn.

+ Đặc thù của hình thức vận tải này là vận chuyển trên biển với những phương tiện vận chuyển như: tàu container, tàu chở hàng, xà lan,....với một lượng hàng hóa lớn nên quãng thời gian vận chuyển sẽ lâu hơn so với các hình thức vận chuyển khác.

=> Do đó, khi sử dụng hình thức vận tải biển cần tìm hiểu kĩ về loại hàng hóa của mình không chỉ là được vận chuyển bằng đường biển hay không mà còn xem nó có phù hợp với hình thức vận chuyển này không.

 

1.2. Những loại hàng hóa được vận chuyển bằng đường biển

- Hiện nay, chưa có danh sách quy định cụ thể về những loại hàng hóa nào được vận chuyển bằng đường biển bởi hàng hóa là rất đa dạng. Tuy nhiên, cũng như những hình thức vận tải khác, vận tải biển cũng không được phép vận chuyển những loại hàng hóa thuộc mặt hàng bị cấm lưu thông. Ví dụ như: chất ma túy, vũ khí quân dụng, văn hóa phẩm đồi trụy,....

- Như vậy có nghĩa rằng, ngoài những mặt hàng bị cấm lưu thông thì những loại hàng hóa được vận chuyển bằng các hình thức vận tải khác cũng sẽ được vận chuyển dưới hình thức vận tải biển. Tuy nhiên, như trên đã trình bày do đặc thù về ưu, nhược điểm của vận tải biển mà cần phải cân nhắc, xem xét kĩ lưỡng hàng hóa của mình có phù hợp với hình thức vận chuyển này hay không.

- Những mặt hàng chủ yếu vận chuyển bằng đường biển:

+ Hàng hóa được đóng gói: Nhóm này gồm những sản phẩm điện tử, hàng tiêu dùng hay thực phẩm,...được đóng gói kĩ càng trong các hộp hoặc bao bì trước khi được vận chuyển trong container. Những loại hàng hóa này khi vận chuyển cần lưu ý về thời gian bảo quản hàng hóa (có thời gian bảo quản đủ lâu trong quá trình vận chuyển) bởi thời gian vận chuyển trên đường biển được đánh giá là khá lâu so với vận chuyển hàng không hay đường bộ.

+ Hàng hóa lỏng: nhóm này bao gồm các loại hàng hóa như dầu mỏ, hóa chất và các chất dẫn xuất,...Đây là đối tượng được vận chuyển bằng đường biển khá nhiều bởi chúng là những loại mặt hàng khai thác, xuất - nhập khẩu phổ biến. Hơn nữa. vận tải biển có các tàu chuyên dụng được thiết kế với các bồn chứa kín giúp ngăn rò rỉ và đảm bảo hàng hóa lỏng được vận chuyển an toàn.

+ Hàng hóa rời: nhóm này bao gồm hàng hóa về sắt thép, than đá và vật liệu xây dựng khác,...được vận chuyển bằng đờng biển một cách phổ biến và hiệu quả. 

+ Hàng hóa lạnh: đối với các loại hàng hóa cần nhiệt độ bảo quản thấp như: thực phẩm đông lạnh, thuốc men,....sẽ được vận chuyển bằng tàu container lạnh. Việc vận chuyển theo hình thức này giúp cho chất lượng sản phẩm không bị ảnh hưởng trong suốt quá trình vận chuyển

+ Hàng hóa siêu trường, siêu trọng: bao gồm các loại hàng hóa thuộc sản phẩm công nghiệp lớn như cầu trục, rotor của tuabin gió và các thành phần cơ khí lớn cần vận chuyển bởi các tàu đặc biệt có thiết kế chịu được trọng lượng và kích thước của hàng hóa.

=> Điều này cho thấy, hầu hết các loại hàng hóa đều có thể được vận chuyển bằng đường biển tuy nhiên tùy vào số lượng cũng như tính chất của từng loại hàng hóa mà cho thấy có phù hợp với hình thức vận chuyển bằng đường biển hay không.

- Ngoài những mặt hàng bị cấm lưu thông thì cũng có những mặt hàng được phép lưu thông nhưng không thích hợp với hình thức vận tải biển như:

+ Hàng hóa nguy hiểm: thường gồm những hóa chất độc hại, vật liệu phóng xạ,...cần đòi hỏi có các biện pháp an toàn và môi trường bảo quản nghiêm ngặt. Trong khi đó, vận tải biển có thể gặp khá nhiều rủi ro về môi trường và an toàn trong khi vận chuyển. Do đó, những mặt hàng này thường được hạn chế vận chuyển bằng đường biển hoặc cần được quản lý và có các tiêu chuẩn nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn trong quá trình vận chuyển.

+ Hàng hóa quá khổ, quá tải: các sản phẩm quá lớn so với tàu chuyên dụng chở hàng siêu trọng thì tàu không thể vận chuyển 

+ Hàng hóa tươi sống: đối với những loại hàng hóa là thực phẩm tươi sống như: rau, củ quả, hải sản tươi,...thường khó bảo quản. Do quá trình cũng như thời gian di chuyển, có thể ảnh hưởng tới chất lượng hàng hóa thậm chí dẫn đến hư hỏng. Vậy nên, những mặt hàng này cũng thường được hạn chế trong vận tải biển.

+ Hàng hóa giá trị cao: đối với những hàng hóa có giá trị cao như trang sức, đồ nghệ thuật và các thiết bị công nghệ cao thường cần sự an toàn tuyệt đối trong quá trình vận chuyển, hơn nữa quá trình vận chuyển cần nhanh chóng tới nơi nhận. Bởi vậy, vận chuyển bằng đường biển không phải là sự lựa chọn tối ưu đối với mặt hàng này.

 

2. Quy định về hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển

- Căn cứ vào Điều 145 - Bộ luật hàng hải Việt Nam năm 2015: "Hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển là thỏa thuận được giao kết giữa người vận chuyển và người thuê vận chuyển, theo đó người vận chuyển thu giá dịch vụ vận chuyển do người thuê vận chuyển trả và dùng tàu biển để vận chuyển hàng hóa từ cảng nhận hàng đến cảng trả hàng"

Theo đó, hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển là sự thỏa thuận của hai bên: bên vận chuyển và bên thuê vận chuyển về việc vận chuyển hàng hóa từ cảng nhận hàng đến cảng trả hàng cùng với chi phí cho dịch vụ vận chuyển đó.

- Theo Điều 146 - Bộ luật hành hải Việt Nam 2015: có 2 loại hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển:

+ Hợp đồng vận chuyển theo chứng từ vận chuyển:

* Hình thức giao kết: các bên tự thỏa thuận (bằng miệng, bằng văn bản,...)

* Là loại hợp đồng được giao kết với điều kiện người vận chuyển căn cứ vào chủng loại, số lượng, kích thước hay trọng lượng của hàng hóa để vận chuyển chứ không dùng nguyên tàu hay một phần tàu cụ thể. 

=> Bằng chứng của việc giao kết thể hiện dưới dạng chứng từ như vận đơn.

+ Hợp đồng vận chuyển theo chuyến:

* Hình thức giao kết: bắt buộc bằng văn bản

* Là hợp đồng được giao kết với điều kiện người vận chuyển dành nguyên tàu hoặc một phần tàu cụ thể để vận chuyển hàng hóa của người thuê vận chuyển theo chuyến.

=> Bằng chứng của việc giao kết được thể hiện dưới dạng văn bản (bao gồm cả fax, email, điện tín, telex)

Như vậy, hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển là thỏa thuận giữa bên vận chuyển và bên thuê vận chuyển với đối tượng là vận chuyển hàng hóa của bên thuê vận chuyển từ cảng này tới cảng khác đồng thời thỏa thuận về chi phí vận chuyển.

 

3. Hàng hóa vận chuyển theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển

Căn cứ theo Khoản 2 Điều 145 - Bộ luật hàng hải Việt Nam năm 2015 có quy định: "Hàng hóa là máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu, nhiên liệu, hàng tiêu dùng và các động sản khác, kể cả động vật sống, container hoặc công cụ tương tự do người giao hàng cung cấp để đóng hàng được vận chuyển theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển"

- Theo đó, có thể thấy những loại hàng hóa được vận chuyển theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển (cả 2 loại hợp đồng) bao gồm các loại hàng hóa là:

+ Máy móc, thiết bị

+ Nguyên vật liệu, nhiên liệu

+ Hàng tiêu dùng và các động sản khác

+ Động vật sống

+ Container hoặc công cụ tương tự do người giao hàng cung cấp để đóng hàng.

=> Có thể thấy hàng hóa được vận chuyển bằng đường biển được pháp luật quy định rất đa dạng, trùng khớp với những mặt hàng được phân tích ở phần trên về những mặt hàng chủ yếu được vận chuyển bằng đường biển. Điều quan trọng là chỉ cần xem xét tính phù hợp về tính chất của hàng hóa với phương thức vận chuyển bằng đường biển có đáp ứng được không. Và cuối cùng là lựa chọn loại hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển: dùng loại theo chuyến thì cần có hợp đồng bằng văn bản; còn dùng loại theo chứng từ thì cần có các loại chứng từ như vận đơn, giấy gửi hàng,...

Tham khảo: Mẫu hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển

Trên đây là những thông tin về hàng hóa được vận chuyển theo hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển mà chúng tôi thu thập được. Nếu quý khách có thắc mắc cần giải đáp, xin hãy liên hệ với chúng tôi qua Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến với số hotline 19006162 hoặc qua email lienhe@luatminhkhue.vn. Chúng tôi sẽ đáp ứng nhu cầu của quý khách một cách chu đáo và chất lượng.