Hiện nay, do cuộc sống phát triển kết hợp với nền y học hiện đại tiên tiến nên việc nhiều người lao động có độ cao đã hết độ tuổi lao động nhưng vẫn đủ sức khỏe hoặc vì một lý do nào đó vẫn tham gia các quan hệ lao động. Việc này phát sinh mối quan hệ giữa người sử dụng lao động và người lao động về vấn đề tiền lương và cả vấn đề giải quyết chế độ bảo hiểm xã hội với những người có độ tuổi này như thế nào là bài toán được đặt ra, bài viết dưới đây sẽ cung cấp các thông tin liên quan đến người lao động trên 60 tuổi có được đóng bảo hiểm xã hội không và nếu không thì tại sao và giải quyết như thế nào.
1. Chế độ BHXH với người lao động được quy định như thế nào?
Bảo hiểm xã hội (viết tắt là BHXH) theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 có quy định "Bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do bị ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội."
- Bảo hiểm xã hội Việt Nam có hai loại là Bảo hiểm xã hội bắt buộc và Bảo hiểm xã hội tự nguyện.
+ Bảo hiểm xã hội bắt buộc là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà người lao động và người sử dụng lao động phải tham gia.
+ Bảo hiểm xã hội tự nguyện là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà người tham gia được lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình và Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội để người tham gia hưởng chế độ hưu trí và tử tuất.
Mà theo quy định tại Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 thì đối tượng tham gia chế độ bảo hiểm xã hội là:
- Đối với chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc thì đối tượng là người lao động là công dân Việt Nam bao gồm các đối tượng sau:
+ Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng, kể cả hợp đồng được ký kết giữa người sử dụng lao động với người đại diện theo pháp luật của người dưới 15 tuổi theo quy định của pháp luật về lao động;
+ Người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 03 tháng;
+ Cán bộ, công chức, viên chức;
+ Công nhân quốc phòng, công nhân công an, người làm công tác khác trong tổ chức cơ yếu;
+ Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật công an nhân dân; người làm công tác cơ yếu hưởng lương như đối với quân nhân;
+ Hạ sĩ quan, chiến sĩ quân đội nhân dân; hạ sĩ quan, chiến sĩ công an nhân dân phục vụ có thời hạn; học viên quân đội, công an, cơ yếu đang theo học được hưởng sinh hoạt phí;
+ Người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định tại Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng;
+ Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã có hưởng tiền lương;
+ Người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn.
- Còn đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên và không thuộc các đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.
- Mức đóng BHXH: tổng số tiền mỗi người lao động phải đóng khi tham gia BHXH và BHYT bắt buộc là 10,5%. Trách nhiệm của người sử dụng lao động là 21,5% vào quỹ BHXH. Đối với người sử dụng lao động sử dụng lao động nước ngoài thì tổng số tiền phải đóng khi tham gia BHXH và BHYT bắt buộc là 6,5%.
Ngoài ra: doanh nghiệp sẽ phải đóng kinh phí công đoàn là 2% và nếu người lao động có tham gia công đoàn sẽ đóng 1% đoàn phí công đoàn.
Như vậy: quy định của pháp luật về chế độ bảo hiểm xã hội rất chặt chẽ và đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.
2. Người lao động trên 60 tuổi được đóng BHXH không?
Người lao động trên 60 tuổi nếu như quy định trước đây thì đây là độ tuổi người lao động sẽ được hưởng chế độ hưu trí nếu có tham gia bảo hiểm xã hội và đủ điều kiện về số năm tham gia theo quy định của pháp luật. Nhưng hiện nay nhờ có sự xuất hiện của Bộ luật lao động năm 2019 có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2021 thì việc quy định đối với người lao động trên 60 tuổi sẽ có sự thay đổi cụ thể như sau.
Căn cứ khoản 2 Điều 169 Bộ luật Lao động năm 2019 thì "tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện lao động bình thường được điều chỉnh theo lộ trình cho đến khi đủ 62 tuổi đối với lao động nam vào năm 2028 và đủ 60 tuổi đối với lao động nữ vào năm 2035.
Kể từ năm 2021, tuổi nghỉ hữu của người lao động trong điều kiện lao động bình thường là đủ 60 tuổi 03 tháng đối với lao động nam và đủ 55 tuổi 4 tháng đối với lao động nữ; sau đó, cứ mỗi năm tăng thêm 03 tháng đối với lao động nam và 04 tháng đối với lao động nữ."
Theo quy định pháp luật nêu trên thì áp dụng với năm nay là năm 2022 thì độ tuổi nghỉ hưu của lao động năm sẽ là 60 tuổi 6 tháng và lao động nữ là 55 tuổi 8 tháng.
- Theo quy định của pháp luật thì người lao động trên 60 tuổi chế độ tham gia BHXH sẽ được giải quyết theo 2 hướng sau:
+ Trường hợp 1: Người lao động trên 60 tuổi nhưng chưa đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí thì người sử dụng lao động và người lao động vẫn phải tham gia chế độ bảo hiểm xã hội để người lao động đủ điều kiện hưởng chế độ bảo hiểm hưu trí.
Tức là trong trường hợp này người lao động sẽ vẫn lao động theo hợp đồng đến khi đủ số tuổi nghỉ hưu và được giải quyết chế độ bảo hiểm xã hội theo quy định. Người lao động chưa đủ tuổi nghỉ hưu thì vẫn tham gia đóng BHXH bắt buộc nếu làm việc theo hợp đồng thời hạn từ 01 tháng trở lên thì vẫn thuộc đối tượng tham gia BHXH theo khoản 1 Điều 2 Luật BHXH năm 2014. Do đó người sử dụng lao động sẽ phải đóng BHXH bắt buộc cho người lao động trong trường hợp này.
Nếu người lao động không thuộc đối tượng tham gia chế độ BHXH bắt buộc mà người lao động đã trên 60 tuổi chưa đủ điều kiện để hưởng chế độ hưu trí thì sẽ tiếp tục tham gia chế độ BHXH tự nguyện trong trường hợp này cho đến khi đủ điều kiện để hưởng chế độ hưu trí. (Vì theo quy định tại khoản 4 Điều 2 Luật BHXH năm 2014 thì pháp luật chỉ khống chế độ tuổi tối thiểu là từ 15 tuổi trở lên, chứ không giới hạn độ tuổi tối đa).
Còn nếu trong trường hợp người lao động đã đủ tuổi hưởng chế độ hưu trí nhưng còn thiếu số năm tham gia BHXH thì có thể đóng một lần cho những năm thiếu. Tuy nhiên thời gian đóng còn thiếu không quá 10 năm.
+ Trường hợp 2: Người lao động trên 60 tuổi và đã được hưởng chế độ hưu trí nhưng vẫn tham gia quan hệ lao động.
Nếu trong trường hợp người lao động đã hết độ tuổi lao động và đang hưởng chế độ hưu trí mà tham gia lao động thì được quy định tại Điều 148 Bộ luật lao động năm 2019 thì đây là người lao động cao tuổi.
Theo khoản 2 Điều 149 Bộ luật lao động 2019 thì nếu trường hợp khi người lao động cao tuổi đang hưởng lương hưu theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội mà làm việc theo hợp đồng lao động mới thì ngoài quyền lợi đang hưởng theo chế độ hưu trí, người lao động cao tuổi được hưởng tiền lương và các quyền lợi khác theo quy định của pháp luật, hợp đồng lao động.
Ngoài ra theo quy định tại khoản 9 Điều 123 Luật BHXH thì người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hàng tháng mà đang giao kết hợp đồng lao động thì không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Tức là trong trường hợp này nếu người lao động trên 60 tuổi và đang hưởng chế độ hưu trí thì phía người sử dụng lao động sẽ không phải đóng BHXH bắt buộc.
Như vây: người lao động trên 60 tuổi được đóng BHXH hay không thì sẽ căn cứ vào tình hình thực tế về tuổi đời và thời gian đóng BHXH để có thể xem xét người sử dụng lao động hay người lao động có phải đóng BHXH hay không.
Nếu có bất kỳ thắc mắc nào quý khách hàng vui lòng liên hệ Bộ phận luật sư tư vấn trực tuyến theo Số Hotline 1900.6162 để được giải đáp thắc mắc. Xin chân thành cảm ơn!
