1. Mức tham chiếu là gì?
- Mức tham chiếu là một con số cụ thể do Chính phủ quy định, được sử dụng như một "cái thước đo" chung để tính toán các khoản đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) và các chế độ hưởng BHXH khác. Nói cách khác, mức tham chiếu là một con số tham khảo để xác định mức đóng BHXH của bạn sẽ là bao nhiêu, hoặc khi bạn nghỉ hưu, mức lương hưu bạn sẽ nhận được là bao nhiêu.
- Vai trò của mức tham chiếu:
Mức tham chiếu đóng vai trò rất quan trọng trong hệ thống BHXH, cụ thể:
+ Tính toán mức đóng BHXH: Mức đóng BHXH của bạn sẽ được tính dựa trên một tỷ lệ phần trăm nhất định so với mức tham chiếu.
+ Tính toán các chế độ hưởng BHXH: Khi bạn nghỉ hưu, mức lương hưu của bạn cũng sẽ được tính toán dựa trên mức tham chiếu và thời gian đóng BHXH của bạn.
+ Điều chỉnh các chế độ BHXH theo thời gian: Mức tham chiếu thường được điều chỉnh định kỳ để phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội và đảm bảo quyền lợi của người lao động.
2. Quy định về mức tham chiếu theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024
Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã quy định rằng mức lương cơ sở là căn cứ để tính toán mức đóng và mức hưởng của một số chế độ bảo hiểm xã hội. Tuy nhiên, từ ngày 01/7/2025, theo quy định mới, phương pháp tính này sẽ không còn áp dụng nữa. Thay vì sử dụng mức lương cơ sở, luật pháp sẽ thay đổi sang việc sử dụng một chỉ số mới gọi là mức tham chiếu để tính toán các mức đóng và hưởng bảo hiểm xã hội.
Mức tham chiếu này được quy định rõ ràng tại Điều 7 của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024. Cụ thể, Điều 7 nêu rõ rằng:
- Mức tham chiếu là một mức tiền do Chính phủ quyết định, được sử dụng làm căn cứ để tính toán mức đóng và mức hưởng của một số chế độ bảo hiểm xã hội theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội.
- Mức tham chiếu sẽ được điều chỉnh linh hoạt dựa trên các yếu tố như sự tăng trưởng của chỉ số giá tiêu dùng, tốc độ tăng trưởng kinh tế, và đặc biệt là phải phù hợp với khả năng chi trả của ngân sách nhà nước cũng như quỹ bảo hiểm xã hội.
Đồng thời, tại khoản 13 Điều 141 của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 cũng có quy định rõ ràng về việc trước khi mức lương cơ sở chính thức bị bãi bỏ, mức tham chiếu sẽ bằng với mức lương cơ sở hiện tại. Khi mức lương cơ sở bị bãi bỏ, mức tham chiếu mới không được phép thấp hơn mức lương cơ sở cũ.
Hiện tại, mức lương cơ sở được quy định là 2.340.000 đồng/tháng theo Nghị định 73/2024/NĐ-CP. Do đó, theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, trong thời gian mức lương cơ sở chưa bị bãi bỏ, mức tham chiếu sẽ vẫn giữ nguyên ở mức 2.340.000 đồng. Tại thời điểm mà mức lương cơ sở chính thức bị bãi bỏ, mức tham chiếu mới cũng sẽ không được phép thấp hơn con số 2.340.000 đồng này.
3. Cách tính mức đóng bảo hiểm xã hội dựa trên mức tham chiếu
Dựa theo quy định tại khoản 1 Điều 33 của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, có thể hiểu rằng hàng tháng, người lao động tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc sẽ phải thực hiện việc đóng góp một khoản tiền nhất định vào quỹ hưu trí và tử tuất. Cụ thể, số tiền mà người lao động phải đóng vào quỹ này sẽ được tính theo công thức như sau:
Mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc = 8% x Mức tiền lương tháng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội.
Điều này có nghĩa là mỗi tháng, người lao động sẽ phải trích 8% từ mức tiền lương tháng của mình để đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội bắt buộc, đảm bảo quyền lợi của mình trong các trường hợp liên quan đến hưu trí và tử tuất.
Bên cạnh đó, mức tiền lương tháng được sử dụng làm căn cứ để tính mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cũng có một giới hạn tối đa. Theo quy định, mức tiền lương tháng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc sẽ không được vượt quá 20 lần mức tham chiếu. Điều này có nghĩa là nếu mức lương tháng của người lao động cao hơn 20 lần mức tham chiếu, thì phần vượt quá này sẽ không được tính vào mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Thay vào đó, mức đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc sẽ được tính dựa trên mức tiền lương tháng tối đa bằng 20 lần mức tham chiếu này.
Theo quy định tại khoản 1 Điều 36 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, người lao động khi tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện có trách nhiệm đóng góp một khoản tiền hằng tháng tương đương với 22% tổng mức thu nhập của mình, và khoản tiền này sẽ được dùng làm căn cứ để đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất thuộc bảo hiểm xã hội tự nguyện.
Chính phủ sẽ căn cứ vào tình hình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, khả năng chi tiêu của ngân sách nhà nước trong từng giai đoạn cụ thể để đưa ra các quy định về mức hỗ trợ, đối tượng được hỗ trợ, cũng như thời gian áp dụng chính sách hỗ trợ tài chính cho những người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện.
Công thức tính mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện của người lao động là:
Mức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện hàng tháng = 22% x Mức thu nhập hàng tháng dùng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội.
4. Những lưu ý khi đóng bảo hiểm xã hội theo mức tham chiếu mới
- Đối Tượng Áp Dụng
Theo quy định hiện hành, mức tham chiếu mới về bảo hiểm xã hội thường được áp dụng cho:
+ Người lao động: Bao gồm cả lao động trong các doanh nghiệp, cơ quan nhà nước và lao động tự do.
+ Người sử dụng lao động: Các đơn vị, doanh nghiệp có thuê lao động.
Lưu ý: Các đối tượng cụ thể có thể thay đổi tùy theo từng giai đoạn và chính sách của nhà nước.
- Thời Điểm Thực Hiện
Thời điểm bắt đầu áp dụng quy định mới về mức tham chiếu bảo hiểm xã hội thường được công bố rộng rãi qua các kênh thông tin chính thức như:
+ Cổng thông tin điện tử của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội: Tại đây, bạn có thể tìm thấy các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến bảo hiểm xã hội, bao gồm cả các quyết định về việc điều chỉnh mức tham chiếu.
+ Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Bảo hiểm xã hội: Cung cấp thông tin chi tiết về các chính sách, quy định và hướng dẫn thực hiện liên quan đến bảo hiểm xã hội.
+ Các phương tiện truyền thông đại chúng: Báo, đài, truyền hình thường cập nhật thông tin về những thay đổi trong chính sách bảo hiểm xã hội.
- Các Chế Độ Hưởng Và Cách Tính Toán
Mức tham chiếu mới sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các chế độ hưởng bảo hiểm xã hội, bao gồm:
+ Hưu trí: Mức lương hưu sẽ được tính toán dựa trên mức đóng bảo hiểm xã hội trung bình trong suốt thời gian tham gia bảo hiểm, mức lương cơ sở và một số yếu tố khác.
+ Ốm đau: Trợ cấp ốm đau sẽ được tính theo một tỷ lệ nhất định so với mức lương đóng bảo hiểm xã hội.
+ Tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp: Mức bồi thường sẽ phụ thuộc vào mức độ thương tật, ảnh hưởng đến khả năng lao động và mức lương đóng bảo hiểm xã hội.
+ Tử tuất: Người hưởng thụ hưởng sẽ được nhận một khoản tiền một lần và có thể được hưởng trợ cấp hàng tháng, tùy thuộc vào quy định.
5. Các câu hỏi thường gặp về mức tham chiếu đóng BHXH
1. Mức tham chiếu có ảnh hưởng gì đến người lao động?
- Đáp: Mức tham chiếu sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến:
+ Mức đóng BHXH: Mức đóng BHXH của bạn sẽ được tính dựa trên mức tham chiếu này.
+ Mức hưởng lương hưu: Khi về hưu, mức lương hưu của bạn cũng sẽ được tính dựa trên mức tham chiếu.
+ Các chế độ bảo hiểm khác: Các chế độ bảo hiểm khác như ốm đau, thai sản cũng sẽ liên quan đến mức tham chiếu.
2. Mức tham chiếu được điều chỉnh như thế nào?
- Đáp: Mức tham chiếu sẽ được điều chỉnh định kỳ dựa trên các yếu tố như:
+ Chỉ số giá tiêu dùng: Phản ánh mức độ tăng của giá cả hàng hóa, dịch vụ.
+ Tăng trưởng kinh tế: Tình hình kinh tế chung của đất nước.
+ Khả năng của ngân sách nhà nước và quỹ bảo hiểm xã hội: Đảm bảo sự cân đối và bền vững của quỹ.
Bạn đọc có thể tham khảo bài viết sau:
Bạn đọc có bất kỳ thắc mắc về vấn đề pháp lý có thể liên hệ qua số tổng đài 19006162 hoặc thông qua địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn cụ thể.
