Người sử dụng lao động trả lương cho người lao động căn cứ vào những yếu tố nào?

Khoản 1 Điều 95 Bộ luật Lao động năm 2019 quy định người sử dụng lao động trả lương cho người lao động căn cứ vào tiền lương đã thỏa thuận, năng suất lao động và chất lượng thực hiện công việc.

Như vậy, so với Bộ luật Lao động năm 2012 thì đây là nội dung mới của Bộ luật Lao động năm 2019 (trước đây, quy định này nằm ở văn bản dưói luật).

Việc quy định tiền lương của người lao động căn cứ vào tiền lương đã thỏa thuận, năng suất lao động và chất lượng thực hiện công việc là hoàn toàn phù hợp với thực tiễn. Bởi lẽ, khi một người lao động đã bỏ sức lao động của mình ra để thu về giá trị cao cho người sử dụng lao động thì họ phải nhận được khoản tiền lương tương ứng với những gì họ đã mang lại cho người sử dụng lao động; và ngược lại, nếu người lao động không mang lại hiệu quả cao cho người sử dụng lao động thì tiền lương sẽ thấp.

Luật Minh Khuê phân tích chi tiết quy định pháp luật lao động về vấn đề trên như sau:

1. Quy định của pháp luật về tiền lương.

- Theo quy định tại Điều 90 của Bộ luật Lao động năm 2019 thì tiền lương là số tiền mà người sử dụng lao động trả cho người lao động theo thỏa thuận để thực hiện công việc, bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác. Trong đó mức lương theo công việc hoặc chức danh không được thấp hơn mức lương tối thiểu cụ thể mức lương tối thiểu tháng và mức lương tối thiểu theo giờ theo 4 vùng theo quy định tại Điều 3 của Nghị định số 38/2022/NĐ-CP của Chính phủ quy định mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động thì cụ thể như sau:

Mức lương tối thiểu là mức lương thấp nhất được trả cho người lao động làm công việc giản đơn nhất trong điều kiện lao động bình thường nhằm bảo đảm mức sống tối thiểu của người lao động và gia đình họ, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội. Mức lương tối thiểu được xác lập theo vùng, ấn định theo tháng, giờ. Mức lương tối thiểu được điều chỉnh dựa trên mức sống tối thiểu của người lao động và gia đình họ; tương quan giữa mức lương tối thiểu và mức lương trên thị trường; chỉ số giá tiêu dùng, tốc độ tăng trưởng kinh tế, quan hệ cung, cầu lao động, việc làm và thất nghiệp, năng suất lao động, khả năng chi trả của doanh nghiệp.

- Người sử dụng lao động phải bảo đảm trả lương bình đẳng, không phân biệt giới tính đối với người lao động làm công việc có giá trị như nhau.

- Về nguyên tắc trả lương thì người sử dụng lao động phải trả lương trực tiếp, đầy đủ, đúng hạn cho người lao động. Trường hợp người lao động không thể nhận lương trực tiếp thì người sử dụng lao động có thể trả lương cho người được người lao động ủy quyền hợp pháp. Người sử dụng lao động không được hạn chế hoặc can thiệp vào quyền tự quyết chi tiêu lương của người lao động; không được ép buộc người lao động chi tiêu lương vào việc mua hàng hóa, sử dụng dịch vụ của người sử dụng lao động hoặc của đơn vị khác mà người sử dụng lao động chỉ định.

- Đối với người lao động thì tiền lương là nguồn thu nhập chính nuôi sống bản thân và gia đình họ. Đối với doanh nghiệp thì tiền lương là yếu tố của chi phí sản xuất, vi vậy các quy định về tiền lương trong doanh nghiệp phải công bằng, hợp lý, đảm bảo có lợi cho cả hai bên. Do đó, để đảm bảo việc tổ chức chi trả tiền lương một cách công bằng, công khai cũng như quyền lợi cho các bên và tránh xảy ra tranh chấp trong quá trình làm việc thì doanh nghiệp cần xây dựng một quy chế lương rõ ràng, minh bạch. Một chính sách lương phù hợp sẽ vừa đảm bảo cho các hoạt động của doanh nghiệp được thực hiện theo đúng kế hoạch, vừa có thể tạo ra sự hài lòng và niềm tin của người lao động đối với chính doanh nghiệp mà họ làm việc. Bên cạnh đó, chính sách lương thỏa đáng sẽ đảm bảo đối xử công bằng với tất cả mọi người có tác dụng nâng cao năng suất và chất lượng lao động, giúp doanh nghiệp thu hút và giữ chân người lao động giỏi, có trình độ cao.

2. Các yếu tố để người sử dụng lao động trả lương cho người lao động.

- Theo quy định tại Điều 95 của Bộ luật Lao động năm 2019 thì người sử dụng lao động trả lương cho người lao động sẽ căn cứ vào tiền lương đã thỏa thuận, năng suất lao động và chất lượng thực hiện công việc. Như vây các yếu tố để người sử dụng lao động trả lương cho người lao động như sau:

+ Tiền lương đã thỏa thuận: đây là khoản tiền lương mà người sử dụng lao động và người lao động đã thỏa thuận với nhau, có thể là được ghi nhận trong hợp đồng lao động nhưng số tiền lương theo thỏa thuận này không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng theo quy định của pháp luật.

+ Năng suất lao động: đối với mỗi công việc người sử dụng lao động sẽ có các tiêu chí để đánh giá người lao động có làm việc đạt các chỉ tiêu lao động không. Ngưỡng đạt năng suất lao động mà người sử dụng lao động đưa ra phải dựa vào các tiêu chí cụ thể và phải là mức trung bình áp dụng đối với đại đa số người lao động. Cũng cần phải lưu ý đối với người lao động khác nhau, điều kiện làm việc và các yếu tố khác cũng có thể tác động đến năng suất lao động của người sử dụng lao động nên việc đánh giá năng suất lao động của người lao động có đạt hay không thì không chỉ nhìn vào một mặt phiến diện mà phải xem xét các yếu tố và phải đảm bảo công bằng, bình đẳng nhất là bình đẳng giới. 

+ Chất lượng thực hiện công việc: tương tự như năng suất lao động thì chất lượng làm việc nó thể hiện phần chất lượng của công việc còn năng suất lao động nó chủ yếu thể hiện về mặt số lượng (khối lượng) của công việc nên cũng cần phải có thước đo, tiêu chí để có thể đánh giá khách quan, minh bạch chất lượng thực hiện công việc của một người lao động.

Như vậy tiền lương của người lao động chủ yếu căn cứ vào các yếu tố là mức lương đã thỏa thuận, năng suất lao động và chất lượng thực hiện công việc làm các yếu tố, cơ sở để người sử dụng lao động trả lương cho người lao động.

- Tuy nhiên ngoài các yếu tố trên thì việc trả lương cho người lao động cũng phải xem xét sao cho hợp lý, phù hợp với tình hình kinh doanh, ngân sách hoạt động của doanh nghiệp mà vẫn bảo đảm được lợi ích của doanh nghiệp. Ngoài ra thì tùy theo ngành nghề hoạt động, môi trường kinh doanh, quy mô hoạt động, ... của từng doanh nghiệp mà tiền lương được trả cho người lao động cũng khác nhau nhưng về cơ bản tất cả các yếu tố để người sử dụng lao động trả lương cho người lao động cần đáp ứng như sau:

+ Thứ nhất, tiền lương mà người sử dụng lao động chi trả cho người lao động sẽ do hai bên thỏa thuận và tuân thủ các quy định của pháp luật.

+ Thứ hai, tiền lương mà người lao động nhận được phải phản ánh công sức mà người lao động bỏ ra cho doanh nghiệp. Tiền lương phải ánh tính chất của công việc hoặc các chức danh trong doanh nghiệp.

+ Thứ ba, tiền lương cũng cần phải phù hợp với các yếu tố nhu cầu của thị trường lao động.

+ Cuối cùng, tiền lương phải hài hòa lợi ích của người lao động và người sử dụng lao động. Đáp ứng được nhu cầu lợi ích của người sử dụng lao động và người sử dụng lao động vẫn giữ chân được người lao động mà mình mong muốn.

Trên đây là bài tư vấn của chúng tôi, mọi thắc mắc quý khách hàng xin vui lòng liên hệ số Hotline 1900.6162 để được Luật sư tư vấn, giải đáp. Xin chân thành cảm ơn!