Các hành vi vi phạm pháp luật được xử lý tùy theo mức độ nặng nhẹ của hành vi vi phạm và tùy thuộc vào lĩnh vực vi phạm để xử lý từ mức xử lý theo quy tắc ứng xử chung của nghệ sĩ, xử phạt hành chính, đến trách nhiệm bồi thường Dân sự hoặc chịu trách nhiệm Hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm. 

 

1. Xử lý theo Quy tắc ứng xử chung của nghệ sĩ

Hiện nay để đáp ứng nhu cầu điều chỉnh cấp thiết các mối quan hệ xã hội liên quan đến hành vi và hoạt động của giới nghệ sĩ sau khi xuất hiện một số thông tin nổi lên trên mạng xã hội. Bộ văn hóa thể thao và du lịch đang ban hành chính thức ban hành quy tắc ứng xử chung của nghệ sĩ nhằm giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, nâng cao ý thức, trách nhiệm, từng bước hình thành chuẩn mực đạo đức trong hành vi ứng xử của nghệ sĩ đối với hoạt động nghề nghiệp, trên báo trí truyền thông, mạng xã hội và khi tham gia các hoạt động cộng đồng khác. Góp phần xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước. Ngày 13 tháng 12 năm 2021, Bộ văn hóa thể thao và du lịch chính thức ban hành Quyết định số: 3196/QĐ-BVHTTDL Ban hành quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật. Trong đó quy định tập trung vào các quy tắc sau:

- Quy tắc ứng xử chung:

+ Đặt lợi ích dân tộc, quốc gia lên trên hết trước hết trọng danh dự đề cao trách nhiệm công dân, trách nhiệm của người hoạt động nghệ thuật;

+ Gương mẫu chấp hành các quy định pháp luật theo tinh thần "thượng tôn pháp luật", tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân; không làm tổn hại đến uy tín của tập thể sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của người khác;

+ Giữ gìn phẩm chất đạo đức, uy tín, danh dự của người hoạt động nghệ thuật phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội, thuần phong mỹ tục và truyền thống văn hóa Việt Nam;

- Quy tắc ứng xử trong hoạt động nghề nghiệp: 

+ Có khát vọng cống hiến cho sự nghiệp phát triển nghệ thuật, luôn tìm tòi cái mới, cái hay để phản ánh chân thực sinh động cuộc sống nhằm sáng tạo những tác phẩm nghệ thuật có giá trị tư tưởng, thẩm mỹ, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân;

+ Lấy giá trị chân - thiện - mỹ làm mục tiêu, động lực để lan tỏa tinh thần, sứ mệnh nghệ thuật, góp phần hình thành nhân cách, lý tưởng tốt đẹp, tình yêu quê hương đất nước trong mỗi người và cộng đồng xã hội;

+ Không ngừng học hỏi, trau dồi kiến thức đạo đức, nâng cao nhận thức chính trị, trình độ chuyên môn, nghề nghiệp, kỹ năng nghề nghiệp, tích cực khai thác các phương pháp sáng tạo, thể nghiệm mới, phù hợp với giáo dục, định hướng thẩm mỹ cho giới trẻ;

+ Tiếp thu tinh hoa nghệ thuật của thế giới, tiếp nhận có chọn lọc khuynh hướng, trào lưu nghệ thuật của quốc tế góp phần xây dựng, phát triển nghệ thuật Việt Nam tiến lên, đồng thời phát huy và làm giàu bản sắc văn hóa dân tộc;

+ Có ý thức quảng bá văn hóa, đất nước, con người Việt Nam, giữ gìn tình hữu nghị, đoàn kết quốc tế, không làm tổn hại đến lợi ích an ninh, chủ quyền quốc gia, tuân thủ pháp luật nước sở tại khi tham gia các hoạt động nghệ thuật ở nước ngoài;

+ Giữ gìn gianh hiệu, hình ảnh, chọn lựa sử dụng trang phục, hóa trang phù hợp với mục đích, nội dung hoạt động nghệ thuật;

+ Đấu tranh chống lại cái xấu, những hành vi tiêu cực, lệch chuẩn trong đời sống xã hội, giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt; có nhận thức, quan điểm đúng trước những biểu hiện lệch lạc, đánh mất bản sắc văn hóa dân tộc;

+ Tuân thủ các quy định pháp luật về sở hữu trí tuệ, không sáng tác, lưu hành phổ biến, biểu diễn những tác phẩm có nội dung không phù hợp với giá trị đạo đức, văn hóa và truyền thống của dân tộc, gây tác động tiêu cực đến tư tưởng, thuần phong mỹ tục của công chúng.

- Quy tắc ứng xử đối với đồng nghiệp:

+ Trân trọng các thế hệ nghệ sĩ đi trước trong việc trao truyền những giá trị văn hóa; tinh hoa nghề nghiệp cho các thế hệ người hoạt động nghệ thuật; tôn trọng, bảo vệ uy tín của đồng nghiệp trước công chúng, khán giả và xã hội;

+ Chân thành hợp tác, đoàn kết, giúp đỡ cùng nhau phá hủy tài năng, nâng cao trình độ chuyên môn nghề nghiệp; chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm đối với người đối với người mới tham gia hoạt động nghệ thuật;

+ Trung thực có trách nhiệm trong phát ngôn, bày tỏ, chia sẻ quan điểm không gây mâu thuẫn, tổn hại đến uy tín, quyền lợi hợp pháp của đồng nghiệp;

- Quy tắc ứng xử đối với công chúng và khán giả:

+ Tôn trọng lắng nghe ý kiến đóng góp của khán giả, công chúng nhằm hoàn thiện bản thân nâng cao chất lượng tác phẩm, sản phẩm văn hóa nghệ thuật;

+ Ứng xử chân thành đúng mực, lịch sự, thân thiện với khán giả, công chúng, thân thiện và xây dựng hình ảnh đẹp của người hoạt động nghệ thuật với công chúng, khán giả;

+ Không lợi dụng niềm tin, tình cảm của công chúng khán giả để trục lợi dưới mọi hình thức 

- Quy tắc ứng xử trên báo chí, truyền thông và không gian mạng:

+ Cá nhân sử dụng tài khoản mạng xã hội để tương tác, chia sẻ, đăng tải, cung cấp thông tin chính xác, tin cậy có lợi ích cho xã hội và đất nước; bình luận, nhận xét đúng mực, có văn hóa, có trách nhiệm về những vấn đề mà dư luận và xã hội quan tâm, trung thực trong phát ngôn, bày tỏ và chia sẻ quan điểm đúng đắn, khách quan;

+ Không xử dụng từ ngữ gây mâu thuẫn, xung đột, phân biệt vùng miền, giới tính, tín ngưỡng, tôn giáo, không xử dụng ngôn ngữ, hình ảnh phản cảm, trái thuần phong mỹ tục;

+ Không lôi kéo, xúi giục, kích động tạo phe nhóm gây chia rẽ, mất đoàn kết, xâm phạm quyền lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân gây phương hại đến an ninh quốc gia, dân tộc;

+ Không đăng tải, chia sẻ và lan truyền các nội dung vi phạm pháp luật, thông tin sai sự thật, vi phạm bản quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức cá nhân.

- Quy tắc ứng xử khi tham gia các hoạt động xã hội khác:

+ Phát huy tinh thần tự nguyện, tự giác tham gia hoạt động xã hội. Thực hiện, phối hợp thực hiện hiệu quả các phong trào hoạt động từ thiện, nhân đạo, chăm lo cho người nghèo, người dễ bị tổn thương trong xã hội theo quy định pháp luật.

+ Dùng uy tín cá nhân để lan tỏa các giá trị nhân văn, những việc làm tốt, hình ảnh đẹp, hành vi ứng xử có văn hóa trong xã hội đến với cộng đồng; chú trọng các hoạt động liên quan đến giáo dục sức khỏe cộng đồng, lối sống thân thiện vào bảo vệ môi trường;

+ Công khai minh bạch kịp thời khi tham gia các hoạt động xã hội, bảo vệ uy tín, trách nhiệm danh dự người hoạt động nghệ thuật, không lợi dụng danh hiệu, danh xưng, hình ảnh để tư lợi cá nhân;

+ Tham gia hoạt động quảng cáo phải đảm bảo truyền đạt thông tin trung thực, chính xác rõ ràng về công dụng, tính năng của sản phẩm, hàng hóa đúng quy định pháp luật, đặc biết là sản phẩm trong lĩnh vực y tế, giáo dục và môi trường;

+ Không tổ chức, tham gia các hoạt động trái quy định pháp luật, xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, không thực hành, ủng hộ các hoạt động mê tín dị đoan, gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.

Giớ nghệ sĩ thường được nhiều người biết tới và có tầm ảnh hưởng rộng. Việc ban hành Quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật là rất cấp thiết. Là căn cứ cơ sở để các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp, cơ quan thông tấn, báo trí và các tổ chức xã hội khác có cơ sở hành lang pháp lý để xử lý các sai phạm. Cũng là cơ sở để các nghệ sĩ tuân thủ, chấp hành một cách nghiêm túc.

 

2. Xử phạt Hành chính hành vi vi phạm 

Ngoài việc xử bị xử lý theo Quy tắc ứng xử của người hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật. Nghệ sĩ khi vi phạm pháp luật có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Được quy định tại Nghị định số: 38/2021/NĐ-CP ngày 29/03/2021 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa và quảng cáo. Tại Chương II. Quy định về Hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả trong lĩnh vực văn hóa như sau: 

- Mục 1: Hành vi vi phạm về điện ảnh

Trong đó quy định xử phạt hành vi vi phạm quy định về sản xuất phim (Điều 6); vi phạm quy định về phát hành phim (Điều 7); vi phạm quy định về phổ biến phim (Điều 8); vi phạm quy định về lưu chiếu, lưu trữ, nhân bản, tàng chữ phim (Điều 9); vi phạm về quy định về hoạt động của Văn phòng đại diện của cơ sở điện ảnh (Điều 10). Trong đó:

+ Mức xử phạt bằng tiền giao động ở mức từ 1.000.000 VNĐ đến 100.000.000 VNĐ tùy thuộc vào hành vi vi phạm. 

+ Các hình thức xử phạt bổ sung có thể được áp dụng như: Tước quyền sử dụng giấy phép hợp tác, liên doanh sản xuất, cung cấp dịch vụ sản xuất phim từ 18 đến 24 tháng; tịch thu giấy phép hợp tác, liên doanh sản xuất, cung cấp dịch vụ sản xuất phim; tịch thu tang vật vi phạm; đình chỉ hoạt động phổ biến phim của cơ sở chiếu phim tại địa điểm chiếu phim có hành vi vi phạm; tịch thu phương tiện vi phạm; tước quyền sử dụng giấy phép đặt văn phòng đại diện của cơ sở điện ảnh nước ngoài tại Việt Nam hoặc tước quyền sử dụng văn bản chấp thuận đặt văn phòng đại diện của cơ sở điện ảnh Việt Nam tại nước ngoài.

+ Các biện pháp buộc khắc phục hậu quả có thể được áp dụng gồm: Gồm có Buộc tiêu hủy băng, đĩa, hoặc những vật liệu chứa nội dung phim; buộc tiêu hủy văn hóa phẩm có nội dung độc hại; buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp do thực hiện hành vi vi phạm. buộc tháo gỡ phim dưới hình thức điện tử; trên môi trường mạng vã kỹ thuật số; buộc phải đáp ứng cơ sở vật chất, trang thiết bị đối với phòng chiếu phim có sử dụng hiệu ứng đặc biệt tác động tới người xem phim; buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được. 

- Mục 2: Hành vi vi phạm về hoạt động nghệ thuật biểu diễn

Trong đó quy định việc xử lý vi phạm đối với hành vi vi phạm quy định về biểu diễn nghệ thuật, cuộc thi, liên hoan các loại hình nghệ thuật biểu diễn (Điều 11); vi phạm quy định về thi người đẹp người mẫu (Điều 12); Vi phạm quy định về lưu hành bản ghi âm, ghi hình có nội dung nghệ thuật biểu diễn (Điều 13) của Nghị định số: 38/2021/NĐ-CP ngày 29/3/2021 Trong đó:

+ Mức xử phạt bằng tiền: Giao động từ 5.000.000 VNĐ đến 50.000.000 VNĐ tùy thuộc vào hành vi vi phạm.

+ Các hình thức xử phạt bổ sụng có thể áp dụng: Đình chỉ hoạt động biểu diễn từ 6-12 tháng, 12-18 tháng hoặc 12-24 tháng; tịch thu tang vật; đình chỉ hoạt động tổ chức thi người đẹp, người mẫu từ 6-12 tháng; 

+ Các biện pháp buộc khắc phục hậu quả có thể áp dụng: Buộc thu hồi văn bản chấp thuận tổ chức biểu diễn nghệ thuật, văn bản chấp thuận tổ chức cuộc thi, liên hoan các loại hình biểu diễn; buộc xin lỗi tổ chức cá nhân; buộc thu hồi danh hiệu giải thưởng; buộc nộp lại số lợi bất chính có được; buộc thu hồi văn bản chấp thuận tổ chức cuộc thi người đẹp, người mẫu ở nước ngoài; buộc công bố công khai về việc thu hồi danh hiệu, giải thưởng; buộc thu hồi danh hiệu, giải thưởng; buộc tiêu hủy bản ghi âm, ghi hình; buộc tiêu hủy văn hóa phẩm có nội dung độc hại; buộc tháo gỡ bản ghi âm, ghi hình văn hóa phẩm có nội dung độc hại dưới hình thức điện tử trên môi trường mạng và kỹ thuật số.

 

3. Trách nhiệm Dân sự

Nghệ sĩ cũng là một công dân của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và chịu sự điều chỉnh chung của hệ thống pháp luật Việt Nam. Cá nhân có đủ năng lực hành vi Dân sự và năng lực pháp luật dân sự đều phải chịu trách nhiệm trước hành vi của mình liên quan đến các vấn đề dân sự nói chung như quan hệ thừa kế, tài sản, hôn nhân và gia đình, kinh doanh thương mại, bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng... Trách nhiệm Dân sự của giới nghệ sĩ cũng được điều chỉnh tại Bộ luật dân sự 2015 tùy thuộc vào từng vấn đề để lựa chọn điều khoản áp dụng phù hợp.

 

4. Trách nhiệm Hình sự

Trách nhiệm hình sự là trách nhiệm pháp lý mang tính nghiêm khắc nhất trong hệ thống pháp lý của Việt Nam cũng như thế giới. Một người khi đạt độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự có đầy đủ năng lực hành vi và năng lực chịu trách nhiệm hình sự khi có đủ yếu tố cấu thành tội phạm sẽ bị xử lý tùy thuộc theo từng hành vi theo quy định tại Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi bổ sung 2017.

Như vậy, từ những phân tích ở trên cho thấy Nghệ sĩ khi vi phạm pháp luật ngoài việc bị xử lý theo pháp luật chung theo Hành chính, Dân sự và Hình sự còn chịu sự chi phối bởi những quy tắc ứng sử riêng dành cho giới nghệ sĩ mới được ban hành cuối năm 2021, đây sẽ là những cơ sở pháp lý quan trọng cho sự tôn trọng, tuân thủ và thực thi pháp luật dành cho giới nghệ sĩ trọng thời gian tới.

Trên đây là nội dung bài viết liên quan đến nội dung trách nhiệm của nghệ sĩ khi vi phạm pháp luật. Mọi vướng mắc có liên quan vui lòng liên hệ theo đầu số: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến, hỗ trợ kịp thời. Rất mong sự hợp tác!