Hành vi xâm phạm quyền đối với chỉ dẫn địa lý được quy định thế nào?

1. Chỉ dẫn địa lý là gì? Đặc điểm của chỉ dẫn địa lý

Theo khoản 22 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2022 thì chỉ dẫn địa lý là dấu hiệu dùng để chỉ sản phẩm có nguồn gốc từ khu vực, địa phương, vùng lãnh thổ hay quốc gia cụ thể.

Đầu tiên, thông thường chỉ dẫn địa lý được thể hiện qua tên địa danh như quốc gia, vùng/khu vực, hoặc tỉnh/huyện/xã nơi sản phẩm nổi tiếng được sản xuất. Do đó, chỉ một số sản phẩm trên thị trường được liên kết với chỉ dẫn địa lý. Điều này ngụ ý rằng các sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý thường được coi là chất lượng và danh tiếng, và điều này đã được cơ quan chính phủ công nhận. Ví dụ, chỉ dẫn địa lý "PHÚ QUỐC" cho sản phẩm "Nước mắm", "MỘC CHÂU" cho sản phẩm "Chè San Tuyết", "LỤC NGẠN" cho sản phẩm "Vải thiều" của Việt Nam, và "SCOTCH WHISKY" cho sản phẩm "Rượu mạnh" của Scotland.

Thứ hai, tại Việt Nam, quyền đăng ký chỉ dẫn địa lý thuộc về Nhà nước theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ. Nhà nước cho phép các tổ chức/cá nhân sản xuất sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý hoặc cơ quan quản lý hành chính địa phương thực hiện quyền đăng ký. Tuy nhiên, các tổ chức/cá nhân này không trở thành chủ sở hữu của chỉ dẫn địa lý.

Thứ ba, quyền đối với chỉ dẫn địa lý được xác định thông qua văn bằng bảo hộ do cơ quan nhà nước có thẩm quyền (như Cục Sở hữu trí tuệ thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp, theo các quy định đăng ký hoặc các hiệp định quốc tế mà Việt Nam tham gia.

Phù hợp với các quy định trên, Việt Nam đã bảo hộ 116 chỉ dẫn địa lý trong nước. Ngoài ra, có 169 chỉ dẫn địa lý nước ngoài được bảo hộ theo EVFTA và 4 chỉ dẫn địa lý được bảo hộ theo UKVFTA.

Cuối cùng, khi sử dụng chỉ dẫn địa lý, thường được hiển thị nổi bật trên sản phẩm. Các tổ chức/cá nhân sử dụng chỉ dẫn địa lý cần tuân thủ quy định của cơ quan quản lý chỉ dẫn địa lý (thường là các Sở Khoa học và Công nghệ/Ủy ban nhân dân) về ghi nhãn hàng hóa cho sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý.

2. Hành vi xâm phạm quyền đối với chỉ dẫn địa lý được bảo hộ

Quyền đăng ký chỉ dẫn địa lý của Việt Nam thuộc về Nhà nước. Nhà nước cho phép tổ chức, cá nhân sản xuất sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý, tổ chức tập thể đại diện cho các tổ chức, cá nhân đó hoặc cơ quan quản lý hành chính địa phương nơi có chỉ dẫn địa lý thực hiện quyền đăng ký chỉ dẫn địa lý. Người thực hiện quyền đăng ký chỉ dẫn địa lý không trở thành chủ sở hữu chỉ dẫn địa lý đó.

- Các hành vi xâm phạm quyền đối với chỉ dẫn địa lý

Luật Sở hữu trí tuệ 2022 quy định hành vi xâm phạm quyền đối với chỉ dẫn địa lý tại Điều 129, theo đó, các hành vi bị coi là xâm phạm quyền đối với chỉ dẫn địa lý gồm:

– Sử dụng chỉ dẫn địa lý được bảo hộ cho sản phẩm mặc dù có nguồn gốc xuất xứ từ khu vực địa lý mang chỉ dẫn địa lý, nhưng sản phẩm đó không đáp ứng các tiêu chuẩn về tính chất, chất lượng đặc thù của sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý;

– Sử dụng chỉ dẫn địa lý được bảo hộ cho sản phẩm tương tự với sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý nhằm mục đích lợi dụng danh tiếng, uy tín của chỉ dẫn địa lý;

– Sử dụng bất kỳ dấu hiệu nào trùng hoặc tương tự với chỉ dẫn địa lý được bảo hộ cho sản phẩm không có nguồn gốc từ khu vực địa lý mang chỉ dẫn địa lý đó làm cho người tiêu dùng hiểu sai rằng sản phẩm có nguồn gốc từ khu vực địa lý đó;

– Sử dụng chỉ dẫn địa lý được bảo hộ đối với rượu vang, rượu mạnh cho rượu vang, rượu mạnh không có nguồn gốc xuất xứ từ khu vực địa lý tương ứng với chỉ dẫn địa lý đó, kể cả trường hợp có nêu chỉ dẫn về nguồn gốc xuất xứ thật của hàng hoá hoặc chỉ dẫn địa lý được sử dụng dưới dạng dịch nghĩa, phiên âm hoặc được sử dụng kèm theo các từ loại, kiểu, dạng, phỏng theo hoặc những từ tương tự như vậy.

Căn cứ xác định hành vi xâm phạm: Nghị định 105/2006/NĐ-CP đã quy định căn cứ xác định hành vi xâm phạm. Theo đó, Hành vi bị xem xét bị coi là hành vi xâm phạm khi có đủ các căn cứ sau đây:

– Đối tượng bị xem xét thuộc phạm vi các đối tượng đang được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

– Có yếu tố xâm phạm trong đối tượng bị xem xét.

– Người thực hiện hành vi bị xem xét không phải là chủ thể quyền sở hữu trí tuệ và không phải là người được pháp luật hoặc cơ quan có thẩm quyền cho phép theo các trường hợp ngoại lệ.

– Hành vi bị xem xét xảy ra tại Việt Nam. Hành vi bị xem xét cũng bị coi là xảy ra tại Việt Nam nếu hành vi đó xảy ra trên mạng internet nhưng nhằm vào người tiêu dùng hoặc người dùng tin tại Việt Nam.

3. Yếu tố xâm phạm quyền đối với chỉ dẫn địa lý

Yếu tố vi phạm quyền liên quan đến chỉ dẫn địa lý thường được thể hiện qua việc sử dụng các dấu hiệu trên sản phẩm, bao bì, phương tiện dịch vụ, tài liệu giao dịch, biển hiệu, quảng cáo và các phương tiện kinh doanh khác, khiến cho người tiêu dùng có thể nhầm lẫn với các chỉ dẫn địa lý được bảo vệ. Việc xác định yếu tố này dựa trên phạm vi bảo hộ của chỉ dẫn địa lý được quy định trong quyết định đăng ký chỉ dẫn địa lý.

Để đánh giá xem một dấu hiệu nghi ngờ có vi phạm quyền đối với chỉ dẫn địa lý được bảo hộ hay không, cần phải so sánh dấu hiệu đó với chỉ dẫn địa lý và so sánh sản phẩm mang dấu hiệu nghi ngờ với sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý được bảo hộ, dựa trên các điểm sau đây:

1. Đầu tiên, dấu hiệu nghi ngờ được coi là trùng hoặc tương tự với chỉ dẫn địa lý, khi một dấu hiệu được xem là trùng nếu nó giống với chỉ dẫn địa lý được bảo hộ về cấu trúc từ ngôn ngữ, bao gồm cả cách phát âm, phiên âm, và về hình ảnh, biểu tượng thuộc phạm vi bảo hộ của chỉ dẫn địa lý. Một dấu hiệu được xem là tương tự nếu nó gây nhầm lẫn với chỉ dẫn địa lý về cấu trúc từ ngôn ngữ, bao gồm cả cách phát âm, phiên âm, và về hình ảnh, biểu tượng thuộc phạm vi bảo hộ của chỉ dẫn địa lý.

2. Thứ hai, sản phẩm mang dấu hiệu nghi ngờ được coi là trùng hoặc tương tự với sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý được bảo hộ, khi chúng giống hoặc tương tự nhau về bản chất, chức năng, công dụng, và kênh tiêu thụ.

Đối với các sản phẩm như rượu vang, rượu mạnh, ngoài các điểm nêu trên, dấu hiệu trùng với chỉ dẫn địa lý được bảo hộ, kể cả khi được biểu hiện dưới dạng dịch nghĩa, phiên âm, hoặc kèm theo các từ loại, kiểu dáng, hoặc dạng phỏng theo, sẽ bị coi là vi phạm quyền đối với chỉ dẫn địa lý.

Trong trường hợp sản phẩm mang dấu hiệu trùng hoặc khó phân biệt về tổng thể cấu trúc và trình bày so với chỉ dẫn địa lý được bảo hộ cho cùng loại hàng, thì sản phẩm đó sẽ bị coi là hàng giả mạo chỉ dẫn địa lý. Hàng giả mạo chỉ dẫn địa lý là hàng hoá, bao bì hoặc các mặt hàng khác có gắn dấu hiệu trùng hoặc khó phân biệt với chỉ dẫn địa lý đang được bảo hộ cho cùng loại hàng mà không có sự cho phép của chủ sở hữu quản lý chỉ dẫn địa lý.

Tuy nhiên, theo Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2022, cũng có quy định về việc hạn chế quyền sở hữu đối với chỉ dẫn địa lý, khi chủ sở hữu đối tượng sở hữu công nghiệp và tổ chức, cá nhân được ủy quyền sử dụng hoặc quản lý chỉ dẫn địa lý có quyền ngăn cấm người khác sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp đó, trừ trường hợp sử dụng một cách trung thực như mô tả chủng loại, số lượng, chất lượng, chức năng, giá trị, nguồn gốc địa lý và các đặc tính khác của hàng hoá hoặc dịch vụ.

Trên đây là bài viết về Hành vi xâm phạm quyền đối với chỉ dẫn địa lý được quy định thế nào? Để sử dụng dịch vụ của Luật Minh Khuê, Quý khách hàng vui lòng liên hệ với chúng tôi qua các kênh dưới đây:

Gửi yêu cầu dịch vụ qua email: lienhe@luatminhkhue.vn hoặc qua 1900.6162 để được hỗ trợ các vấn đề pháp luật chung.

Điện thoại: yêu cầu dịch vụ luật sư tư vấn pháp luật sở hữu trí tuệ, gọi: 0986.386.648 (Luật sư: Tô Thị Phương Dung)