Một vài đặc điểm của nguyên tắc vợ chồng bình đẳng trong luật hôn nhân và gia đình 2014?

Luật HN&GĐ năm 2014 đã quy định cụ thể hơn về quyền và nghĩa vụ nhân thân: ngoài việc quy định vợ chồng bình đẳng, có quyền và nghĩa vụ ngang nhau về mọi mặt trong gia đình, Luật còn quy định vợ chồng bình đẳng trong việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ của công dân được quy định trong Hiến pháp; quyền và nghĩa vụ về nhân thân của vợ, chồng quy định trong Bộ Luật Dân sự và các luật khác có liên quan. Luật HN&GĐ năm 2014 còn quy định vợ chồng cùng nhau chia sẻ, thực hiện các công việc trong gia đình để đảm bảo việc chăm lo gia đình hạnh phúc, bình đẳng, bền vững ( Khoản 1 Điều 19 Luật HN&GĐ năm 2014). Trong hôn nhân vợ chồng phải chung thủy với nhau, là nghĩa vụ phải xuất phát từ cả hai phía vợ và chồng. Đây là biểu hiện, yêu cầu đầu tiên có tính quyết định trong việc đảm bảo, duy trì hạnh phúc gia đình. Thể hiện việc áp dụng nguyên tắc vợ chồng bình đẳng trong gia đình mà các bộ luật trước không có được. Nhưng chung thủy thì chưa đủ để gây dựng, giữ gìn mái ấm gia đình. Vợ chồng phải chăm sóc, giúp đỡ nhau về cả vật chất lẫn tinh thần. Về phương diện vật chất, vợ chồng có nghĩa vụ hợp tác trong việc đảm bảo nhu cầu sinh hoạt hợp lý của gia đình. Còn về tinh thần, vợ chồng phải dành cho nhau sự chăm sóc tận tụy, cả trong sinh hoạt bình thường lẫn trong lúc ốm đau, khó khăn. Trong các quan hệ pháp luật, vợ chồng phải cùng nhau đoàn kết và tương trợ trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhau, của gia đình. Trong công việc nghề nghiệp, vợ chồng phải động viên nhau, cùng cố gắng để hoàn thành tốt công việc, trách nhiệm của mình. Đồng thời khoản 2 Điều 19 Luật HN&GĐ năm 2014 quy định: “ Vợ chồng có nghĩa vụ sống chung với nhau, trừ trường hợp vợ chồng có thỏa thuận hoặc do yêu cầu của nghề nghiệp, công tác, học tập, tham gia các hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và lý do chính đáng khác”.Quy đình này cho thấy nghĩa vụ sống chung là nghĩa vụ trong quan hệ nhân thân của vợ và chồng, phát sinh trên cơ sở hôn nhân hợp pháp. Theo đó, vợ và chồng có quyền và nghĩa vụ tạo lập một cuộc sống chung, một nơi ở chung để xây dựng, bảo vệ chế độ HN&GĐ hạnh phúc, vững mạnh, tiến bộ.

Khi vợ và chống đã tự nguyện kết hôn với nhau, sống chung trong một gia đình thì việc tôn trọng và giữ gìn uy tín, danh dự, nhân phẩm trong quá trình chung sống là hết sức cần thiết, đảm bảo cho cuộc sống hôn nhân hạnh phúc. Trong xã hội phong kiến với tư tưởng trọng nam khinh nữ khiến cho người phụ nữ bị coi thường, không được tôn trọng danh dự, nhân phẩm, uy tín của mình. Nhưng ngày nay, xã hội đã có những cách nhìn đúng đắn hơn về vai trò của người phụ nữ trong gia đình cũng như xã hội. Nguyên tắc vợ chồng bình đẳng trong Luật HN&GĐ cũng được áp dụng trong việc tôn trọng danh dự nhân phẩm, uy tín của người phụ nữ. Được ghi nhận tại Điều 21 Luật HN&GĐ năm 2014: “ Vợ, chồng có nghĩa vụ tôn trọng, giữ gìn và bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín cho nhau”. Muốn một gia đình bền vững, hạnh phúc thì việc tôn trọng. giữ gìn và bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín phải được vợ và chồng cùng nhau thực hiện. Vợ hoặc chồng không được có hành vi ngược đãi, hành hạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của nhau hoặc không được phép đứng về phía xúc phạm đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của vợ, chồng mình. 

Điều 22 Luật HN&GĐ quy định: “ Vợ , chồng có nghĩa vụ tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhau”. Thông thường, vấn đề tín ngưỡng, tôn giáo được các bên giải quyết trước khi kết hôn. Tuy nhiên có trường hợp một trong hai người muốn thay đổi tín ngưỡng, tôn giáo trong thời kì hôn nhân. Khi đó người còn lại có thể có ý kiến riêng nhưng không thể áp đặt tín ngưỡng, tôn giáo của mình cho người muốn thay đổi. Theo đuổi một tôn giáo trong khuôn khổ pháp luật và không được cản trở việc thực hiện các nghĩa vụ của vợ chồng và cũng không được gây mất trật tự trong sinh hoạt gia đình. Quy định về quyền tự do lựa chọn tôn giáo của vợ, chồng có ý nghĩa sâu sắc trong việc áp dụng nguyên tắc vợ chồng bình đẳng, đặc biệt trong việc bảo vệ quyền của người phụ nữ. Bởi vì thực tế cho thấy rằng trong xã hội vẫn còn có nhiều định kiến tôn giáo, vẫn còn tư tưởng “xuất giá tòng phu” là phụ nữ lấy chồng thì phải theo chồng gây cản trở người phụ nữ được hưởng các quyền mà pháp luật ghi hận cho họ, trong đó có quyền tự  do lựa chọn tôn giáo. Vợ, chồng phải cùng nhau tôn trọng vấn đề tín ngưỡng, tôn giáo của nhau. 

Hiện nay mặc dù người vợ đã vơi đi gánh nặng đối với công việc trong gia đình, được học tập, làm việc và tham gia các hoạt động, công việc xã hội ở trên nhiều lĩnh vực khác nhau nhưng vẫn còn tồn tại nhiều gia đình giữ tư tưởng lạc hậu, xem việc chăm sóc con cái, nội trợ, chăm lo gia đình là việc của người vợ mà hạn chế việc học tập, tham gia hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội.  Luật HN&GĐ năm 2014 không chỉ quy định quyền tự do lựa chọn nghề nghiệp của vợ, chồng mà còn quy định nghĩa vụ giúp đỡ, tạo điều kiện cho nhau tìm việc làm thích hợp với mình. Trong gia đình, người vợ không chỉ thực hiện chức năng làm mẹ mà còn được tự do lựa chọn nghề nghiệp, bình đẳng với chồng trong việc quyết định vấn đề học tập, làm việc, tham gia hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội. Đảng và Nhà nước ta còn luôn đảm bảo được quyền bình đẳng của người phụ nữ trong lĩnh vực chính trị, qua đó góp phần vào việc thể hiện quyền bình đẳng giữa vợ và chồng trên thực tế.