1. Người theo đạo Thiên Chúa (Công giáo) có được vào Đảng không?
Theo các quy định hiện hành của Đảng Cộng sản Việt Nam, người theo đạo Thiên Chúa (Công giáo) hoàn toàn có thể được xem xét kết nạp vào Đảng nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện, tiêu chuẩn theo Điều lệ Đảng và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Hiện nay, Đảng và Nhà nước Việt Nam thực hiện nhất quán chủ trương tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của công dân. Quyền này được ghi nhận trong Hiến pháp năm 2013 và được cụ thể hóa trong Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016. Việc một cá nhân theo Công giáo hay bất kỳ tôn giáo hợp pháp nào không phải là căn cứ để loại trừ khỏi quá trình xem xét kết nạp Đảng.
Điều lệ Đảng xác định người được xem xét kết nạp phải là công dân Việt Nam từ đủ 18 tuổi trở lên, thừa nhận và tự nguyện thực hiện Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, có phẩm chất đạo đức tốt, hoàn thành nhiệm vụ được giao và được quần chúng tín nhiệm. Các tiêu chuẩn này được áp dụng chung đối với mọi công dân, không phân biệt có tín ngưỡng hay không có tín ngưỡng.
Đối với người theo Công giáo, việc xem xét kết nạp Đảng còn được thực hiện trên cơ sở các quy định chuyên biệt của Đảng về công tác đối với người có đạo. Theo đó, quần chúng là giáo dân nếu có quá trình phấn đấu tốt, gương mẫu trong lao động, học tập, công tác, tích cực tham gia các phong trào tại địa phương, chấp hành nghiêm chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và có uy tín trong cộng đồng dân cư thì vẫn được xem xét, bồi dưỡng và kết nạp như các đối tượng khác.
Đặc biệt, Quy định số 06-QĐ/TW năm 2018 của Bộ Chính trị đã tiếp tục khẳng định chủ trương phát triển đảng viên trong đồng bào có đạo, tạo điều kiện để những quần chúng ưu tú là tín đồ, chức việc, nhà tu hành đủ tiêu chuẩn được đứng trong hàng ngũ của Đảng. Đây được xem là bước phát triển quan trọng trong nhận thức và chính sách của Đảng đối với công tác tôn giáo trong giai đoạn mới.
Như vậy, xét trên phương diện pháp lý và chính trị, không tồn tại quy định nào cấm người theo đạo Thiên Chúa được vào Đảng. Điều quyết định việc kết nạp không phải là tôn giáo của cá nhân mà là việc người đó có đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn chính trị, đạo đức, năng lực và quá trình phấn đấu theo quy định của Đảng hay không.
2. Tại sao từng có quan niệm đạo Thiên Chúa không được vào Đảng?
Quan niệm cho rằng người theo đạo Thiên Chúa không được vào Đảng xuất phát từ nhiều nguyên nhân lịch sử, chính trị và nhận thức xã hội trong những giai đoạn nhất định, chứ không phải từ một quy định pháp lý hiện hành.
Trước hết, cần đặt vấn đề trong bối cảnh lịch sử của Việt Nam. Trong thời kỳ đấu tranh giành độc lập dân tộc và những năm đầu sau Cách mạng Tháng Tám, một số tổ chức, cá nhân lợi dụng tôn giáo để phục vụ mục đích chính trị hoặc chống phá chính quyền cách mạng. Điều này khiến tại một số địa phương xuất hiện tâm lý dè dặt khi đánh giá, xem xét cán bộ, quần chúng là người có đạo.
Bên cạnh đó, trong một thời gian dài, không ít người cho rằng giữa chủ nghĩa Mác – Lênin với tôn giáo tồn tại sự đối lập tuyệt đối về thế giới quan. Từ nhận thức này, một số cán bộ cơ sở đã hiểu chưa đầy đủ về chính sách tôn giáo của Đảng, dẫn đến việc mặc nhiên cho rằng người có tín ngưỡng tôn giáo khó có thể trở thành đảng viên hoặc không phù hợp với môi trường sinh hoạt Đảng.
Một nguyên nhân khác là do các quy định trước đây về kết nạp đảng viên là người có đạo chưa được hướng dẫn cụ thể như hiện nay. Khi chưa có cơ chế thống nhất, việc áp dụng tại một số địa phương có thể còn thận trọng hoặc thiếu nhất quán, làm hình thành quan niệm phổ biến trong xã hội rằng người theo Công giáo rất khó hoặc không thể được kết nạp Đảng.
Tuy nhiên, cùng với quá trình đổi mới đất nước, nhận thức của Đảng về công tác tôn giáo ngày càng đầy đủ và toàn diện hơn. Nhiều nghị quyết, chỉ thị và quy định của Trung ương đã khẳng định tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân, đồng thời nhấn mạnh vai trò của đồng bào có đạo trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Thực tiễn cũng cho thấy đa số tín đồ Công giáo tại Việt Nam luôn đồng hành cùng dân tộc, chấp hành tốt pháp luật, tích cực tham gia các phong trào phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và các hoạt động thiện nguyện tại cộng đồng. Nhiều giáo dân ưu tú đã trở thành cán bộ, công chức, đại biểu dân cử và đảng viên, có những đóng góp quan trọng cho địa phương và đất nước.
Chính vì vậy, quan niệm "người theo đạo Thiên Chúa không được vào Đảng" hiện nay không còn phù hợp với chủ trương, đường lối và các quy định của Đảng. Đây chủ yếu là cách hiểu mang tính lịch sử hoặc xuất phát từ những nhận thức chưa đầy đủ trong một số giai đoạn trước đây. Trong bối cảnh hiện nay, việc xem xét kết nạp Đảng được thực hiện trên cơ sở tiêu chuẩn chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực và quá trình phấn đấu của mỗi cá nhân, không căn cứ vào việc người đó có theo tôn giáo hay không.
3. Điều kiện và tiêu chuẩn kết nạp Đảng đối với người theo đạo Công giáo
Người theo đạo Công giáo khi có nguyện vọng đứng trong hàng ngũ của Đảng Cộng sản Việt Nam phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện và tiêu chuẩn theo Điều lệ Đảng, đồng thời bảo đảm các yêu cầu đặc thù đối với quần chúng là người có tín ngưỡng, tôn giáo theo các quy định của Trung ương.
Về nguyên tắc chung, việc xem xét kết nạp Đảng không căn cứ vào việc cá nhân có theo tôn giáo hay không. Mọi công dân Việt Nam đều bình đẳng trong cơ hội được xem xét kết nạp nếu đáp ứng các tiêu chuẩn chính trị, đạo đức, trình độ và quá trình phấn đấu theo quy định.
Về độ tuổi, người xin vào Đảng phải từ đủ 18 tuổi trở lên tại thời điểm chi bộ xét kết nạp. Đối với trường hợp trên 60 tuổi, việc xem xét chỉ được thực hiện khi có lý do đặc biệt và được cấp có thẩm quyền chấp thuận theo quy định của Trung ương.
Về trình độ học vấn, người vào Đảng phải đáp ứng yêu cầu tối thiểu theo quy định hiện hành. Tùy từng khu vực, địa bàn và đối tượng cụ thể, tiêu chuẩn học vấn có thể được áp dụng linh hoạt nhưng vẫn phải bảo đảm yêu cầu về năng lực nhận thức chính trị và khả năng thực hiện nhiệm vụ của người đảng viên.
Về phẩm chất chính trị, người xin vào Đảng phải trung thành với mục tiêu, lý tưởng của Đảng; chấp hành nghiêm Cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng, pháp luật của Nhà nước; có lập trường chính trị vững vàng và không có biểu hiện vi phạm các tiêu chuẩn chính trị theo quy định.
Về đạo đức, lối sống, quần chúng phải là người gương mẫu trong học tập, lao động, công tác và sinh hoạt xã hội; có tinh thần trách nhiệm đối với cộng đồng; được cơ quan, tổ chức, đơn vị công tác và nhân dân nơi cư trú tín nhiệm.
Đối với người theo Công giáo, bên cạnh các tiêu chuẩn chung nêu trên, tổ chức đảng còn xem xét quá trình chấp hành chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước tại địa phương; việc thực hiện nghĩa vụ công dân; mức độ tham gia các phong trào thi đua yêu nước; tinh thần đoàn kết lương – giáo và uy tín trong cộng đồng giáo dân nơi cư trú.
Thực tiễn công tác xây dựng Đảng cho thấy những giáo dân tích cực tham gia hoạt động xã hội, có tinh thần "sống tốt đời, đẹp đạo", gương mẫu trong lao động sản xuất, phát triển kinh tế và các hoạt động thiện nguyện thường là những nhân tố được cấp ủy quan tâm bồi dưỡng để tạo nguồn kết nạp Đảng.
Ngoài ra, người xin vào Đảng phải hoàn thành chương trình bồi dưỡng nhận thức về Đảng, được hai đảng viên chính thức giới thiệu, trải qua thời gian theo dõi, giúp đỡ và được chi bộ đánh giá đủ điều kiện trước khi tiến hành các bước xem xét kết nạp theo quy định.
Như vậy, tiêu chuẩn quan trọng nhất đối với người theo Công giáo không nằm ở yếu tố tôn giáo mà nằm ở phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực và quá trình phấn đấu thực tế. Nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định thì người theo đạo Công giáo hoàn toàn có thể được xem xét kết nạp vào Đảng như mọi công dân khác.
4. Quy trình và thủ tục thẩm tra lý lịch Đảng viên đối với người theo Công giáo
Thẩm tra, xác minh lý lịch là một trong những khâu bắt buộc và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong quá trình xem xét kết nạp Đảng. Đối với người theo Công giáo, việc thẩm tra được thực hiện theo các quy định chung của Đảng, đồng thời chú trọng làm rõ các thông tin liên quan đến quá trình sinh hoạt tôn giáo và mối quan hệ xã hội của người xin vào Đảng.
Bước đầu tiên là người xin vào Đảng tự khai lý lịch theo mẫu thống nhất của Đảng. Nội dung kê khai phải bảo đảm đầy đủ, trung thực, chính xác về nhân thân, quá trình học tập, công tác, lịch sử chính trị của bản thân và các thành viên trong gia đình theo yêu cầu của tổ chức đảng.
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, chi bộ và cấp ủy có trách nhiệm tiến hành thẩm tra, xác minh các nội dung cần thiết trong lý lịch. Việc thẩm tra được thực hiện đối với bản thân người xin vào Đảng, cha mẹ đẻ, cha mẹ vợ hoặc chồng, vợ hoặc chồng, con đã thành niên và các trường hợp khác theo quy định của Trung ương trong từng thời kỳ.
Đối với người theo Công giáo, cơ quan có thẩm quyền thường kết hợp xác minh thông tin tại nơi cư trú, nơi công tác, nơi học tập và địa bàn sinh hoạt tôn giáo để có cơ sở đánh giá toàn diện về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống cũng như việc chấp hành pháp luật của người xin vào Đảng.
Nội dung xác minh tập trung vào các vấn đề như: lịch sử chính trị của bản thân và gia đình; việc chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; quan hệ xã hội; uy tín trong cộng đồng dân cư; tinh thần đoàn kết với quần chúng nhân dân; việc tham gia các hoạt động tôn giáo theo đúng quy định của pháp luật.
Trong quá trình thẩm tra, tổ chức đảng có thể trao đổi với cấp ủy địa phương, chính quyền cơ sở, tổ chức đoàn thể hoặc những cá nhân có liên quan để làm rõ các nội dung cần xác minh. Đối với những trường hợp có yếu tố lịch sử phức tạp hoặc có thông tin chưa thống nhất, việc thẩm tra có thể được mở rộng nhằm bảo đảm tính khách quan và chính xác của hồ sơ.
Kết quả xác minh sẽ được tổng hợp thành văn bản, làm căn cứ để cấp ủy đánh giá tiêu chuẩn chính trị của người xin vào Đảng. Trường hợp hồ sơ bảo đảm đầy đủ điều kiện theo quy định, chi bộ sẽ tiếp tục thực hiện các bước lấy ý kiến nhận xét, tổ chức họp xét và đề nghị cấp có thẩm quyền quyết định kết nạp.
Cần lưu ý rằng việc thẩm tra lý lịch đối với người theo Công giáo không nhằm hạn chế quyền được kết nạp Đảng của người có đạo mà nhằm bảo đảm mọi đảng viên tương lai đều được xem xét trên cùng một hệ thống tiêu chuẩn chính trị và đạo đức. Tôn giáo không phải là căn cứ để đánh giá hay phân biệt đối xử trong quá trình xác minh hồ sơ.
Do đó, người theo Công giáo khi làm hồ sơ xin vào Đảng cần kê khai trung thực các thông tin liên quan đến bản thân và gia đình, phối hợp đầy đủ với tổ chức đảng trong quá trình xác minh để bảo đảm việc xem xét, kết nạp được thực hiện đúng quy định và thuận lợi.
Bên cạnh đó, quý bạn đọc cũng có thể tham khảo thêm một số bài viết khác của Luật Minh Khuê về chủ đề vào đảng/ kết nạp đảng như:
