1. Khái quát về xác định vị trí việc làm và quản lý biên chế công chức

Một cách tổng quát, vị trí công việc được hiểu là một vị trí hoặc một nơi làm việc trong một cơ quan, tổ chức hoặc đơn vị, nơi mà nhân viên thực hiện một công việc hoặc một nhóm các công việc ổn định và lâu dài. Vị trí công việc thường có tính thường xuyên và lặp đi lặp lại và được xác định theo chức danh và chức vụ cụ thể.

Mỗi vị trí công việc có thể có nhiều công việc khác nhau, vì vậy có nhiều vị trí công việc khác nhau trong các cơ quan. Do liên quan đến công việc, có rất nhiều vị trí công việc khác nhau. Ví dụ, trong các cơ quan nhà nước ở các cấp bậc khác nhau từ trung ương đến địa phương, vị trí công việc cũng tương ứng với cấp bậc giữa các cơ quan này. Vì vậy, một vị trí lãnh đạo và quản lý cùng loại công việc sẽ khác nhau về vị trí công việc tuỳ thuộc vào cấp bậc của cơ quan. Xác định vị trí công việc là rất quan trọng để xác định số lượng nhân viên cần cho mỗi vị trí để hoàn thành nhiệm vụ. Vị trí công việc được mô tả bằng cách liệt kê các công việc và kỹ năng cần thiết để thực hiện chúng.

Theo Luật Cán bộ, công chức sửa đổi năm 2019, vị trí công việc của các công chức được định nghĩa là công việc liên quan đến chức danh, chức vụ, cơ cấu và ngạch công chức, để xác định số lượng và bố trí công chức trong các cơ quan, tổ chức và đơn vị (Khoản 3, Điều 7). Vị trí công việc là một trong những cơ sở để tuyển dụng, thăng chức và điều động các công chức.

Bốn thành phần tạo nên một vị trí việc làm bao gồm:

Chức danh: tên gọi của vị trí việc làm
Chức trách: nhiệm vụ và quyền hạn mà người giữ vị trí việc làm cần thực hiện
Tiêu chuẩn: yêu cầu về trình độ và kỹ năng chuyên môn mà người giữ vị trí việc làm phải đáp ứng
Lương: tiền lương tương ứng với chức danh, chức trách và tiêu chuẩn của người giữ vị trí việc làm.

Về biên chế, có thể hiểu việc vào biên chế đề cập đến quá trình bổ nhiệm cá nhân làm cán bộ hoặc tuyển dụng vào các vị trí công chức, viên chức hoặc ký hợp đồng làm việc với các cơ quan Nhà nước. Điều này đảm bảo cho nhân viên một công việc ổn định, lương, thưởng cố định và bảo đảm tài chính trong suốt thời gian làm việc, thậm chí là cho đến khi nghỉ hưu.

2. Nguyên tắc xác định vị trí việc làm và quản lý biên chế công chức

Theo Nghị định 62/2020/NĐ-CP, nguyên tắc xác định vị trí việc làm và quản lý biên chế công chức được quy định cụ thể như sau:

- Tuân thủ các quy định của Đảng và pháp luật về vị trí việc làm, quản lý, sử dụng biên chế công chức.

- Đáp ứng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của cơ quan hoặc tổ - Đảm bảo thống nhất, đồng bộ giữa xác định vị trí việc làm, cơ cấu ngạch công chức với sử dụng và quản lý biên chế công chức.

- Bảo đảm tính khoa học, khách quan, công khai, minh bạch, dân chủ và phù hợp với thực tiễn.

- Liên kết tinh giản biên chế với việc cơ cấu lại và nâng cao chất lượng đội ngũ công chức trong các cơ quan hoặc tổ chức.

Do đó, để đáp ứng yêu cầu của Nghị định trên, công chức phải tuân thủ các quy định của Đảng và pháp luật về vị trí việc làm, quản lý, sử dụng biên chế công chức cùng các nguyên tắc đã nêu.

3. Căn cứ xác định vị trí việc làm và xác định biên chế công chức

Theo quy định tại Điều 4 Nghị định 62/2020/NĐ-CP, việc xác định vị trí công việc, biên chế công chức và cơ cấu ngạch công chức được thực hiện theo các nguyên tắc sau:

* Xác định vị trí công việc:

- Tuân thủ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của cơ quan, tổ chức.

- Đánh giá mức độ phức tạp, tính chất, đặc điểm, quy mô hoạt động; phạm vi, đối tượng phục vụ; quy trình quản lý chuyên môn, nghiệp vụ theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

* Xác định biên chế công chức:

- Đánh giá vị trí công việc và khối lượng công việc của từng vị trí.

- Xem xét mức độ hiện đại hóa về trang thiết bị, phương tiện làm việc và ứng dụng công nghệ thông tin.

- Tính toán thực tế việc sử dụng biên chế công chức được giao.

- Đối với cơ quan, tổ chức ở địa phương, ngoài các yếu tố đã đề cập ở trên, còn phải căn cứ vào quy mô dân số, diện tích tự nhiên, số lượng đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã và đặc điểm an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội.

* Xác định cơ cấu ngạch công chức:

- Tuân thủ vị trí công việc.

- Đánh giá mức độ phức tạp của công việc đối với từng vị trí.

- Áp dụng tiêu chuẩn ngạch công chức tương ứng với vị trí công việc.

4. Xây dựng Nghị định mới về vị trí việc làm, biên chế công chức

Bộ Nội vụ thông báo rằng, theo Kết luận số 40-KL/TW2 khoản 2, biên chế được giao cho giai đoạn 2022-2026 sẽ không bao gồm lao động hợp đồng. Các cơ quan, tổ chức và đơn vị sẽ quyết định việc sử dụng hợp đồng lao động và trả lương, phụ cấp cho lao động hợp đồng theo quy định từ ngân sách chi thường xuyên của cơ quan hoặc đơn vị. Số người làm việc tại vị trí hỗ trợ, phục vụ sẽ không được tính vào tổng biên chế của cơ quan và không được xác định trong cơ cấu viên chức theo chủ trương của Đảng tại Nghị quyết số 19-NQ/TW. Vì vậy, quy định về căn cứ xác định biên chế công chức tại Nghị định số 62/2020/NĐ-CP và Nghị định số 106/2020/NĐ-CP không còn phù hợp và cần phải sửa đổi.

Theo Quy định số 70-QĐ/TW3, Ban Tổ chức Trung ương là cơ quan thường trực của Ban chỉ đạo Trung ương về quản lý biên chế và trực tiếp quản lý biên chế các tỉnh ủy, thành ủy. Ban cán sự Đảng Chính phủ trực tiếp quản lý biên chế các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, tổ chức do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thành lập, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, đơn vị sự nghiệp ở Trung ương, hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ ở Trung ương và viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập. Do đó, quy định về trình tự phê duyệt biên chế, trách nhiệm, thẩm quyền quản lý, quyết định biên chế và điều chỉnh biên chế tại Nghị định số 62/2020/NĐ-CP và Nghị định số 106/2020/NĐ-CP không còn phù hợp và cần phải sửa đổi.

Có một số vướng mắc trong quá trình triển khai Nghị định số 62/2020/NĐ-CP, bao gồm việc chưa quy định rõ trách nhiệm hướng dẫn vị trí việc làm lãnh đạo quản lý trong các cơ quan, tổ chức hành chính và cơ quan điều chuyển biên chế công chức làm việc giữa nước này sang nước khác theo đề nghị của bộ, ngành và ý kiến của Bộ Ngoại giao. Vì vậy, để giải quyết những vấn đề này và thực hiện Nghị quyết số 04/NQ-CP về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước, thể chế hóa các quy định liên quan của Đảng, việc xây dựng một Nghị định thay thế Nghị định số 62/2020/NĐ-CP và Nghị định số 106/2020/NĐ-CP là cần thiết.

Dựa trên đánh giá việc thực hiện Nghị định số 62/2020/NĐ-CP và Nghị định số 106/2020/NĐ-CP, và với mục tiêu đảm bảo tính thống nhất và đồng bộ trong quá trình áp dụng các quy định liên quan đến vị trí công việc, biên chế công chức và số lượng cán bộ làm việc tại các cơ quan và tổ chức hành chính, Bộ Nội vụ đã xây dựng một dự thảo Nghị định của Chính phủ, bao gồm V chương và 30 điều.

Bộ Nội vụ đề xuất một số nội dung mới của dự thảo Nghị định so với Nghị định số 62/2020/NĐ-CP, Nghị định số 106/2020/NĐ-CP trong đó có sửa đổi, bổ sung các quy định về nguyên tắc xác định vị trí việc làm và quản lý biên chế công chức, biên chế sự nghiệp.

Để tìm hiểu thêm thông tin liên quan, mời quý bạn đọc tham khảo bài viết sau của Luật Minh Khuê: Chính sách trả lương theo vị trí việc làm của cán bộ công chức, viên chức?

Nếu như muốn tư vấn pháp lý hay hỗ trợ về những vấn đề pháp lý khác, quý khách hàng có thể gọi trực tiếp đến hotline: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tư vấn qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được sự hỗ trợ và giải đáp kịp thời. Xin trân trọng cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm đến bài viết!