Rất nhiều người quan tâm đến việc lập di chúc nhưng lại có một yêu cầu đặc biệt: không cho phép bán di sản. Liệu điều này có khả thi và pháp luật cho phép? Cùng tìm hiểu trong bài viết này.
1. Điều kiện lập di chúc để được coi là có hiệu lực
Căn cứ theo quy định tại Điều 624 Bộ luật dân sự năm 2015, di chúc được hiểu là hành động biểu thị ý chí của cá nhân, nhằm để lại tài sản cho người khác sau khi người đó qua đời. Di chúc là một văn bản pháp lý quan trọng, chứa đựng những thông tin cụ thể và quan trọng về di sản.
Di chúc phải bao gồm những thông tin chính sau đây:
- Ngày, tháng, năm lập di chúc, xác định thời điểm di chúc được tạo ra.
- Thông tin của người lập di chúc, bao gồm họ tên và địa chỉ cư trú của người này.
- Thông tin của người được hưởng di sản, bao gồm họ tên và thông tin liên lạc của cá nhân hoặc tổ chức, cơ quan nhận di chúc.
- Thông tin chi tiết về di sản để lại, bao gồm tài sản và tài sản nằm ở đâu.
Di chúc được coi là một hành vi pháp lý đơn phương của người lập di chúc. Vì thế, để di chúc có hiệu lực pháp lý, nó phải tuân thủ các điều kiện như một giao dịch dân sự thông thường cũng như các điều kiện riêng của di chúc. Những điều kiện này đã được quy định rõ ràng tại Khoản 1 Điều 630 Bộ luật dân sự năm 2015, bao gồm:
- Người lập di chúc phải đảm bảo tinh thần minh mẫn, sáng suốt khi lập di chúc.
- Di chúc phải được lập ra một cách tự nguyện, không bị lừa dối, đe dọa hoặc bị ép buộc.
- Nội dung của di chúc không vi phạm các quy định cấm của pháp luật và không trái với đạo đức xã hội.
- Hình thức di chúc phải tuân thủ quy định của pháp luật.
Ngoài ra, cần lưu ý đến những trường hợp đặc biệt sau:
Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi muốn lập di chúc phải lập văn bản và nhận sự đồng ý từ cha mẹ hoặc người giám hộ.
Đối với người bị hạn chế về thể chất hoặc không biết chữ, di chúc phải được lập thành văn bản có công chứng, chứng thực.
Di chúc miệng sẽ có hiệu lực hợp pháp nếu thỏa mãn các điều kiện sau:
- Di chúc phải được thể hiện trước ít nhất hai người làm chứng.
- Sau khi người để lại di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, những người làm chứng phải ghi chép lại nội dung và ký tên, điểm chỉ.
- Văn bản ghi nhận phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực chữ ký hoặc điểm chỉ của những người làm chứng trong vòng 05 ngày làm việc.
Tổng kết lại, di chúc là một văn bản pháp lý quan trọng, đòi hỏi sự nghiêm túc và chính xác trong việc ghi chép thông tin và tuân thủ các điều kiện pháp lý để đảm bảo tính pháp lý và hiệu lực của nó.
>> Tham khảo: Thủ tục lập di chúc hợp pháp và chia di sản thừa kế theo di chúc?
2. Lập di chúc nhưng không cho phép bán di sản có được không?
Trong những trường hợp mà việc bán di sản không được phép, việc lập di chúc đóng vai trò quan trọng và đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng. Có hai trường hợp chính được xem xét để thực hiện di chúc một cách hợp pháp và công bằng.
2.1. Di sản là nhà đất dùng vào việc thờ cúng
Theo quy định tại Điều 609 của Bộ luật dân sự năm 2015, mỗi cá nhân đều được pháp luật công nhận quyền lập di chúc để thực hiện ý nguyện về tài sản của mình sau khi qua đời. Điều này đồng nghĩa với việc người có di sản có hoàn toàn quyền quyết định việc thừa kế tài sản của họ sẽ diễn ra như thế nào, và không ai có thể can thiệp vào ý chí này.
Ngoài ra, Khoản 4 của Điều 626 trong Bộ luật dân sự năm 2015 cũng quy định rõ ràng về quyền của người lập di chúc trong việc giao nghĩa vụ cho người thừa kế. Việc giao nghĩa vụ ở đây có thể bao gồm việc chỉ định mục đích sử dụng tài sản trong di chúc, đồng thời cũng có khả năng cấm bán tài sản đó nếu như người để lại muốn giữ gìn tài sản cho mục đích thờ cúng và tôn giáo.
Tuy nhiên, việc quyết định vấn đề bán hoặc không bán tài sản trong di chúc cũng đặt ra nhiều thách thức và vướng mắc. Việc kiểm soát và quản lý việc sử dụng tài sản trong khoảng thời gian dài có thể trở nên phức tạp và khó khăn.
Đối với việc quản lý di sản và tài sản trong di chúc, Luật đất đai cũng đưa ra quy định rõ ràng. Sau khi tiến hành khai nhận di sản thừa kế, người thừa kế có quyền tiến hành đăng ký biến động đất đai tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và ghi nhận quyền sử dụng đất của họ trên Giấy chứng nhận. Từ đó, họ hoàn toàn có quyền quyết định việc sử dụng và chuyển nhượng đất theo ý muốn của mình, bao gồm cả việc tặng hoặc bán đất đó cho người khác.
Vì vậy, để đảm bảo rõ ràng và thực hiện ý nguyện của người lập di chúc về việc tài sản không được phép bán đi, một phương án tối ưu là chỉ định một phần di sản cho mục đích thờ, cúng và giao cho một người quản lý có trách nhiệm giữ gìn và đảm bảo việc sử dụng tài sản theo ý muốn của người để lại. Việc này giúp bảo vệ tính pháp lý và đảm bảo thực hiện đúng ý nguyện của người có di sản sau khi họ qua đời.
2.2. Di sản không dùng vào việc thờ cúng
Theo quy định tại Khoản 1 Điều 645 Bộ luật dân sự năm 2015, trong trường hợp người để lại di sản là nhà, đất và lập di chúc để chỉ định sử dụng di sản này vào việc thờ cúng, thì phần di sản để lại sẽ không thể được chia thừa kế theo quy trình thừa kế thông thường. Thay vào đó, di chúc sẽ quy định rõ ràng người được chỉ định trong di chúc sẽ đảm nhận trách nhiệm quản lý và thực hiện công việc thờ cúng cho ngôi nhà và đất đai này.
Vì vậy, trong trường hợp người để lại đã thể hiện ý nguyện cụ thể trong di chúc về việc sử dụng nhà, đất cho mục đích thờ cúng, thì sau khi người đó qua đời, nhà, đất đều không thể tiến hành chia thừa kế như thông thường. Thay vào đó, di sản này sẽ được sử dụng theo ý nguyện đã quy định trong di chúc và sẽ được giao cho người được chỉ định để thực hiện trách nhiệm quản lý, chăm sóc và thực hiện các nghi lễ thờ cúng.
Trường hợp này đồng nghĩa với việc, nhà, đất đã được xác định một mục đích sử dụng cụ thể trong di chúc và không còn nằm trong phạm vi tài sản thừa kế thông thường. Bằng việc quy định rõ ràng người thụ hưởng và mục đích sử dụng, người lập di chúc đã giải quyết trước các tranh chấp có thể xảy ra sau này về di sản này.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng trong trường hợp nhà, đất được quy định trong di chúc để dùng vào việc thờ cúng, người được chỉ định để quản lý không có quyền chuyển nhượng, tặng, hay thực hiện bất kỳ giao dịch nào khác liên quan đến tài sản này, trừ khi di chúc có quy định khác. Điều này nhằm đảm bảo tính liên tục và duy trì mục đích thờ cúng của di sản, ngăn ngừa việc di sản bị gián đoạn hoặc chuyển nhượng không đáng có.
Tóm lại, việc lập di chúc để quy định cụ thể về việc sử dụng nhà, đất vào mục đích thờ cúng là một cách hiệu quả để đảm bảo tính pháp lý và tránh những tranh chấp xung quanh di sản sau này. Nhưng cần chú ý rằng những quy định trong di chúc này sẽ cắt giảm quyền thừa kế thông thường và hạn chế các giao dịch liên quan đến tài sản nhà, đất của người được chỉ định để quản lý, nhằm duy trì mục đích thờ cúng được nguyên vẹn và thực hiện đúng ý nguyện của người lập di chúc.
3. Mẫu di chúc hợp pháp
>> Xem chi tiết tại Mẫu di chúc thừa kế tài sản, đất đai mới nhất năm 2023
Công ty Luật Minh Khuê, với sứ mệnh cung cấp thông tin tư vấn hữu ích, xin gửi đến quý khách hàng những lời chào trân trọng.
Nếu quý khách đang đối diện với bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có bất kỳ câu hỏi nào cần được giải đáp, chúng tôi luôn sẵn lòng hỗ trợ. Vui lòng liên hệ với Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.6162 để được tư vấn chuyên nghiệp và nhanh chóng từ các chuyên gia tư vấn của chúng tôi.
Ngoài ra, quý khách hàng có thể gửi yêu cầu chi tiết qua email tới địa chỉ lienhe@luatminhkhue.vn. Đội ngũ chúng tôi sẽ chủ động tiếp nhận và giải đáp mọi thắc mắc một cách chi tiết và đáng tin cậy.
Chúng tôi luôn đặt sự hài lòng và sự hỗ trợ tận tâm cho quý khách hàng lên hàng đầu. Xin chân thành cảm ơn sự hợp tác của quý khách hàng và hy vọng được phục vụ tận tâm trong mọi vấn đề pháp lý mà quý khách đang gặp phải.
