Theo Điều 23 Nghị định số 47/2014/NĐ-CP thì hộ gia đình, cá nhân đang thuê nhà ở không phải là nhà ở thuộc sở hữu nhà nước khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì được hỗ trợ chi phí di chuyển tài sản theo quy định của ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
Luật Minh Khuê phân tích chi tiết quy định pháp luật của Việt Nam về chi phí hỗ trợ di chuyển tài sản khi thu hồi đất như sau:
1. Thế nào là khoản hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất?
Căn cứ tại khoản 14 Điều 3 Luật đất đai năm 2013 thì hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất là việc mà nhà nước sẽ hỗ trợ cho người có đất thu hồi để ổn định cuộc sống, sản xuất và phát triển. Khi nhà nước tiến hành thu hồi đất thì người sử dụng đất ngoài việc được bồi thường nếu như đáp ứng đủ điều kiện được bồi thường thì còn được nhà nước xem xét và hỗ trợ. Cái khoản hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất sẽ bao gồm: Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất; Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm Việt Nam đối với trường hợp thu hồi đất nông nghiệp của các hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp; thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ của hộ gia đình và cá nhân mà phải di chuyển chỗ ở; Hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp đất thu hồi là đất ở của hộ gia đình, cá nhân hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở; Ngoài ra, còn có các hỗ trợ khác theo quy định của pháp luật. Khi thu hồi đất thì tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm lập phương án bồi thường và hỗ trợ, tái định cư và phối hợp với ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất thu hồi tổ chức lấy ý kiến về phương pháp bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo hình thức tổ hợp họp trực tiếp với người dân trong khu vực có đất thu hồi.
Theo quy định tại Điều 83 Luật Đất đai năm 2013 thì có quy định cụ thể các khoản hỗ trợ khi nhà nước tiến hành thu hồi đất:
- Các khoản hỗ trợ ổn định đời sống và xã hội: Đây là khoản hỗ trợ được chi trả cho cá nhân, hộ gia đình và tổ chức bị thu hồi đất nông nghiệp. Và mức hỗ trợ sẽ phụ thuộc vào diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi;
- Hỗ trợ đào tạo và chuyển đổi nghề và tìm kiếm Việt Nam: Đây là khoản hỗ trợ được áp dụng đối với các trường hợp thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp hoặc thu hồi đất ở kết hợp với kinh doanh dịch vụ của hộ gia đình, cả nhưng mà phải di chuyển chỗ ở. Các hình thức hỗ trợ như hỗ trợ tìm kiếm việc làm, hỗ trợ đào tạo nghề, hỗ trợ vay vốn tín dụng,...
- Hỗ trợ tái định cư là các khoản hỗ trợ được áp dụng đối với những trường hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở như trường hợp những người bị thu hồi đất được ghi nợ tiền sử dụng đất khi nhận hỗ trợ tái định cư là nhà ở, Đất ở được bố trí địa điểm và vị trí thay cư;
- Ngoài ra, còn các khoản hỗ trợ khác là các khoản hỗ trợ áp dụng đối với những đối tượng đang thuê nhà không thuộc sử hữu của nhà nước; Các đối tượng đang sử dụng, quản lý đất công ích của xã, phường, thị trấn. Hình thức hỗ trợ có thể nó hỗ trợ chi phí di chuyển tài sản chỉ thuê nhà công thuộc sở hữu của nhà nước mà bị thu hồi dẫn đến việc phải di chuyển chỗ ở; Các khoản hỗ trợ khác sẽ giao ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi có đất quyết định theo trường hợp đặc thù của từng địa phương.
2. Quy định pháp luật về việc hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất
Thứ nhất là nhà nước hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất khi nhà nước thu hồi đất:
Theo quy định của pháp luật thì những đối tượng sẽ được hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất sẽ gồm các trường hợp cụ thể sau đây: Hộ Gia đình, cá nhân được nhà nước giao đất nông nghiệp khi thực hiện các nghị định theo quy định của pháp luật; Nhân khẩu nông nghiệp trong hộ gia đình theo quy định nhưng phải phát sinh sau thời điểm giao đất nông nghiệp cho hộ gia đình đó; Hộ gia đình và cá nhân thuộc đối tượng đủ điều kiện được giao đất nông nghiệp theo quy định đang sử dụng đất nông nghiệp do nhận chuyển nhượng, nhận thừa kế, được tặng cho, khai hoang theo quy định của pháp luật và được ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất thu hồi xác nhận là đang trực tiếp sản xuất trên đất nông nghiệp đó. Hộ gia đình và cá nhân đang sử dụng đất do nhận giao khoán đất sử dụng vào mục đích nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản không bao gồm đất rừng đặc dụng, rừng phòng hộ của các nông, lâm trường quốc doanh là cán bộ, công nhân viên của nông, lâm trường quốc doanh đang làm việc hoặc đã nghỉ hưu, nhìn mất sức lao động, thôi việc được hưởng trợ cấp đang trực tiếp sản xuất nông, lâm nghiệp. Hộ gia đình và cá nhân đang sử dụng đất do nhận giao khoán đất của các nông, lâm trường quốc doanh hoặc công ty nông, nông nghiệp được chuyển đổi từ các nông, lâm trường quốc doanh đang trực tiếp sản xuất nông nghiệp và có nguồn thu nhập ổn định từ sản xuất nông nghiệp trên đất đó; Hộ Gia đình và cá nhân đang sử dụng đất do nhận giao khoán đất của tập đoàn sản xuất nông nghiệp, hợp tác xã nông nghiệp đang trực tiếp sản xuất nông nghiệp và có nguồn thu nhập ổn định từ việc sản xuất nông nghiệp trên đất đó. Hay các tổ chức kinh tế, hộ gia đình, cá nhân sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài mà bị ngưng sản xuất, kinh doanh khi nhà nước thu hồi đất thì sẽ được hỗ trợ ổn định sản xuất.
Đối với các hộ gia đình, cá nhân, tổ chức kinh tế, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang sử dụng đất thuộc đối tượng theo quy định của pháp luật; đã được cấp giấy chứng nhận, quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận, quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất thì sẽ đủ điều kiện để được hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất khi bị nhà nước thu hồi đất. Đồng thời, đối với các hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất do nhận giao khoán, đất sử dụng vào mục đích nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản không bao gồm đất rừng đặc dụng, rừng phòng hộ theo quy định của pháp luật thì phải có hợp đồng giao khoán sử dụng đất thì mới đáp ứng đủ cái điều kiện để được hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất khi nhà nước thu hồi đất.
Việc hỗ trợ ổn định sản xuất theo quy định của pháp luật thì các hộ gia đình, cá nhân được bồi thường bằng đất nông nghiệp thì sẽ được ổn định sản xuất bao gồm: Hỗ trợ cây giống, giống vật nuôi trong sản xuất nông nghiệp, các dịch vụ khuyến nông, khuyến lâm, dịch vụ bảo vệ thực vật,... Đối với các tổ chức kinh tế, hộ gia đình, cá nhân sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thuộc đối tượng theo quy định thì sẽ được hỗ trợ ổn định sản xuất bằng tiền với mức cao nhất bằng 30% một năm thu nhập sau thuế, Theo mức thu nhập bình quân của ba năm liền kề trước đó. Đối với hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất do nhận giao khoán đất sử dụng vào mục đích nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, làm muối thuộc các đối tượng đủ điều kiện thì sẽ được hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất theo hình thức bằng tiền. Còn người lao động do tổ chức kinh tế, hộ gia đình, cá nhân sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thuộc các đối tượng theo quy định thuê lao động theo hợp đồng lao động thì được áp dụng hỗ trợ chế độ trợ cấp ngừng việc theo quy định của pháp luật về lao động nhưng thời gian trợ cấp không quá 06 tháng.
Thứ hai là hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm khi Nhà nước thu hồi đất:
- Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm đối với trường hợp nhà nước thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp. Thì hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp theo quy định khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp mà được bồi thường bằng tiền; Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất theo quy định (trừ trường hợp hộ gia đình, cá nhân đó là cán bộ, công nhân viên của nông, lâm trường quốc doanh, của công ty nông, lâm nghiệp được chuyển đổi từ nông, lâm trường quốc doanh đã nghỉ hưu, nghỉ mất sức lao động, thôi việc được hưởng trợ cấp) thì khi nhà nước thu hồi đất nông nghiệp thì sẽ được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm Việt Nam theo quy định: Được hỗ trợ bằng tiền không quá 05 lần giá đất nông nghiệp cùng loại trong bảng giá đất của địa phương đối với toàn bộ diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi; diện tích được hỗ trợ không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp tại địa phương theo quy định. Mức hỗ trợ cụ thể sẽ giao ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định căn cứ vào điều kiện thực tế của địa phương đó.
- Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm đối với trường hợp nhà nước thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh, dịch vụ của hộ gia đình, cá nhân mà phải di chuyển chỗ ở: Hộ gia đình, cá nhân khi nhà nước thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh, dịch vụ mà phải di chuyển chỗ ở thì sẽ được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm Việt Nam theo quy định của pháp luật. Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì và phối hợp với các Bộ, ngành liên quan trình Thủ tướng Chính phủ quyết định cơ chế, chính sách giải quyết việc làm và đào tạo nghề cho các nhân khẩu trong độ tuổi lao động hiện có của hộ gia đình hay cá nhân có đất thu hồi. Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ vào chính sách giải quyết việc làm và đào tạo nghề đã được Thủ tướng chính phủ quyết định và điều kiện thực tế tại địa phương quy định mức hỗ trợ cụ thể cho phù hợp đối với từng loại hộ gia đình và cá nhân có đất thu hồi.
Thứ ba là hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất:
Khi nhà nước thu hồi đất thì người sử dụng đất sẽ được hỗ trợ tái định cư nếu thuộc vào các trường hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở. Việc hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp nhà nước thu hồi đất ở của hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở được thực hiện cụ thể: Hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài nhận đất ở, nhà ở tái định cư mà số tiền được bồi thường về đất nhỏ hơn giá trị một suất tái định cư tối thiểu theo quy định của pháp luật thì được hỗ trợ khoản chênh lệch giữa giá trị suất tái định cư tối thiểu và số tiền được bồi thường về đất; Trường hợp hộ gia đình, cá nhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài tự do về chỗ ở thì ngoài việc được bồi thường về đất còn được nhận khoản tiền hỗ trợ tái định cư. Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ vào quy mô diện tích đất ở thu hồi và số nhân khẩu của hộ gia đình cùng với điều kiện cụ thể tại từng địa phương mà quy định mức hỗ trợ sao cho phù hợp và đúng theo quy định của pháp luật.
Thứ tư là các khoản hỗ trợ khác khi nhà nước thu hồi đất: Ngoài các khoản hỗ trợ bên trên thì nhà nước khi thu hồi đất sẽ hỗ trợ người đang thuê nhà ở không thuộc đối tượng sở hữu nhà nước; Hỗ trợ khi thu hồi đất công ích của xã, phường, thị trấn; Hỗ trợ khác đối với người sử dụng đất khi nhà nước thu hồi đất
3. Hộ gia đình, cá nhân được hỗ trợ chi phí vận chuyển khi nhà nước thu hồi đất khi nào?
Theo quy định tại điều 23 Nghị định số 47/2014/NĐ-CP quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu đất. Theo đó, hộ gia đình, cả nhân đang thuê nhà ở mà không phải nhà ở thuộc sở hữu của nhà nước; thì khi nhà nước thu hồi đất thì chắc chắn những hộ gia đình và cá nhân này sẽ phải di chuyển chỗ ở. Chi phí di chuyển chỗ ở sẽ được hỗ trợ chi phí di chuyển tài sản theo quy định của ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Như vậy, nhà nước đã có những chính sách hỗ trợ người dân trong việc thu hồi đất. Cụ thể thì kể cả những hộ gia đình hay cá nhân đang thuê nhà ở mà không phải nhà ở thuộc sở hữu của nhà nước thì vẫn sẽ được hỗ trợ các chi phí di chuyển chỗ ở, di chuyển tài sản theo quy định của ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi hộ gia đình và cá nhân đó đang thuê nhà.
Trên đây là những tư vấn mà công ty Luật Minh Khuê muốn gửi tới quý khách hàng. Nếu quý khách hàng có bất kỳ vướng mắc hay câu hỏi pháp lý khác thì vui lòng liên hệ trực tiếp đến Tổng đài tư vấn pháp luật đất đai trực tuyến 24/7 qua số hotline: 1900.6162 để được hỗ trợ và giải đáp nhanh chóng kịp thời. Xin trân trọng cảm ơn sự hợp tác của quý khách hàng!
