1. Phân tích quy định hiện hành về nghĩa vụ bồi thường của người lao động khi nghỉ ngang không báo trước

Theo quy định, thời hạn báo trước khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động sẽ khác nhau tùy vào công việc và loại hợp đồng lao động, từ ít nhất 3 ngày đến ít nhất 120 ngày theo Điều 35 Bộ luật Lao động 2019 và Điều 7 Nghị định 145/2020/NĐ-CP. Tuy nhiên, pháp luật cho phép người lao động có thể đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động ngay mà không cần báo trước cho người sử dụng lao động trong các trường hợp sau theo khoản 2 Điều 35 Bộ luật Lao động 2019:

- Không được bố trí đúng công việc, địa điểm làm việc hoặc không được bảo đảm điều kiện làm việc theo thỏa thuận: Trường hợp người lao động không được phân công công việc theo thỏa thuận trong hợp đồng, không làm việc tại địa điểm đã thỏa thuận, hoặc không được đảm bảo điều kiện làm việc như đã cam kết.

- Không được trả đủ lương hoặc trả lương không đúng thời hạn: Người lao động có quyền chấm dứt hợp đồng nếu họ không nhận được đủ lương theo hợp đồng hoặc nếu lương không được trả đúng thời hạn đã thỏa thuận.

- Bị ngược đãi, đánh đập, có lời nói, hành vi nhục mạ; bị cưỡng bức lao động: Trong trường hợp người lao động bị đối xử không công bằng, bị lạm dụng, bị đánh đập, hoặc bị cưỡng bức tại nơi làm việc.

- Bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc: Nếu người lao động bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc mà không có biện pháp giải quyết hợp lý từ phía người sử dụng lao động.

- Lao động nữ mang thai phải nghỉ việc theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền, và có xác nhận rằng tiếp tục làm việc sẽ ảnh hưởng xấu tới thai nhi: Trường hợp người lao động nữ mang thai phải nghỉ việc vì lí do sức khỏe của mình và thai nhi.

- Người lao động đủ tuổi nghỉ hưu: Người lao động đủ tuổi nghỉ hưu có quyền chấm dứt hợp đồng lao động.

- Người sử dụng lao động cung cấp thông tin không trung thực làm ảnh hưởng đến việc thực hiện hợp đồng lao động: Trường hợp người sử dụng lao động cung cấp thông tin không trung thực khi ký kết hợp đồng, dẫn đến ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động.

Nếu người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động nhưng không tuân thủ thời hạn báo trước (trừ các trường hợp không cần báo trước nêu trên), sẽ bị coi là đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật theo Điều 39 Bộ luật Lao động 2019. Theo Điều 40 Bộ luật Lao động 2019, trong trường hợp này, người lao động sẽ không được trợ cấp thôi việc, phải bồi thường cho người sử dụng lao động nửa tháng tiền lương theo hợp đồng lao động và một khoản tiền tương ứng với tiền lương trong những ngày không báo trước, phải hoàn trả cho người sử dụng lao động chi phí đào tạo (nếu có).

Vậy, khi người lao động nghỉ ngang không báo trước sẽ có hai trường hợp xảy ra:

+ Nếu người lao động nghỉ ngang thuộc một trong các trường hợp được quyền nghỉ mà không cần báo trước thì sẽ không bị coi là đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật và không phải bồi thường cho công ty.

+ Nếu người lao động nghỉ ngang không thuộc một trong các trường hợp được quyền nghỉ mà không cần báo trước thì sẽ bị coi là đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật và phải bồi thường cho công ty nửa tháng tiền lương theo hợp đồng và một khoản tiền tương ứng với tiền lương trong những ngày không báo trước. Ngoài ra, còn phải hoàn trả chi phí đào tạo cho công ty theo quy định pháp luật (nếu có).

 

2. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ bồi thường

Các yếu tố sau đây ảnh hưởng đến mức độ bồi thường khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động:

- Thời hạn hợp đồng lao động: Thời hạn hợp đồng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến mức độ bồi thường. Nếu hợp đồng đã gần kết thúc, thường mức độ bồi thường sẽ ít hơn so với khi hợp đồng còn nhiều thời gian. Điều này có thể phản ánh sự cân nhắc về thời gian còn lại của dự án hoặc công việc mà người lao động phải hoàn thành.

- Mức lương theo hợp đồng lao động: Mức lương được ghi trong hợp đồng lao động sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ bồi thường. Thông thường, bồi thường sẽ dựa trên mức lương hiện tại của người lao động. Nếu mức lương cao, thì mức độ bồi thường có thể tăng lên.

- Số ngày nghỉ ngang không báo trước: Số ngày người lao động nghỉ mà không thông báo trước sẽ ảnh hưởng đến mức độ bồi thường. Mỗi ngày không báo trước có thể được tính toán thành một khoản tiền bồi thường, và số ngày này sẽ được tính vào tổng số tiền phải bồi thường.

- Chi phí đào tạo (nếu có): Nếu trong hợp đồng lao động có quy định về chi phí đào tạo mà người lao động đã nhận từ công ty và có điều khoản về việc hoàn trả khi đơn phương chấm dứt hợp đồng, chi phí này cũng sẽ ảnh hưởng đến mức độ bồi thường. Người lao động có thể phải hoàn trả một phần hoặc toàn bộ chi phí đào tạo đã nhận.

Tóm lại, các yếu tố trên cùng nhau tạo nên mức độ bồi thường khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động và thường được xác định dựa trên các điều khoản trong hợp đồng và quy định của pháp luật.

 

3. Đánh giá tác động của việc người lao động nghỉ ngang không báo trước

- Đối với người sử dụng lao động:

+ Gây ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh: Việc người lao động nghỉ ngang không báo trước có thể gây gián đoạn trong quy trình sản xuất kinh doanh của công ty, đặc biệt nếu người đó đang đảm nhận vai trò quan trọng trong dây chuyền sản xuất hoặc các công việc khác. Sự gián đoạn này có thể dẫn đến mất mát về hiệu suất lao động, gây ảnh hưởng đến sản xuất, dịch vụ và cuối cùng là lợi nhuận của công ty.

+ Gây khó khăn trong việc sắp xếp nhân sự: Việc đột ngột mất người lao động có thể làm cho việc sắp xếp lại nhân sự trở nên khó khăn. Công ty có thể phải tạm thời điều chỉnh lịch làm việc của nhân viên khác hoặc tìm kiếm nguồn nhân lực thay thế. Quá trình tìm kiếm và đào tạo nhân sự mới có thể tốn kém và mất thời gian, đặc biệt là trong trường hợp cần nguồn nhân lực có kỹ năng đặc biệt.

+ Mất đi nguồn lao động có tay nghề: Nếu người lao động nghỉ ngang không báo trước có kỹ năng chuyên môn cao, việc mất đi họ có thể dẫn đến thiếu hụt nguồn lao động có tay nghề. Trong các ngành công nghiệp đòi hỏi kỹ thuật cao, việc mất nguồn lao động có tay nghề có thể ảnh hưởng đến khả năng hoạt động và cạnh tranh của công ty trong thị trường.

- Đối với người lao động:

+ Mất việc làm, ảnh hưởng đến thu nhập: Người lao động có thể mất việc làm đột ngột và không có nguồn thu nhập ổn định trong thời gian tới, ảnh hưởng đến việc chi tiêu hàng ngày và các nhu cầu của gia đình.

+ Phải bồi thường cho công ty: Nếu việc nghỉ ngang không báo trước vi phạm quy định của hợp đồng lao động, người lao động có thể phải bồi thường cho công ty theo quy định của pháp luật, gây ra mất mát tài chính đối với họ.

+ Gây ảnh hưởng đến uy tín trong việc tìm kiếm việc làm sau này: Hành vi đơn phương chấm dứt hợp đồng mà không thông báo trước có thể ảnh hưởng đến uy tín và danh tiếng của người lao động trong cộng đồng doanh nghiệp, làm cho việc tìm kiếm việc làm mới trở nên khó khăn hơn trong tương lai.

Việc người lao động nghỉ ngang không báo trước không chỉ ảnh hưởng đến công ty mà họ làm việc mà còn có thể gây ra những hậu quả tiêu cực đối với bản thân họ trong tương lai.

 

Ngoài ra, quý bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết Người lao động nghỉ ngang trái pháp luật chịu hậu quả thế nào? Nếu có bất cứ vấn đề pháp lý nào cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ tới bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số điện thoại: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu trực tiếp tới địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Trân trọng!