1.Khái niệm khảo sát xây dựng là gì ?

Khảo sát xây dựng gồm có khảo sát địa hình, khảo sát địa chất công trình, khảo sát địa chất thủy văn, khảo sát hiện trạng công trình và các công việc khảo sát khác phục vụ cho hoạt động xây dựng để nâng cao chất lượng công trình.

Khảo sát địa hình là bước đầu tiên, tại đó các kỹ sư khảo sát thu thập các yếu tố về địa hình, địa vật, thể hiện lên bản vẽ theo tỉ lệ với độ chi tiết cần thiết. Sản phẩm của khảo sát địa hình là bản đồ địa hình, mô hình số (TIN) địa hình.

Phương pháp khảo sát địa hình rất đa dạng, bao gồm các phương pháp chính như: ảnh vệ tinh, ảnh hàng không, quét láser mặt đất, đo vẽ mặt đất bằng các máy đo đạc.

2.Các loại hình chính của khảo sát xây dựng

Khảo sát phục vụ công tác lựa chọn địa điểm:

Khảo sát phục vụ lựa chọn địa điểm được tiến hành trong trường hợp điều kiện địa chất công trình là yếu tố chủ yếu quyết định việc lựa chọn địa điểm xây dựng công trình.

Khảo sát phục vụ lựa chọn địa điểm được thực hiện ở tất cả các phương án xem xét tại khu vực hoặc tuyến dự kiến xây dựng công trình, trên nền bản đồ địa hình tỷ lệ 1:2000 hoặc 1:5000 hoặc 1:10000 hoặc 1:25000 hoặc nhỏ hơn tuỳ thuộc vào diện tích khu vực khảo sát.

Thành phần công tác khảo sát phục vụ lựa chọn địa điểm:

– Thu thập, phân tích và hệ thống hoá tài liệu khảo sát hiện có của khu vực, địa điểm xây dựng;

– Thị sát địa chất công trình (khảo sát khái quát);

– Đo vẽ địa chất công trình: chỉ thực hiện khi cần thiết tuỳ thuộc vào diện tích, điều kiện địa chất công trình khu vực khảo sát và đặc điểm công trình xây dựng. Khối lượng, nội dung đo vẽ phải được lựa chọn phù hợp với tỷ lệ bản đồ đo vẽ;

– Thăm dò địa chất công trình, địa chất thuỷ văn: chỉ thực hiện với khối lượng hạn chế trong trường hợp không có hoặc thiếu các tài liệu thăm dò hoặc tại những khu vực có điều kiện địa chất công trình bất lợi;

– Thăm dò địa vật lý (nếu cần).

Báo cáo kết quả khảo sát cần phân tích, đánh giá số liệu ở tất cả các phương án xem xét để đảm bảo lựa chọn vị trí thích hợp xây dựng công trình, xác định hợp lý vị trí các công trình đầu mối trên tuyến và đề xuất các công việc, phương pháp khảo sát cho bước thiết kế tiếp theo.

Khảo sát phục vụ các bước thiết kế công trình:

Thành phần công tác và khối lượng khảo sát được xác định tuỳ thuộc vào bước thiết kế, đặc điểm của công trình xây dựng, điều kiện tự nhiên của khu vực khảo sát, mức độ phức tạp về điều kiện địa chất công trình, tài liệu khảo sát hiện có… nhưng phải đảm bảo khảo sát hết tầng đất đá trong phạm vi ảnh hưởng của tải trọng công trình. Tọa độ, cao độ các điểm thăm dò có thể giả định nhưng phải đảm bảo đo nối được với hệ thống tọa độ, cao độ của công trình hoặc của quốc gia khi cần thiết.

Thành phần công tác khảo sát phục vụ các bước thiết kế:

– Thu thập, phân tích và đánh giá tài liệu khảo sát hiện có của khu vực xây dựng; đánh giá hiện trạng các công trình xây dựng liền kề có ảnh hưởng đến các công trình thuộc dự án;

– Đo vẽ địa chất công trình;

– Thăm dò địa chất công trình, địa chất thuỷ văn;

– Thăm dò địa vật lý (nếu cần);

– Khảo sát khí tượng – thuỷ văn (nếu cần);

– Nghiên cứu đặc điểm kiến tạo (nếu cần);

– Thí nghiệm mẫu đất đá, mẫu nước trong phòng thí nghiệm;

– Quan trắc địa kỹ thuật;

– Chỉnh lý và lập báo cáo kết quả khảo sát.

3. Trình tự thực hiện khảo sát xây dựng

Lập và phê duyệt nhiệm vụ khảo sát xây dựng.

Nhiệm vụ khảo sát xây dựng cần được lập phù hợp với từng loại, từng cấp công trình xây dựng, do nhà thầu thiết kế lập.Trường hợp chưa lựa chọn được nhà thầu thiết kế, người quyết định đầu tư hoặc chủ đầu tư được thuê tổ chức, cá nhân có đủ điều kiện năng lực lập nhiệm vụ khảo sát. Các nội dung của nhiệm vụ khảo sát bao gồm:

(i) Mục đích khảo sát

(ii) Phạm vi khảo sát  

(iii) Yêu cầu về việc áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về khảo sát 

(iv) Thời gian thực hiện khảo sát 

Thẩm quyền phê duyệt nhiệm vụ khảo sát do chủ đầu tư hoặc người quyết định đầu tư thực hiện theo quy định tại Khoản 4, Nghị quyết số 108/NQ-CP ngày 17/7/2020 của Chính phủ; Điểm b, Khoản 4, Điều 1, Thông tư số 02/2020/TT-BXD “Trường hợp cần thiết, Người quyết định đầu tư xem xét ủy quyền để Chủ đầu tư thẩm định, phê duyệt chi phí khảo sát cùng với nhiệm vụ khảo sát”.

Lập và phê duyệt phương án kỹ thuật khảo sát xây dựng.

Lập phương án kỹ thuật khảo sát do nhà thầu đầu tư khảo thực hiện sao cho phù hợp với nhiệm vụ khảo sát, các tiêu chuẩn về khảo sát xây dựng được áp dụng và trình chủ đầu tư phê duyệt.

Thực hiện khảo sát xây dựng.

Nhà thầu khảo sát có trách nhiệm bố trí người có kinh nghiệm và chuyên môn phù hợp để thực hiện khảo sát theo quy định của hợp đồng xây dựng; cử người có đủ điều kiện năng lực để làm chủ nhiệm khảo sát và tổ chức thực hiện biện pháp kiểm soát chất. Ngoài ra, chủ đầu tư được quyền thuê nhà thầu phụ thực hiện khảo sát theo quy định của hợp đồng khảo sát. Chủ đầu tư được quyền đình chỉ công việc khảo sát khi phát hiện nhà thầu không thực hiện đúng phương án khảo sát đã được phê duyệt hoặc các quy định của hợp đồng xây dựng.

Nghiệm thu, phê duyệt kết quả khảo sát xây dựng.

Chủ đầu tư sẽ nghiệm thu báo cáo kết quả khảo sát theo đúng quy định để có cơ sở đưa các dữ liệu vào thiết kế cũng như thanh toán hợp đồng khảo sát. Báo cáo khảo sát xây dựng gồm các nội dung sau:

 Căn cứ thực hiện khảo sát 

Chủ đầu tư sẽ nghiệm thu báo cáo kết quả khảo sát theo đúng quy định để có cơ sở đưa các dữ liệu vào thiết kế cũng như thanh toán hợp đồng khảo sát.

 Quy trình và phương pháp khảo sát 

  Khái quát về vị trí và điều kiện tự nhiên của khu vực khảo sát, đặc điểm, quy mô, tính chất của công trình

 Khối lượng khảo sát đã thực hiện

  Kết quả, số liệu khảo sát xây dựng sau khi thí nghiệm, phân tích

 Các ý kiến đánh giá, lưu ý, đề xuất (nếu có)

 Kết luận và kiến nghị

 Các phụ lục kèm theo

Chủ đầu tư kiểm tra khối lượng công việc khảo sát xây dựng đã thực hiện, xem xét sự phù hợp về quy cách, số lượng và nội dung của báo cáo khảo sát so với quy định của nhiệm vụ khảo sát, phương án kỹ thuật khảo sát được chủ đầu tư phê duyệt và quy định của hợp đồng xây dựng; thông báo chấp thuận nghiệm thu báo cáo kết quả khảo sát bằng văn bản đến nhà thầu khảo sát nếu đạt yêu cầu.

Trường hợp báo cáo kết quả khảo sát chưa đạt yêu cầu, chủ đầu tư gửi nhà thầu khảo sát ý kiến không chấp thuận nghiệm thu bằng văn bản, trong đó nêu các nội dung chưa đạt yêu cầu mà nhà thầu khảo sát phải chỉnh sửa hoặc phải thực hiện khảo sát lại.

Nhà thầu khảo sát phải chịu trách nhiệm về chất lượng khảo sát do mình thực hiện. Việc nghiệm thu và phê duyệt báo cáo kết quả khảo sát của chủ đầu tư không thay thế và không làm giảm trách nhiệm về chất lượng khảo sát do nhà thầu khảo sát thực hiện.

4.Nhiệm vụ khảo sát xây dựng

Nhiệm vụ khảo sát xây dựng được lập cho công tác khảo sát phục vụ việc lập dự án đầu tư xây dựng, thiết kế xây dựng công trình, thiết kế sửa chữa, cải tạo, mở rộng, nâng cấp công trình hoặc phục vụ các công tác khảo sát khác có liên quan đến hoạt động xây dựng. Nhiệm vụ khảo sát xây dựng do nhà thầu thiết kế lập. Trường hợp chưa lựa chọn được nhà thầu thiết kế hoặc trong các trường hợp khảo sát khác, người quyết định đầu tư hoặc chủ đầu tư hoặc cơ quan có thẩm quyền lập dự án PPP được thuê tổ chức, cá nhân hoặc giao tổ chức, cá nhân trực thuộc có đủ điều kiện năng lực lập, thẩm tra nhiệm vụ khảo sát xây dựng. Nhiệm vụ khảo sát xây dựng được chủ đầu tư giao cho nhà thầu khảo sát xây dựng thông qua việc trực tiếp ký kết hợp đồng khảo sát xây dựng hoặc giao cho nhà thầu thiết kế xây dựng trong trường hợp nhà thầu tư vấn thiết kế thực hiện cả công tác khảo sát xây dựng và thiết kế xây dựng.

Các nội dung của nhiệm vụ khảo sát xây dựng bao gồm:

- Mục đích khảo sát xây dựng;

- Phạm vi khảo sát xây dựng;

- Yêu cầu về việc áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về khảo sát xây dựng;

- Sơ bộ khối lượng các loại công tác khảo sát xây dựng, dự toán khảo sát xây dựng (nếu có);

- Thi gian thực hiện khảo sát xây dựng.

 Nhiệm vụ khảo sát xây dựng được sửa đổi, bổ sung trong các trường hợp sau:

- Trong quá trình thực hiện khảo sát xây dựng, phát hiện các yếu tố khác thường có th ảnh hưởng trực tiếp đến giải pháp thiết kế hoặc khi có thay đổi nhiệm vụ thiết kế cần phải bổ sung nhiệm vụ khảo sát xây dựng;

- Trong quá trình thiết kế, nhà thầu thiết kế phát hiện nhiệm vụ khảo sát xây dựng, báo cáo khảo sát xây dựng không đáp ứng yêu cầu thiết kế;

- Trong quá trình thi công, phát hiện các yếu tố địa chất khác thường, không đáp ứng được nhiệm vụ khảo sát đã được chủ đầu tư hoặc tư vấn thiết kế phê duyệt có thể ảnh hưởng đến chất lượng công trình, biện pháp thi công xây dựng công trình.

 Khi lập nhiệm vụ khảo sát ở bước thiết kế xây dựng sau thì phải xem xét nhiệm vụ khảo sát và kết quả khảo sát đã thực hiện ở bước thiết kế xây dựng trước và các kết quả khảo sát có liên quan được thực hiện trước đó (nếu có).

5. Phương án kỹ thuật khảo sát xây dựng

Nhà thầu khảo sát lập phương án kỹ thuật khảo sát xây dựng phù hợp với nhiệm vụ khảo sát xây dựng.

Nội dung phương án kỹ thuật khảo sát xây dựng;

- Cơ sở lập phương án k thuật khảo sát xây dựng;

- Thành phần, khối lượng công tác khảo sát xây dựng;

- Phương pháp, thiết bị khảo sát và phòng thí nghiệm được sử dụng;

- Tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về khảo sát xây dựng áp dụng;

- Tổ chức thực hiện và biện pháp kiểm soát chất lượng của nhà thầu khảo sát xây dựng;

- Tiến độ thực hiện;

- Biện pháp bảo đảm an toàn cho người, thiết bị, các công trình hạ tầng kỹ thuật và các công trình xây dựng khác trong khu vực khảo sát; biện pháp bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan trong khu vực khảo sát và phục hồi hiện trạng sau khi kết thúc khảo sát.

Chủ đầu tư có trách nhiệm phải kiểm tra hoặc thuê đơn vị tư vấn có đ điều kiện năng lực để thẩm tra phương án kỹ thuật khảo sát xây dựng và phê duyệt phương án kỹ thuật khảo sát xây dựng theo quy định của hợp đồng.