1. Khái niệm hoà giải vụ án dân sự

Hoà giải vụ án dân sự là hoạt động tố tụng do toà án tiến hành nhằm giúp đỡ các đương sự thoả thuận với nhau về giải quyết vụ án dân sự.

Cơ sở của hoà giải vụ án dân sự là quyền tự định đoạt của đương sự. Để giải quyết vụ án dân sự, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, toà án không chỉ xét xử mà còn hoà giải vụ án dân sự. Điều 10 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 quy định, toà án có trách nhiệm tiến hành hoà giải và tạo điều kiện thuận lợi để các đương sự thoả thuận với nhau về việc giải quyết vụ án dân sự theo quy định của Bộ luật này.

Trong vụ án dân sự, các đương sự là chủ thể của các quan hệ pháp luật về nội dung có tranh chấp cần giải quyết nên có quyền thương lượng, điều đình với nhau giải quyết tranh chấp. Tuy nhiên, sự định đoạt này phải xuất phát từ ý chí chủ quan, từ sự tự nguyện của chính đương sự. Không ai, bằng bất kì hình thức nào có thể cưỡng ép, bẳt buộc đương sự thoả thuận với nhau giải quyết những mâu thuẫn, tranh chấp giữa họ. Đối với những vụ án do cơ quan, tổ chức khởi kiện để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người khác, cơ quan, tổ chức không phải là chủ thể của quan hệ pháp luật tranh chấp nên không có quyền hoà giải với bị đơn.

Trong quá trình hoà giải, toà án giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Với tư cách là cơ quan xét xử của Nhà nước, toà án phải chủ động trong việc hoà giải để giúp đỡ các đương sự thoả thuận với nhau. Vai trò chủ động này được thể hiện ở chỗ sau khi đã thụ lí vụ án, toà án chủ động triệu tập các đương sự đến để hoà giải. Khi hoà giải, toà án chủ động giải thích để các đương sự hiểu phảp luật về vấn đề họ đang tranh chấp, giải quyết vướng mắc giữa đương sự để họ thoả thuận với nhau giải quyết các vấn đề của vụ án. Vì vậy, dù toà án trong hoà giải không có quyền thương lượng điều đình như đương sự nhưng lại là một chủ thể không thể thiếu giữ vai trò trung gian giúp đỡ các đương sự thoả thuận với nhau về giải quyết vụ án.

Theo quy định tại Điều 205 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 thì việc hoà giải vụ án dân sự trước khi xét xử sơ thẩm là bắt buộc, trừ những vụ án không được hoà giải hoặc không tiến hành hoà giải được quy định tại Điều 206 và Điều 207 của Bộ luật này hoặc vụ án được giải quyết theo thủ tục rút gọn. Quy định này xuất phát từ tầm quan trọng của hoà giải. Nếu hoà giải thành cũng có nghĩa là toà án đã hoàn thành việc giải quyết vụ án mà không cần mở phiên toà.

2. Ý nghĩa của việc hòa giải trong vụ án dân sự là gì ?

Việc hoà giải thành vụ án dân sự có các ý nghĩa sau đây:

- Toà án hoà giải thành vụ án dân sự thì không cần phải mở phiên toà xét xử vụ án, giảm bớt một giai đoạn tố tụng kéo dài và cực kì phức tạp, tiết kiệm được thời gian, tiền của cho Nhà nước cũng như cho nhân dân;

- Hoà giải thành vụ án dân sự giúp toà án giải quyết được được mâu thuẫn giữa các đương sự, góp phần xây dựng khối đoàn kết trong nhân dân.

Ngoài ra, việc hoà giải còn góp phần quan trọng vào việc nâng cao nhận thức và hiểu biết pháp luật, nâng cao trình độ dân trí, giáo dục nếp sống và làm việc theo pháp luật trong nhân dân. Trong trường hợp hoà giải vụ án dân sự không thành thì việc hoà giải cũng giúp toà án có điều kiện nắm vững hơn nội dung vụ án, hiểu biết rõ hơn tâm tư, tình cảm của đương sự cũng như những vướng mắc trong suy nghĩ của họ, từ đó có thể xác định được đường lối giải quyết vụ án khi đưa vụ án ra xét xử.

3. Nguyên tắc tiến hành hoà giải vụ án dân sự

Theo khoản 2 Điều 205 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, việc hoà giải vụ án dân sự được tiến hành theo các nguyên tắc sau đây:

- Tôn trọng sự tự nguyện thoà thuận thực sự của đương sự, tránh lối hoà giải một cách gò bó, cưỡng ép đối với một bên hoặc cả hai bên đương sự. cấm dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực để bẳt buộc các đương sự phải thoả thuận trái với ý chí của họ;

- Việc hoà giải phải được tiến hành theo đúng quy định của pháp luật; nội dung sự thoả thuận của các đương sự không được ttái pháp luật và đạo đức xã hội.

Ngoài các nguyên tắc hoà giải nêu trên, để hoà giải được vụ án, việc hoà giải còn phải vừa tích cực, vừa kiên trì. Tích cực để có thể giải quyết được nhanh chóng vụ án, không để việc hoà giải kéo dài vô ích khi không có khả năng hoà giải nhưng lại phải kiên trì giải thích cho đương sự hiểu rõ, pháp luật áp dụng giải quyết vụ án và đi sâu giải quyết các mắc mứu trong tâm tư tình cảm của họ.

Mọi vướng mắc pháp lý về luật dân sự, tố tụng dân sự về hòa giải trong vụ án dân sự cũng như các vấn đề khác liên quan. Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật dân sự, thừa kế trực tuyến.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật dân sự - Công ty luật Minh Khuê