1. Môi giới chứng khoán là gì ?

Khoản 29 Điều 4 Luật Chứng khoán năm 2019 quy định:

"29. Môi giới chứng khoán là việc làm trung gian thực hiện mua, bán chứng khoán cho khách hàng."

Như vậy, môi giới chứng khoán có thể hiểu là hoạt động kinh doanh chứng khoán trong đó công ti chứng khoán làm trung gian đại diện cho khách hàng tiến hành mua hoặc bán chứng khoán cho khách hàng và được hưởng hoa hồng từ hoạt động đó. Sô tiền hoa hồng môi giới được tính trên tỉ lệ phần trăm doanh số mua, bán đã thực hiện cho khách hàng.

2. Hoạt động môi giới chứng khoán là gì ?

- Hoạt động môi giới chứng khoán là một trong những hoạt động quan trọng của các công ti chứng khoán.

- Hoạt động môi giới chứng khoán có những đặc trưng sau:

+ Chủ thể thực hiện hoạt động môi giới chứng khoán là công ty chứng khoán đóng vai trò trung gian đại diện cho khách hàng thực hiện các lệnh mua bán chứng khoán. Trong hoạt động môi giới chứng khoán chủ thể duy nhất được thực hiện hoạt động này là công ty chứng khoán được cấp giấy phép thực hiện nghiệp vụ môi giới chứng khoán

+ Hoạt động môi giới chứng khoán các loại chứng khoán. Đây là một hàng hóa đặc biệt chỉ có ở nền kinh tế thị trường.

+ Chủ thể mua bán chứng khoán thực hiện hành vi mua bán chứng khoán không phải là tính chuyện lời lỗ. Người môi giới không sở hữu chứng khoán nên không bị đặt trước bất cứ rủi ro nào mà mình thay mặt khách hàng giao dịch.

>> Xem thêm:  Bảo lãnh phát hành chứng khoán là gì ? Khái niệm về bảo lãnh phát hành chứng khoán ?

+ Chủ thể thực hiện hành vi môi giới chứng khoán sẽ được hưởng phí môi giới trên giá trị lượng chứng khoán mà họ môi giới.

+ Người môi giới không có tư cách làm giá. Hía chứng khoán mua vào, bán ra được thực hiện theo lệnh của người mua, bán được môi giới.

+ Hoạt động môi giới chứng khoán là hoạt động trung gian khá phức tạp không chỉ đại diện cho khách hàng thực hiện các lệnh mua bán chứng khoán theo yêu cầu của họ mà còn cung cấp một một đoạn dịch vụ khác đi kèm. Tuy nhiên cũng có khi chỉ đơn thuần là người thực hiện việc mua bán than cho khách hàng vì mọi hoạt động mua bán chứng khoán phải trải qua trung gian.

3. Để được thực hiện hoạt động môi giới chứng khoán cần cơ quan có thẩm quyền nào cho phép?

Theo Điều 70 Luật Chứng khoán năm 2019 quy định:

"Điều 70. Thẩm quyền cấp, cấp lại, điều chỉnh, thu hồi Giấy phép thành lập và hoạt động kinh doanh chứng khoán

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước có thẩm quyền cấp, cấp lại, điều chỉnh, thu hồi Giấy phép thành lập và hoạt động kinh doanh chứng khoán cho công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, chi nhánh công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ nước ngoài tại Việt Nam."

Như vậy, để được thực hiện hoạt động này công ti chứng khoán phải được Uỷ ban chứng khoán nhà nước cấp giấy phép hoạt động môi giới.

3. Nghĩa vụ của công ti chứng khoán khi thực hiện hoạt động môi giới chứng khoán

Khi thực hiện hoạt động này, công ti chứng khoán phải tuân thủ các nghĩa vụ sau:

- Công ty chứng khoán phải mở tài khoản giao dịch chứng khoán cho từng khách hàng trên cơ sở hợp đồng ký kết giữa khách hàng và công ty. Công ty chứng khoán có nghĩa vụ giải thích nội dung hợp đồng mở tài khoản giao dịch và các thủ tục có liên quan khi thực hiện giao dịch chứng khoán cho khách hàng. Ngoài ra pháp luật còn có quy định hợp đồng mở tài khoản giao dịch chứng khoán không được chứa được những thỏa thuận nhằm trốn tránh nghĩa vụ pháp lý của công ti chứng khoán hoặc thỏa thuận hạn chế phạm vi bồi thường hoặc để chuyển rủi ro từ công ty chứng khoán sang khách hàng hoặc thỏa thuận gây bất lợi và không công bằng cho khách hàng.

>> Xem thêm:  Giá mở cửa là gì ? Khái niệm về giá mở cửa

- Công ty chứng khoán phải tìm hiểu khả năng tài chính khả năng chịu đựng rủi ro và lợi nhuận thu được của khách hàng công ty có nghĩa vụ cập nhật các thông tin trên của khách hàng tối thiểu 06 tháng/lần.

- Khi tư vấn cho khách hàng giao dịch chứng khoán công ty chứng khoán phải đầy đủ không được đảm bảo giá trị chứng khoán mà mình khuyến nghị đầu tư.

- Công ty chứng khoán phải quản lý tiền gửi giao dịch chứng khoán của khách hàng tách biệt khỏi tiền của chính công ty , không được trực tiếp nhận tiền giao dịch chứng khoán của khách hàng. Khách hàng của công ty chứng khoán phải mở tài khoản tại ngân hàng thương mại do công ty chứng khoán lựa chọn. Công ty chứng khoán phải báo cáo cho Ủy ban Chứng khoán Nhà nước danh sách các ngân hàng thương mại cung cấp dịch vụ thanh toán cho mình trong vòng 03 ngày sau khi ký hợp đồng cung cấp dịch vụ thanh toán với ngân hàng thương mại.

+ Đối với chứng khoán phát hành đại chúng của khách hàng công ty chứng khoán phải quản lý tách biệt chứng khoán của khách hàng với chứng khoán của công ty chứng khoán và phải gửi chứng khoán của khách hàng vào trung tâm lưu ký chứng khoán trong vòng 01 ngày làm việc kể từ ngày nhận chứng khoán của khách hàng. Công ty chứng khoán có trách nhiệm thông báo kịp thời, đầy đủ cho khách hàng về những quyền lợi phát sinh liên quan đến chứng khoán của khách hàng; việc gửi, rút, chuyển khoản chứng khoán thực hiện theo lệnh của khách hàng và theo quy định về đăng ký, lưu kí, bù trừ và thanh toán chứng khoán.

+ Đối với chứng khoán không thuộc chứng khoán phát hành đại chúng, công ty chứng khoán được đăng ký và lưu ký chứng khoán của khách hàng tại công ty chứng khoán theo hợp đồng ký kết với khách hàng và quy định của pháp luật.

- Công ty chứng khoán chỉ được nhận lệnh của khách hàng khi phiếu lẹnh để điền chính xác và đầy đủ các thông tin . Phiếu lệnh giao dịch phải được người môi giới của công ty chuyển khoản ghi nhận số thứ tự và thời gian (ngày, giờ , phút) nhận lệnh tại thời điểm nhận lệnh và phải lưu trữ các phiếu lệnh của khách hàng theo quy định của pháp luật . Trường hợp nhận lệnh của trường hợp giao dịch của khách hàng qua internet, qua điện thoại, qua fax, công ti chứng khoán phải tuân thủ: Luật Giao dịch điện tử và các văn bản hướng dẫn đảm bảo có ghi nhận thời điểm nhận lệnh; đối với việc nhận lệnh qua điện thoại, công ty chứng khoán phải đảm bảo nguyên tắc xác nhận lại với khách hàng trước khi nhập lệnh vào hệ thống giao dịch lưu trữ bằng sứ chứng minh về việc đặt lệnh của khách hàng và phải có biện pháp khắc phục thích hợp khi không nhập được lệnh của khách hàng và hệ thống giao dịch do lỗi của công ty.

- Công ty chứng khoán chỉ được nhận lệnh của khách hàng có đủ tiền và chứng khoán theo quy định của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và phải có các biện pháp cần thiết để đảm bảo khả năng thanh toán của khách hàng khi lệnh giao dịch được thực hiện. Trường hợp khách hàng mở tài khoản lưu ký tại thành viên lưu ký không phải là thành viên giao dịch , thành viên giao dịch và thành viên lưu ký phải ký hợp đồng thỏa thuận trách nhiệm đảm bảo nguyên tắc thành viên giao dịch chịu trách nhiệm thực hiện lệnh giao dịch, thành viên lưu ký chịu trách nhiệm kiểm tra tỷ lệ kí quỹ chứng khoán của khách hàng và đảm bảo thanh toán cho khách hàng theo quy định của pháp luật.

- Công ti chứng khoán phải thực hiện một cách nhanh chóng và chính xác định giao dịch của khách hàng. Mọi lệnh giao dịch chứng khoán niêm yết tại sở giao dịch chứng khoán , trung tâm giao dịch chứng khoán phải được chuyển qua trụ sở chính hoặc chi nhánh công ty chứng khoán trước khi nhập lệnh vào hệ thống giao dịch của sở giao dịch chứng khoán, trung tâm giao dịch chứng khoán.

- Công ty chứng khoán phải công bố về mức phí giao dịch chứng khoán trước khi khách hàng thực hiện giao dịch.

>> Xem thêm:  Dịch vụ tư vấn cổ phần hóa doanh nghiệp, Luật sư riêng doanh nghiệp

4. Vai trò của hoạt động môi giới chứng khoán

Hoạt động môi giới chứng khoán ra đời vì nguyên nhân khách quan là những cầu gặp nhau giữa người có vốn và người cần vốn. Song trong quá trình hoạt động của thị trường chứng khoán hoạt động môi giới chứng khoán còn chứng tỏ việc nó có vai trò quan trọng và không thể thiếu để thị trường chứng khoán phát triển là khả năng giảm chi phí giao dịch, tiết kiệm cho nhà đầu tư. Một đặc điểm phân biệt hoạt động môi giới chứng khoán với các hoạt động môi giới khác là ngoài việc là cầu nối để người có vốn và người cần muốn gặp nhau vì chức năng cơ bản và chủ yếu của người môi giới trong thị trường chứng khoán hiện đại làm thực hiện các giao dịch thay cho khách hàng của mình. Chính việc những người môi giới là để các nhà đầu tư có thể gặp nhau và việc người môi giới thực hiện mọi giao dịch liên quan hay cho khách hàng của mình mình đã tiết kiệm chi phí giao dịch rất nhiều so với hình thức giao dịch cổ điển.

5. Ưu điểm của dịch vụ môi giới chứng khoán

Thị trường chứng khoán Việt Nam xuất hiện từ những năm 2000, nhưng cho tới những năm 2006 - 2007 thì thị trường này mới thực sự tăng trưởng nóng hơn bao giờ hết với rất nhiều công ty chứng khoán và nhà đầu tư. Tuy nhiên, sự thiếu hiểu biết của các nhà đầu tư lúc ấy đã gây ra nhiều hậu quả và thất vọng.

Trải qua khủng hoảng kinh tế thế giới thì cho tới năm 2009, thị trường chứng khoán dần hồi phục và thu hút sự đầu tư trở lại. Nhu cầu về dịch vụ môi giới chứng khoán cũng vì thế mà trở nên thiết thực hơn để tránh đi vào vết xe đổ trước đây. Dịch vụ này nhanh chóng được ưa chuộng bởi rất nhiều ưu điểm:

- Tiết kiệm thời gian, chi phí

Đây là điểm rất tiện lợi của dịch vụ môi giới chứng khoán về vấn đề giao dịch giữa các bên. Các nhà đầu tư cá nhân thường nghĩ môi giới chứng khoán là không cần thiết. Điều đó là bởi vì họ chưa biết rằng giao dịch qua môi giới chứng khoán giúp giảm thiểu chi phí tới 10 lần, đối với những giao dịch có giá trị lớn thì con số này rất đáng kể.

Nhà đầu tư sẽ tiết kiệm được rất nhiều thời gian và công sức khi ký hợp đồng môi giới của công ty chuyên môi giới chứng khoán. Nhờ việc thông qua bên đại diện là công ty môi giới, dù người bán và người mua không hề quen biết nhau thì giao dịch vẫn diễn ra thuận lợi, nhanh chóng. Nếu không thông qua công ty môi giới, các nhà đầu tư sẽ phải lên lịch hẹn gặp mặt trực tiếp, đàm phán, thương lượng kéo dài mà chưa chắc đã đi đến được thỏa thuận chung. “Thời gian là vàng”, chính việc này sẽ làm phát sinh chi phí vô ích.

- Hạn chế rủi ro, nâng cao hiệu quả

>> Xem thêm:  Nghiệp vụ kinh doanh của công ty chứng khoán ?

Các công ty môi giới để được phép giao dịch chứng khoán cần phải có giấy phép kinh doanh, đăng ký mô hình kinh doanh tại các tổ chức cơ quan nhà nước. Chính vì vậy, các công ty này sẽ chú trọng tuyển dụng, đào tạo một đội ngũ nhân viên am hiểu kiến thức về thị trường, có tư duy phân tích những biến động hằng ngày và định hướng đúng về xu hướng của thị trường chứng khoán. Từ đó mới có thể giúp khách hàng đưa ra được những quyết định đầu tư sinh lời hiệu quả cao. Những lời khuyên của môi giới chứng khoán cùng những kinh nghiệm làm việc thực tế là cơ sở vững chắc để các nhà đầu tư có thể đối mặt với những biến động của thị trường và tỉnh táo khi ra quyết định đầu tư.

- Cung cấp dịch vụ đa dạng

Trong thời đại công nghệ thông tin phát triển như vũ bão hiện nay, việc tối ưu hóa các thiết bị công nghệ đem đến những giải pháp xử lí công việc nhanh chóng và hiệu quả. Các công ty môi giới chứng khoán cho ra mắt rất nhiều chương trình, dự án để nâng cao dịch vụ phục vụ khách hàng như:

- Tra cứu tài khoản/ lệnh giao dịch qua tin nhắn tự động: Khách hàng có thể dễ dàng truy cập thông tin giao dịch qua điện thoại thông minh của mình.

- Hỗ trợ nhà đầu tư ứng trước tiền bán: Theo quy định, sau khi giao dịch được khớp lệnh hoàn tất 2 ngày, tiền bán chứng khoán mới được thanh toán cho khách hàng. Tuy nhiên, trong thời gian ấy mà khách hàng muốn tiếp tục đầu tư để quay vòng vốn nhanh thì các công ty môi giới chứng khoán sẽ cung cấp dịch vụ ứng trước tiền bán chứng khoán.

- Cho vay cầm cố: Nhằm cung cấp vốn cho các nhà đầu tư, các công ty môi giới chứng khoán mở ra dịch vụ cho cầm cố chứng khoán mà khách hàng đang nắm giữ.

- Repo cổ phiếu: Repo là hình thức mà nhà đầu tư sẽ được vay tiền. Nói cách khác, đây là hình thức cấp tín dụng cho nhà đầu tư, là khoản vay có kì hạn thông qua số cổ phiếu khách hàng nắm giữ.

Luật Minh Khuê (sưu tầm & biên tập)

>> Xem thêm:  Các chỉ số phân tích tài chính IRR, NPV và ý nghĩa trong việc đánh giá dự án

Câu hỏi thường gặp về môi giới chứng khoán ?

Câu hỏi: Môi giới chứng khoán được hiểu như thế nào?

Trả lời:

 Khoản 29 Điều 4 Luật Chứng khoán 2019 quy định:

"29. Môi giới chứng khoán là việc làm trung gian thực hiện mua, bán chứng khoán cho khách hàng."

    Như vậy, môi giới chứng khoán có thể hiểu là hoạt động kinh doanh chứng khoán trong đó công ti chứng khoán làm trung gian đại diện cho khách hàng tiến hành mua hoặc bán chứng khoán cho khách hàng và được hưởng hoa hồng từ hoạt động đó. Sô tiền hoa hồng môi giới được tính trên tỉ lệ phần trăm doanh số mua, bán đã thực hiện cho khách hàng.

Câu hỏi: Cơ quan nào có thẩm quyền cấp giấy phép hoạt động môi giới chứng khoán?

Trả lời:

Công ti chứng khoán phải được Uỷ ban chứng khoán nhà nước cấp giấy phép hoạt động môi giới. 

Câu hỏi: Vai trò của hoạt động môi giới chứng khoán là gì?

Trả lời:

Hoạt động môi giới chứng khoán ra đời vì nguyên nhân khách quan là những cầu gặp nhau giữa người có vốn và người cần vốn. Song trong quá trình hoạt động của thị trường chứng khoán hoạt động môi giới chứng khoán còn chứng tỏ việc nó có vai trò quan trọng và không thể thiếu để thị trường chứng khoán phát triển là khả năng giảm chi phí giao dịch, tiết kiệm cho nhà đầu tư. Một đặc điểm phân biệt hoạt động môi giới chứng khoán với các hoạt động môi giới khác là ngoài việc là cầu nối để người có vốn và người cần muốn gặp nhau vì chức năng cơ bản và chủ yếu của người môi giới trong thị trường chứng khoán hiện đại làm thực hiện các giao dịch thay cho khách hàng của mình. Chính việc những người môi giới là để các nhà đầu tư có thể gặp nhau và việc người môi giới thực hiện mọi giao dịch liên quan hay cho khách hàng của mình mình đã tiết kiệm chi phí giao dịch rất nhiều so với hình thức giao dịch cổ điển.