1. Giới thiệu về hành vi dùng xung điện, kích điện để đánh bắt cá

1.1. Định nghĩa hành vi đánh bắt cá bằng xung điện, kích điện

Hành vi đánh bắt cá bằng xung điện, kích điện là việc sử dụng các thiết bị tạo ra dòng điện cao áp hoặc xung điện để gây tê liệt hoặc làm chết các loài thủy sản. Thông qua việc sử dụng dòng điện mạnh, người thực hiện có thể khai thác được một số lượng lớn thủy sản trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, phương pháp này không chỉ đánh bắt thủy sản mục tiêu mà còn ảnh hưởng đến toàn bộ hệ sinh thái dưới nước, từ cá nhỏ, sinh vật không xương sống đến các sinh vật khác.

Kích điện được xem là một phương pháp khai thác nguy hiểm và không có chọn lọc, dẫn đến việc hủy hoại môi trường sinh thái. Thay vì chỉ ảnh hưởng đến cá lớn hay những loài có giá trị kinh tế, dòng điện lan tỏa ra toàn bộ khu vực nước, gây tác động tiêu cực đến tất cả các loài sinh vật thủy sản trong khu vực khai thác.

1.2. Tác hại của việc sử dụng phương pháp này đối với môi trường và nguồn lợi thủy sản

Việc sử dụng kích điện, xung điện để khai thác thủy sản gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường và nguồn lợi thủy sản. Phương pháp này tiêu diệt toàn bộ các sinh vật thủy sinh trong vùng tác động của dòng điện, kể cả những loài không phải là đối tượng khai thác. Điều này không chỉ làm giảm số lượng sinh vật mà còn khiến cho các hệ sinh thái dưới nước bị phá vỡ nghiêm trọng.

Hủy hoại môi trường: Dòng điện tác động không chỉ khiến cá lớn bị chết, mà còn gây tổn thương cho cá nhỏ, ấu trùng và trứng cá. Những loài sinh vật nhỏ bé, quan trọng cho sự phát triển của hệ sinh thái cũng bị tiêu diệt, dẫn đến sự mất cân bằng sinh học.
Giảm nguồn lợi thủy sản: Sự hủy diệt các loài cá và sinh vật thủy sản không chỉ ảnh hưởng đến mùa vụ khai thác mà còn tác động đến sự phát triển bền vững của nguồn lợi thủy sản trong tương lai. Những loài cá nhỏ bị tiêu diệt dẫn đến việc không có đủ lượng cá trưởng thành để sinh sản, gây ra sự suy giảm nghiêm trọng trong trữ lượng thủy sản.
Mối đe dọa đến sự an toàn của con người: Việc sử dụng kích điện trong môi trường nước tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với tính mạng của người thực hiện, người dân xung quanh khu vực khai thác, đặc biệt khi sử dụng điện lưới không đúng quy cách.

1.3. Những quy định cấm trong lĩnh vực khai thác thủy sản theo Luật Thủy sản 2017

Theo quy định tại khoản 7, Điều 7, Luật Thủy sản năm 2017, pháp luật nghiêm cấm các hành vi sử dụng chất, hóa chất cấm, chất độc, chất nổ, xung điện, dòng điện, phương tiện, ngư cụ có tính hủy diệt, tận diệt để khai thác thủy sản. Hành vi sử dụng xung điện, kích điện là một trong những phương pháp bị cấm bởi nó không chỉ vi phạm nguyên tắc bảo vệ nguồn lợi thủy sản mà còn gây thiệt hại nghiêm trọng cho môi trường sống dưới nước.

Việc nghiêm cấm này không chỉ nhằm mục đích bảo vệ nguồn lợi thủy sản trước sự tận diệt, mà còn để ngăn ngừa những hậu quả xấu đối với sức khỏe và tính mạng của con người khi sử dụng các phương pháp khai thác nguy hiểm này. Các quy định này tạo ra khung pháp lý rõ ràng để ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm, đồng thời khuyến khích việc áp dụng các phương pháp khai thác bền vững.

2. Các mức phạt khi sử dụng xung điện, kích điện để đánh bắt cá

2.1. Mức phạt hành chính

Đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực khai thác thủy sản, cụ thể là việc sử dụng kích điện, xung điện, Nghị định số 42/2019/NĐ-CP đã quy định các mức xử phạt hành chính khác nhau tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.

Phạt tiền từ 3 triệu đến 5 triệu đồng cho hành vi sử dụng công cụ kích điện khi không dùng tàu cá: Đây là mức phạt áp dụng cho các trường hợp người vi phạm sử dụng công cụ kích điện mà không có sự hỗ trợ của tàu cá. Hành vi này chủ yếu diễn ra ở các vùng nước nội địa, sông, suối, hồ và thường do các cá nhân tự phát thực hiện.
Phạt từ 15 triệu đến 40 triệu đồng tùy theo kích thước tàu cá sử dụng kích điện hoặc dòng điện trực tiếp từ máy phát điện: Trường hợp này áp dụng cho các vi phạm có tính chất tổ chức hơn, khi người vi phạm sử dụng tàu cá và các thiết bị phát điện có công suất lớn để khai thác thủy sản. Sự nguy hiểm của hành vi này càng tăng cao khi dòng điện được dẫn từ máy phát điện trực tiếp vào vùng nước khai thác, gây hủy hoại nghiêm trọng đối với nguồn lợi thủy sản.
Phạt đến 50 triệu đồng khi sử dụng điện lưới mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự: Sử dụng điện lưới để khai thác thủy sản là hành vi rất nguy hiểm, không chỉ đối với môi trường mà còn đối với tính mạng của con người. Pháp luật quy định mức phạt cao nhất đối với hành vi này, nhằm răn đe và ngăn chặn tình trạng sử dụng điện lưới để khai thác thủy sản.

2.2. Hình thức xử phạt bổ sung

Ngoài các mức phạt hành chính về tiền, người vi phạm còn có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung, bao gồm:

Tịch thu công cụ kích điện, máy phát điện và ngư cụ vi phạm: Đây là hình thức xử phạt nhằm ngăn chặn việc tái phạm của người vi phạm. Việc tịch thu các công cụ và phương tiện vi phạm không chỉ là biện pháp hành chính mà còn là biện pháp đảm bảo việc ngăn ngừa hành vi sử dụng xung điện trong tương lai.
Tước quyền sử dụng giấy phép khai thác thủy sản từ 3 đến 6 tháng: Biện pháp này được áp dụng đối với những người vi phạm có giấy phép khai thác thủy sản nhưng lại sử dụng các phương pháp khai thác trái phép như xung điện, kích điện. Việc tước quyền sử dụng giấy phép trong một khoảng thời gian nhằm răn đe và tạo điều kiện cho người vi phạm nhận thức được hành vi của mình.

3. Quy định về truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi dùng xung điện đánh bắt cá

3.1. Trường hợp hành vi đánh bắt gây thiệt hại lớn cho nguồn lợi thủy sản hoặc có giá trị tài sản thu được lớn

Khi hành vi sử dụng xung điện, kích điện gây ra thiệt hại lớn về nguồn lợi thủy sản hoặc có giá trị tài sản thu được từ hoạt động đánh bắt vượt qua ngưỡng pháp luật quy định, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Theo Điều 242 Bộ luật Hình sự năm 2015 (Sửa đổi, bổ sung năm 2017), hành vi “sử dụng chất độc, chất nổ, hóa chất, dòng điện hoặc phương tiện, ngư cụ bị cấm để khai thác thủy sản hoặc làm hủy hoại nguồn lợi thủy sản” có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi thuộc một trong các trường hợp sau:

Gây thiệt hại nguồn lợi thủy sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.
Thủy sản thu được có trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng.
Người vi phạm đã bị xử phạt hành chính về hành vi vi phạm tương tự hoặc đã bị kết án về tội này nhưng chưa được xóa án tích mà vẫn tiếp tục vi phạm.

3.2. Các hình phạt chính: phạt tiền, cải tạo không giam giữ, hoặc phạt tù

Tùy thuộc vào mức độ vi phạm và hậu quả gây ra, người vi phạm có thể phải đối mặt với các hình phạt chính, bao gồm:

Phạt tiền từ 50 triệu đến 300 triệu đồng: Đây là mức phạt tài chính áp dụng đối với các trường hợp vi phạm không quá nghiêm trọng hoặc thiệt hại chưa đạt đến mức nghiêm trọng.
Cải tạo không giam giữ đến 3 năm: Biện pháp này thường áp dụng cho các trường hợp vi phạm lần đầu hoặc thiệt hại ở mức độ vừa phải, nhằm tạo điều kiện cho người vi phạm cải tạo và tái hòa nhập xã hội.
Phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm: Đây là mức hình phạt cao nhất áp dụng cho các trường hợp vi phạm nghiêm trọng, gây ra thiệt hại lớn đối với nguồn lợi thủy sản hoặc môi trường sống dưới nước.

4. Tại sao cần tuân thủ quy định về khai thác thủy sản

4.1. Lợi ích của việc sử dụng các phương pháp khai thác bền vững

Việc tuân thủ các quy định về khai thác thủy sản không chỉ giúp bảo vệ nguồn lợi thủy sản mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành thủy sản và hệ sinh thái. Các phương pháp khai thác bền vững, như việc sử dụng lưới đánh bắt có kích thước phù hợp, thời gian khai thác hợp lý, giúp duy trì sự phát triển của các loài thủy sản, từ đó đảm bảo nguồn lợi lâu dài cho ngư dân.

4.2. Những hệ lụy từ việc khai thác tận diệt đối với hệ sinh thái và ngành thủy sản

Việc khai thác tận diệt, như sử dụng xung điện, không chỉ gây thiệt hại ngắn hạn mà còn để lại hệ lụy lâu dài đối với hệ sinh thái. Các loài sinh vật thủy sản không chỉ bị tiêu diệt mà còn mất đi khả năng tái sinh sản, gây ra sự sụt giảm nghiêm trọng về số lượng loài.