1. Chấm dứt quan hệ hôn nhân thực tế ?

Thưa luật sư, Xin Luật sư cho tôi hỏi đối với quan hệ hôn nhân được coi là hôn nhân thực tế, khi hai vợ chồng muốn chấm dứt quan hệ đó thì có thể nộp đơn đến Tòa án cấp nào để xin không công nhận quan hệ hôn nhân đó, và giải quyết vấn đề tài sản chung của 2 vợ chồng?

Người gửi: Nguyễn Kim Ngân

>> Luật sư tư vấn thủ tục ly hôn trực tuyến qua điện thoại gọi: 1900.616

Trả lời:

Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi về cho chúng tôi. Liên quan đến câu hỏi của bạn, chúng tôi xin trả lời như sau:

Căn cứ pháp lý: Điểm a Mục 3 Nghị quyết 35/2000/QH10

Hiện nay có rất nhiều quan điểm khác nhau về hôn nhân thực tế. Tuy nhiên, theo Tòa dân sự Tòa án nhân dân tối cao thì hôn nhân thực tế phải đáp ứng được cả hai điều kiện về hình thức và nội dung.

+ Về hình thức: Hai bên chung sống với nhau như vợ chồng trước ngày 03 tháng 01 năm 1987 mà không đăng ký kết hôn.

+ Về nội dung: Hai bên nam, nữ phải tuân thủ đầy đủ điều kiện kết hôn theo quy định củaLuật Hôn nhân gia đình năm 2014(trừ những trường hợp cán bộ miền nam tập kết ra Bắc trước giải phóng theo thông tư số 60 ngày 22.2.1978 của Tòa án nhân dân tối cao có hướng dẫn: người chồng và hai người vợ có thể thoả thuận chung sống ổn thỏa, tức là toà án không phải huỷ hôn nhân lần thứ hai. Sẽ tiến hành huỷ hôn nhân trong trường hợp có yêu cầu của một hoặc cả hai người vợ (giải quyết theo yêu cầu của vợ).

Như vậy, hôn nhân thực tế dù không đăng ký kết hôn nhưng vẫn được pháp luật công nhận. Chính vì thế mà việc ly hôn của những hôn nhân thực tế sẽ được giải quyết như vụ việc ly hôn có đăng ký kết hôn bình thường.

* Hồ sơ ly hôn bao gồm:

+ Đơn xin ly hôn;

+ Giấy xác nhận của địa phương về quá trình chung sống của 2 người;

+ Chứng minh nhân dân của vợ, chồng;

+ Giấy khai sinh của con chung (bản sao có công chứng);

+ Giấy tờ chứng nhận về quyền sở hữu tài sản (trong trường hợp vợ chồng có yêu cầu tòa án chia tài sản chung của vợ chồng).

* Thẩm quyền giải quyết ly hôn:

Hai bên có quyền thỏa thuận, lựa chọn nộp đơn kiện tại cơ quan có thẩm quyền giải quyết: TAND quận (huyện) nơi cả 2 bên hoặc một trong các bên có hộ khẩu thường trú, tạm trú; nếu 2 bên có hộ khẩu thường trú ở 2 nơi khác nhau thì đơn kiện sẽ nộp tại TAND quận (huyện) nơi bị đơn có hộ khẩu thường trú, tạm trú (điểm a khoản 1 điều 35 Bộ luật tố tụng dân sự) giải quyết.

-Việc giải quyết vấn đề chia tài sản giữa hai vợ chồng khi ly hôn.

Vì đây là hôn nhân hợp pháp nên mọi thủ tục về ly hôn, chia tài sản giữa hai vợ chồng được tiến hành theo quy định của luật hôn nhân gia đình 2014.

Căn cứ: Điều 59 nguyên tắc giải quyết tài sản khi vợ chồng ly hôn. Luật hôn nhân gia đình 2014

Trân trọng./.

2. Hướng dẫn thủ tục ly hôn đơn phương

Năm 2005, vợ chồng chị V. (quận 2, TP.HCM) xảy ra mâu thuẫn trầm trọng nên người chồng bỏ nhà ra đi. Thấy đã cạn nghĩa, chị V. nộp đơn đến TAND quận 2 để xin ly hôn. Phía bị đơn không có nơi cư trú cố định hay cố tình lẩn tránh thì nguyên đơn chỉ biết khóc ròng vì ly hôn không được mà vợ chồng cũng chẳng xong.

Khốn khổ vì cái địa chỉ

Tuy nhiên, tòa đã trả lại đơn vì không biết anh chồng hiện đang ở đâu. Dõi theo chân chồng, chị V. cứ chạy hết tòa này đến tòa khác rồi đành phải lủi thủi vác đơn về vì cứ vài ba tháng anh chồng tạm trú ở nơi quận này, vài ba tháng sau anh lại xin tạm trú nơi khác. Năm năm nay chị V. vẫn chưa thể ly hôn bởi anh chồng thay đổi xoành xoạch chỗ ở.

Tương tự, chị M. (quận Bình Thạnh, TP.HCM) cũng không thể dứt khoát được với chồng. Năm 2001, vợ chồng chị kết hôn nhưng được hơn hai năm anh chồng đã dọn đi chỗ khác. Chị gửi đơn xin ly hôn đến TAND quận Bình Thạnh và cho tòa biết rõ ràng nơi chồng đang ở. Tòa đi xác minh thì người chồng đã chuyển đi chỗ khác. Gọi điện thoại cho chồng đến tòa để làm thủ tục thì chồng trả lời “Muốn làm gì thì làm” nhưng nhất quyết giấu biệt nơi ở. Vì thế, vụ án ly hôn của chị bị tòa đình chỉ vì không có cơ sở thụ lý.

Trường hợp chị E. ở quận 12 (TP.HCM) cũng vậy. Vì mâu thuẫn gia đình, người chồng cũng đã bỏ đi. Sau đó, chị E. có người yêu mới và muốn ly hôn với chồng cũ nhưng nhiều năm nay vẫn chưa được tòa thụ lý vụ án. Nguyên do cũng bởi anh chồng nay đây mai đó nên chị không biết hiện chồng đang ở đâu. Năm 2007, chị về nơi chồng đăng ký thường trú để xin ly hôn nhưng tòa cũng không thụ lý vì lúc này người chồng vừa đi lao động ở nước ngoài… Còn gia đình chồng cũng không cung cấp địa chỉ cho chị.

Luật sư tư vấn pháp luật hôn nhân và gia đình trực tuyến

Luật sư tư vấn pháp luật hôn nhân gia đình gọi số: 1900.6162

Lách luật cầu may?

Theo quy định, tòa án có thẩm quyền giải quyết vụ án ly hôn là tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc. Nơi cư trú của cá nhân là nơi cá nhân thường xuyên sinh sống hoặc đang sinh sống. Do vậy, để được tòa án thụ lý giải quyết vụ án, bên nguyên đơn chứng minh được nơi bị đơn thường xuyên sinh sống hoặc đang sinh sống, hoặc nơi người này làm việc. Nếu thấy bị đơn thay đổi địa chỉ, không còn cư trú hoặc làm việc tại địa phương nữa mà thực tế đang cư trú hoặc làm việc tại địa phương khác, tòa án đang thụ lý sẽ chuyển vụ án cho tòa án nơi bị đơn đang cư trú hoặc làm việc để tiếp tục giải quyết vụ kiện.

Nhiều thẩm phán xét xử dân sự thừa nhận những vụ án ly hôn rất khó giải quyết nếu người chồng hoặc vợ (bên bị đơn) cố tình thay đổi chỗ ở. Nhiều chuyên gia cho rằng có thể linh hoạt áp dụng cho bên nguyên đơn chỉ cần chứng minh nơi bị đơn làm việc là đủ. Sau đó, tòa án triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai mà vẫn cố tình vắng mặt thì tòa án lập biên bản và đưa vụ án ra xét xử vắng mặt phía này. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng nhận định đây chỉ là giải pháp đối phó chứ không phải cho mọi trường hợp. Bởi nếu họ thường xuyên thay đổi nơi làm việc hay không có chỗ làm nhất định thì cũng như không.

Cũng có ý kiến cho rằng trong trường hợp bất đắc dĩ có thể tuyên bố người kia mất tích khi người đó biệt tích hai năm liền trở lên (mặc dù đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định). Khi đó, vợ hoặc chồng của người bị tuyên bố mất tích xin ly hôn thì tòa án giải quyết cho ly hôn. Mặc dù vậy, các chuyên gia cho rằng đây cũng chỉ là biện pháp đối phó và con đường để tuyên bố một người mất tích là khá tốn kém và thời gian kéo dài.

Khó ly hôn vì chồng ở… lung tung

Năm 2005, chị T. đã gửi đơn ra TAND huyện Sông Hinh (Phú Yên) xin được ly hôn. Tuy nhiên, tòa này đã phải chuyển tới chuyển lui vụ án của chị. Đi xác minh, tòa huyện thấy vợ chồng chị T. có hộ khẩu ở huyện nhưng đã bán nhà đi khỏi địa phương nên trả lại đơn. Chị vội cung cấp địa chỉ tạm trú của vợ chồng tại TP Tuy Hòa (Phú Yên). Tuy nhiên, TAND huyện Sông Hinh vẫn không nhận thụ lý vì không thuộc thẩm quyền lãnh thổ. Chị T. lại tiếp tục gửi đơn đến TAND huyện Sông Hinh đề nghị giải quyết ly hôn vì cho rằng vợ chồng chị vẫn đang đăng ký hộ khẩu tại huyện. Tòa án huyện lại tiếp tục xác minh và thấy đúng là vợ chồng chị T. có hộ khẩu ở đây thật nên thụ lý giải quyết.

Sau đó, biết tin anh chồng đang sống với người khác ở huyện Tây Hòa, TAND huyện Sông Hinh đã chuyển đơn của chị T. đến tòa huyện này. Thế nhưng TAND huyện Tây Hòa đã trả lại đơn cho TAND huyện Sông Hinh vì anh T. không có hộ khẩu ở huyện.

Mới đây, chị T. lại báo cho TAND huyện Sông Hinh biết anh chồng đã dạt qua huyện Đông Hòa sinh sống. Tòa này lại vội chuyển hồ sơ của chị T. đến TAND huyện Đông Hòa. Hiện nay, TAND huyện Đông Hòa đang xem xét việc tiếp nhận hồ sơ.

“Nhiều năm nay anh chồng luôn cố tình lẩn tránh làm việc với tòa án. Mỗi khi tòa án tìm đến nơi người chồng đang cư trú để giải quyết, anh này thường bất hợp tác” – bà Lương Thị Đông, thẩm phán TAND huyện Sông Hinh, người trực tiếp thụ lý vụ án trên cho biết.

Nơi cư trú nên là nơi có hộ khẩu

Trong thực tế, nơi cư trú của bị đơn được một số tòa án hiểu là nơi bị đơn thường xuyên sinh sống hoặc đang sinh sống vì vậy nếu bị đơn cư trú không ổn định thì tòa án phải chuyển vụ án vòng vòng thậm chí rơi vào bế tắc, tòa đình chỉ vụ án. Theo tôi, luật quy định nơi cư trú của bị đơn nên hiểu là nơi bị đơn đăng ký hộ khẩu thường trú hoặc nơi bị đơn thường xuyên sinh sống vì nếu hiểu nơi cư trú là nơi đang sinh sống thì pháp luật sẽ bị lợi dụng. Bị đơn trong các vụ án ly hôn nếu không muốn hợp tác sẽ rất dễ dàng đối phó bằng cách di chuyển chỗ ở liên tục.

Với những trường hợp bị đơn có hộ khẩu thường trú nhưng không thường xuyên sinh sống tại địa phương này mà đến sinh sống tại một nơi khác thì nguyên đơn được quyền chọn lựa tòa án để khởi kiện là nơi đăng ký thường trú của bị đơn hoặc là nơi bị đơn thường xuyên sinh sống. Khi tòa án thụ lý và trong quá trình giải quyết vụ án, bị đơn di chuyển chỗ ở thì tòa án yêu cầu nguyên đơn bổ sung thủ tục thông báo tìm kiếm người vắng mặt tại nơi cư trú để giải quyết vụ án theo quy định, chứ không chuyển vụ án theo đuôi bị đơn như hiện nay sẽ làm ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của nguyên đơn.

Luật gia ĐẶNG ĐÌNH THỊNH, Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật – Hội Luật gia Việt Nam

Đã tìm nhưng vẫn vắng mặt là xử được

Theo tôi, Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao cần thiết phải ra nghị quyết để hướng dẫn giải quyết các trường hợp tương tự nêu trên theo hướng gần giống như quy định về việc tuyên bố một người mất tích. Cụ thể là sau khi đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự nhưng người chồng hoặc vợ vẫn cố tình vắng mặt thì tòa án lập biên bản về việc không tiến hành hòa giải được do bị đơn vắng mặt và ra quyết định đưa vụ án ra xét xử theo thủ tục chung.

Luật sư Nguyễn Minh Luận, Đoàn Luật sư TP.HCM

MINH KHUE LAW FIRM sưu tầm

3. Vấn đề ly hôn, xác định con và thỏa thuận chia tài sản

Chào các anh chị tư vấn của Luật Minh Khuê. Em có một câu hỏi muốn nhờ anh chị giải đáp giùm Em ạ: Bố mẹ em đã có quyết định ly hôn của tòa án nhưng chưa thỏa thuận chia tài sản được.

Bố mẹ em ly hôn cũng do bố Em cứ một mực khẳng định chị gái em không phải con đẻ của bố rồi về nhà cứ uống rượu la mắng. Nay bố mẹ em cùng làm 01 giấy cam kết là sẽ đi xét nghiệm ADN của bố và chị gái em. Nếu trường hợp là bố đẻ thì bố sẽ để lại toàn bộ tài sản cho mẹ con em, còn ngược lại thì mẹ con em sẽ để lại toàn bộ tài sản cho bố. Mẹ em có ra tòa án Huyện để hỏi về việc nhờ pháp luật xử lý tình huống này nhưng tòa nói là tòa ko xử lí được. Vậy em xin hỏi trường hợp này thì bản cam kết như thế nào mới được pháp luật công nhận ạ. Và mình phải làm như thế nào để nhờ pháp luật đứng ra giám định ADN ạ.

Em cảm ơn anh chị nhiều!

Người hỏi: Lê Bảo

Vấn đề ly hôn, xác định con và thỏa thuận chia tài sản

Luật sư tư vấn thủ tục ly hôn trực tuyến qua điện thoại gọi: 1900.6162

Trả lời:

Chào bạn, cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi tới thư mục tư vấn của công ty chúng tôi, với câu hỏi của bạn chúng tôi xin trả lời như sau:

Căn cứ : Điều 89 luật hôn nhân gia đình 2014

Điều 89. Xác định con

1. Người không được nhận là cha, mẹ, của một ngời có quyền yêu cầu Tòa án xác định đó là con mình.

2. Người được nhận là cha, mẹ của một người có quyền yêu cầu tòa án xác định đó không phải là con mình.

Khoản 4 Điều 28 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015 quy định:

"Điều 27. Những tranh chấp về hôn nhân và gia đình thuộc thẩm quyền giải quyết của Toà án

1. Ly hôn, tranh chấp về nuôi con, chia tài sản khi ly hôn.

2. Tranh chấp về chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân.

3. Tranh chấp về thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn.

4. Tranh chấp về xác định cha, mẹ cho con hoặc xác định con cho cha, mẹ.

5. Tranh chấp về cấp dưỡng.

6. Các tranh chấp khác về hôn nhân và gia đình mà pháp luật có quy định."

Căn cứ vào các quy định trên, trong trường hợp này bố, mẹ bạn có thể yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp về xác định con cho mình.

Trên đây là những tư vấn của chúng tôi về vấn đề của bạn. Cảm ơn bạn đã tin tưởng và lựa chọn công ty chúng tôi.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật hôn nhân - Công ty luật Minh Khuê