Mục lục bài viết
1. Khuyến cáo tránh các thủ đoạn lừa đảo tràn lan trên mạng xã hội
Trong bối cảnh môi trường số ngày càng phát triển, đối mặt với những thách thức đáng kể, tình trạng lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam đã trở nên nguy hiểm và phức tạp hơn bao giờ hết. Theo báo cáo mới nhất của Cục An toàn thông tin, Bộ Thông tin và Truyền thông, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2023, số lượng vụ lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam đã tăng đáng kể, đạt mức tăng 64,78% so với cùng kỳ năm trước và tăng 37,82% so với 6 tháng cuối năm 2022.
Các chuyên gia đã xác định ba nhóm chính của lừa đảo trực tuyến, bao gồm giả mạo thương hiệu, chiếm đoạt tài khoản và các hình thức kết hợp khác, với tổng cộng 24 hình thức lừa đảo đang hoạt động trên không gian mạng Việt Nam. Đáng chú ý, những kẻ lừa đảo không chỉ trở nên tinh vi hơn mà còn tổ chức mình thành các nhóm tội phạm chuyên nghiệp, thậm chí có trụ sở đặt tại các quốc gia ngoài Việt Nam. Đặc biệt, những đối tượng này chủ yếu nhắm đến những nạn nhân mới, làm tăng độ khó nhận biết và ngăn chặn của cơ quan chức năng.
Với mỗi nhóm đối tượng ở độ tuổi khác nhau, kẻ xấu đã phát triển những chiến thuật lừa đảo riêng biệt, nhằm mục tiêu cuối cùng là đánh cắp thông tin cá nhân và chiếm đoạt tài sản. Người cao tuổi thường xuyên gặp phải 15 hình thức lừa đảo khác nhau, trong khi trẻ em thường bị dẫn dụ qua 3 hình thức trên mạng. Sinh viên và thanh niên đối mặt với 13 hình thức lừa đảo, trong khi người lao động và nhân viên văn phòng đang phải đối mặt với đến 19 hình thức lừa đảo khác nhau.
Ngoài ra, việc mua bán thông tin cá nhân tại Việt Nam đã trở nên phổ biến và có tổ chức. Sự công khai của tình trạng này là rõ ràng khi mọi người liên tục nhận cuộc gọi từ các số điện thoại lạ, mời mọc để chào bán đủ loại sản phẩm và dịch vụ khác nhau. Thậm chí, những dữ liệu cá nhân này thường xuyên bị rao bán bất hợp pháp, tạo ra một vòng lặp đe dọa liên tục đối với an toàn thông tin cá nhân.
Dữ liệu mới nhất từ Bộ Công an cho thấy rằng, Việt Nam hiện có hơn 77,93 triệu người sử dụng Internet, chiếm hơn 79% dân số và đứng ở vị trí thứ 12 trên thế giới về lượng người truy cập mạng. Tuy nhiên, đằng sau con số ấn tượng này là một thực tế đáng lo ngại: hơn 2/3 dân số Việt Nam đang phải đối mặt với việc dữ liệu cá nhân của họ bị thu thập và chia sẻ trên mạng với nhiều hình thức và mức độ khác nhau.
Trong vòng 2 năm qua, lực lượng chức năng đã phải khởi tố đến 5 vụ án hình sự, với hàng nghìn GB dữ liệu chứa hàng tỷ thông tin cá nhân được mua bán trái phép. Các cơ quan hành chính công và các doanh nghiệp có lượng dữ liệu lớn là những đối tượng đầu tiên dễ bị ảnh hưởng, cùng với nhóm người dùng yếu thế như người già, trẻ em, và những người ít kiến thức về an toàn thông tin.
Một trong những hậu quả nghiêm trọng nhất của việc lộ lọt thông tin cá nhân là sự gia tăng của các vụ lừa đảo trực tuyến. Kẻ xấu thường có sẵn thông tin cá nhân của nạn nhân và tận dụng nó để thực hiện các chiêu trò lừa đảo. Cơ quan cảnh báo an toàn thông tin Việt Nam chỉ trong năm ngoái đã ghi nhận hơn 12.900 trường hợp lừa đảo qua mạng, gấp đôi so với năm 2021.
Trong năm 2022, cơ quan chức năng đã đẩy mạnh hoạt động ngăn chặn và xử lý, đóng hơn 2.620 trang web lừa đảo trực tuyến, trong đó có hơn 1.460 trang bị xác định vi phạm pháp luật. Điều này đã giúp bảo vệ hơn 4,7 triệu người dân, chiếm 6,7% người dùng Internet Việt Nam, trước những tấn công lừa đảo trực tuyến và các vi phạm pháp luật trên không gian mạng. Tuy nhiên, với quy mô và tốc độ phát triển ngày càng nhanh của Internet, việc bảo vệ thông tin cá nhân và ngăn chặn lừa đảo trực tuyến vẫn là một thách thức lớn đối với cộng đồng mạng Việt Nam.
Sự gia tăng đột ngột của lừa đảo trực tuyến trong thời gian gần đây không chỉ đến từ việc các đối tượng lừa đảo tận dụng những tiện ích và công nghệ hiện đại mà còn là kết quả của sự tinh vi và hiệu quả trong việc xây dựng những hệ thống lừa đảo ngày càng gần với thực tế, làm cho người dùng khó phân biệt.
Đại diện từ Cục An toàn thông tin, Bộ Thông tin và Truyền thông chỉ ra rằng một phần nguyên nhân của tình trạng này là do người dân vẫn chưa có đầy đủ và sớm cập nhật về các hình thức lừa đảo mới. Sự thiếu hụt thông tin và nhận thức trong cộng đồng là điểm yếu mà các kẻ xấu tận dụng để triển khai các chiến lược lừa đảo một cách mạnh mẽ.
Ngoài các giải pháp kỹ thuật, Cục An toàn thông tin đề xuất rằng việc tuyên truyền, phổ biến và nâng cao nhận thức về an toàn thông tin trên không gian mạng là cực kỳ quan trọng. Trong việc trang bị cho mỗi cá nhân kiến thức và kỹ năng cơ bản, người dân có thể tự bảo vệ mình khỏi những chiêu trò lừa đảo ngày càng phức tạp. Điều này không chỉ giúp người dùng nhận diện và tránh xa các mối đe dọa trực tuyến mà còn góp phần xây dựng một không gian mạng Việt Nam an toàn, từ đó thúc đẩy quá trình chuyển đổi số, phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội số một cách bền vững.
2. Xử phạt hành chính hành vi lừa đảo
Theo quy định tại khoản 1 Điều 15 của Nghị định 144/2021/NĐ-CP, các hành vi dùng thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản, hoặc không trả lại tài sản đã vay, mượn, hoặc thuê từ người khác, đều bị xử phạt với mức phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng. Quy định này nhằm mục đích ngăn chặn và trừng phạt những hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản của người khác một cách bất chấp đạo đức và pháp luật.
Trong trường hợp người có hành vi chiếm đoạt tài sản thông qua các thủ đoạn gian dối hoặc bỏ trốn, việc áp dụng mức phạt tiền như trên là để tăng cường sự chặt chẽ và rõ ràng trong quản lý và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến tài sản. Mức phạt được thiết lập có tính chất đủ nghiêm trọng để làm đặc biệt cảnh báo và ngăn chặn những người có ý định chiếm đoạt tài sản bằng cách lừa đảo hoặc trốn tránh trách nhiệm trả nợ.
Nghị định 144/2021/NĐ-CP đặt ra các quy định cụ thể nhằm bảo vệ quyền lợi và tài sản của người khác, cũng như tạo ra một cơ sở pháp lý vững chắc để xử lý những hành vi vi phạm có liên quan đến chiếm đoạt tài sản. Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo tính công bằng, minh bạch và tuân thủ đúng đắn của quy định pháp luật trong lĩnh vực này, từ đó xây dựng một xã hội nơi mọi người đều được bảo vệ và công bằng.
3. Trách nhiệm hình sự với hành vi lừa đảo
Theo Điều 174 của Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017, các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản sẽ bị xử phạt theo các quy định cụ thể như sau:
Phạt Cải Tạo không Giam Giữ hoặc Phạt Tù từ 6 Tháng đến 3 Năm:
- Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng.
- Thuộc một trong các trường hợp sau:
- Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về chiếm đoạt tài sản mà còn tái phạm.
- Đã bị kết án về tội chiếm đoạt tài sản hoặc một trong các tội quy định tại Bộ luật Hình sự mà chưa được xóa án tích mà còn tái phạm.
- Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
- Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ, hoặc là kỷ vật, di vật, đồ thờ cúng có giá trị đặc biệt về mặt tinh thần đối với người bị hại.
Phạt Tù từ 2 Năm đến 7 Năm:
- Có tổ chức.
- Có tính chất chuyên nghiệp.
- Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng.
- Tái phạm nguy hiểm.
- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức.
- Dùng thủ đoạn xảo quyệt.
- Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 50.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 1 Điều 174 Bộ luật Hình sự.
Phạt Tù từ 7 Năm đến 15 Năm:
- Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.
- Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 1 Điều 174 Bộ luật Hình sự.
- Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.
Phạt Tù từ 12 Năm đến 20 Năm hoặc Tù Chung Thân:
- Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên.
- Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 1 Điều 174 Bộ luật Hình sự.
- Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp.
Phạt Tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, Cấm Đảm Nhiệm Chức Vụ, Cấm Hành Nghề hoặc Làm Công Việc Nhất Định từ 1 Năm đến 5 Năm, hoặc Tịch Thu Một Phần hoặc Toàn Bộ Tài Sản.
Những quy định nghiêm túc này nhằm đảm bảo rằng người vi phạm sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và bị xử lý một cách nghiêm túc, đồng thời nhấn mạnh việc bảo vệ quyền lợi và tài sản của cộng đồng.
Xem thêm bài viết: Bị người nước ngoài lừa đảo qua mạng thì tố cáo ở đâu?
Liên hệ đến hotline 19006162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn pháp luật
