1. Hành khách mang dao lên máy bay có vi phạm pháp luật?

An ninh hàng không là việc sử dụng kết hợp các biện pháp, nguồn nhân lực, trang bị, thiết bị để phòng ngừa, ngăn chặn và đối phó với hành vi can thiệp bất hợp pháp vào hoạt động hàng không dân dụng, bảo vệ an toàn cho tàu bay, hành khách, tổ bay và những người dưới mặt đất.

Trong đó, tại điểm e khoản 2 Điều 190 Luật hàng không dân dụng Việt Nam năm 2006 sửa đổi năm 2014 quy định hành vi đưa vật phẩm nguy hiểm vào tàu bay, cảng hàng không, sân bay và khu vực hạn chế khác trái pháp luật là một trong những hành vi can thiệp bất hợp pháp vào hoạt động hàng không dân dụng.

Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 12 Nghị định 92/2015/NĐ-CP quy định rõ hành khách không được mang theo người hoặc để trong hành lý xách tay, hành lý ký gửi những vật phẩm nguy hiểm khi đi tàu bay, trừ trường hợp được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

Con dao có phải là vật phẩm nguy hiểm?

Theo danh mục vật phẩm nguy hiểm cấm, hạn chế mang vào khu vực hạn chế, mang lên máy bay ban hành tại Quyết định 1542/QĐ-CHK ngày 14 tháng 9 năm 2021, các vật phẩm nguy hiểm cấm mang vào khu vực hạn chế, khoang hành khách của tàu bay tại mục I danh mục này có ghi nhận có các loại dao sau đây: dao phay, dao lam, dao rọc giấy, các loại dao có lưỡi dài trên 06cm hoặc tổng chiều dài cán và lười trên 10 cm, các loại dao găm.

Như vậy, về cơ bản dao là vật phẩm bị cấm mang vào khoang hành khách của tàu bay. Do đó, hành vi hành khách mang với độ dài khoảng 10cm ra gọt hoa quả trên máy bay là hành vi vi phạm pháp luật.

Đối với hành khách có hành vi mang dao lên máy bay gọt hoa quả sẽ bị phạt hành chính theo quy định tại Điều 26 Nghị định 162/2018/NĐ-CP với mức phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 15 triệu đồng (điểm đ khoản 6) về hành vi "đưa vật phẩm nguy hiểm lên tàu bay mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự".

 

2. Nhân viên soi chiếu để lọt người mang dao lên máy bay có bị phạt?

Soi chiếu an ninh hàng không là việc sử dụng trang bị, thiết bị kỹ thuật hoặc biện pháp khác để phát hiện vũ khí, chất nổ hoặc vật phẩm nguy hiểm khác có thể được sử dụng để thực hiện hành vi can thiệp bất hợp pháp  vào hoạt động hàng không dân dụng.

Một trong những biện pháp bảo đảm an ninh hàng không đó là kiểm tra, soi chiếu, giám sát an ninh hàng không trước chuyến bay. Theo đó, hành khách, thành viên tổ bay, người phục vụ chuyến bay, người khác có liên quan, hành lý, hàng hóa, bưu phẩm, bưu kiện, thư và các vật phẩm khác phải được kiểm tra, soi chiếu, giám sát an ninh hàng không trước khi lên tàu bay.

Theo quy định tại khoản 2 Điều 12 Nghị định 92/2015/NĐ-CP, lực lượng kiểm soát an ninh hàng không tại cảng hàng không, sân bay phải tổ chức biện pháp kiểm soát an ninh hàng không để đảm bảo hành khách không mang theo người hoặc để trong hành lý xách tay, hành lý ký gửi những vật phẩm nguy hiểm khi đi tàu bay (trừ trường hợp được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép).

Theo quy định tại Điều 94 Thông tư 13/2019/TT-BGTVT thì nhân viên kiểm soát an ninh hàng không là người trực tiếp thực hiện các biện pháp kiểm soát an ninh hàng không, phòng ngừa, đối phó với các hành vi can thiệp bất hợp pháp và xử lý vụ việc vi phạm an ninh hàng không đủ tiêu chuẩn, được Cục Hàng không Việt Nam cấp giấy phép nhân viên kiểm soát an ninh hàng không theo quy định. Nhân viên kiểm soát an ninh hàng không bao gồm các nhóm:

+ Nhân viên an ninh kiểm soát;

+ Nhân viên an ninh soi chiếu;

+ Nhân viên an ninh cơ động.

Như vậy, nhiệm vụ soi chiếu hành khách, hành lý của hành khách thuộc nhiệm vụ của nhân viên an ninh soi chiếu. Và người thực hiện nhiệm vụ này phải đảm bảo hành khách không mang theo người, hành lý xách tay, hành lý ký gửi những vật phẩm nguy hiểm theo quy định lên máy bay.

Quy trình kiểm soát an ninh hàng không được quy định cụ thể tại Điều 41 Thông tư 13/2019/TT-BGTVT như sau:

Tại mỗi điểm kiểm tra an ninh hàng không phải bố trí đủ nhân viên kiểm soát an ninh hàng không và bảo đảm thực hiện đầy đủ, hiệu quả các nhiệm vụ sau:

(i) Kiểm tra, đối chiếu giấy tờ về nhân thân của hành khách với vé, thẻ lên tàu bay bằng giấy hoặc trên thiết bị điện tử (điện thoại, máy tính...) và hành khách;

(ii) HƯớng dẫn hành khách thực hiện các yêu cầu cởi bỏ vật dụng cá nhân, đặt hành lý, đồ vật lên băng chuyển máy soi tia X;

(iii) Kiểm tra hành khách bằng thiết bị phát hiện kim loại cầm tay, dụng cụ, thiết bị phát hiện chất nổ, kiểm tra trực quan, lục soát hành khách;

(iv) Giám sát màn hình máy soi tia X; nhiệm vụ này được thực hiện liên tục không quá 30 phút và chỉ quay trở lại  thực hiện tối thiểu là 30 phút sau đó;

(v) Tiếp nhận hành lý, đồ vật cần kiểm tra theo yêu cầu của nhân viên quan sát màn hình máy soi tia X và chuyển cho nhân viên làm nhiệm vụ kiểm tra trực quan, lục soát;

(vi) Kiểm tra trực quan, lục soát hành lý xách tay, đồ vật;

(vii) Kíp trường chịu trách nhiệm chỉ đạo, điều hành và giám sát

Đối với hành khách thì phải tuân thủ mọi hướng dẫn, yêu cầu của nhân viên kiểm soát an ninh hàng không và chấm hành quy trình soi chiếu an ninh hàng không đối với người và hành lý xách tay như sau:

(i) hành khách cởi bỏ áo khoác, mũ, giầy dép, thắt lưng, vật dụng cá nhân và các đồ vật khác mang theo người; đặt các đồ vật, chất lỏng, thiết bị điện tử vào khay đưa qua máy soi tia X trước khi đi qua cổng từ;

(ii) Hành khách đi qua cổng từ hoặc thiết bị soi chiếu cơ thể (nếu có), nếu cổng từ hoặc thiết bị soi chiếu cơ thể báo động hoặc hành khách có biểu hiện nghi vấn thì nhân viên kiểm soát an ninh hàng không sử dụng kết hợp thiết bị phát hiện kim loại cầm tay và kiểm tra trực quan;

(iii) Hành khách đặt hành lý xách tay lên băng chuyền đưa qua máy soi tia X; khi hành lý có nghi vấn, nhân viên kiểm soát an ninh hàng không phải tiến hành kiểm tra trực quan hoặc lục soát an ninh hàng không theo quy định.

Trên cơ sở quy định về nhiệm vụ của nhân viên soi chiếu và quy trình thực hiện kiểm soát an ninh hàng không trên đây, trở lại với vụ việc nhân viên an ninh soi chiếu đã bất cẩn trong việc theo dõi màn hình khi soi chiếu hành lý của hành khách dẫn đến để lọt hành khách mang dao gọt hoa quả lên máy bay rõ ràng trách nhiệm trước tiên thuộc về nhân viên soi chiếu.

Do đó, nhân viên soi chiếu sẽ phải chịu phạt hành chính về hành vi vi phạm quy định về thực hiện công việc theo tài liệu, quy trình và yêu cầu công việc theo quy định tại Điều 16 Nghị định 162/2018/NĐ-CP sửa đổi tại Nghị định 123/2021/NĐ-CP.

+ Mức phạt tiền thấp nhất là từ 1 triệu đồng đến 3 triệu đồng (điểm b khoản 2 Điều 16);

+ Trường hợp thực hiện nhiệm vụ không đúng tài liệu, quy trình và yêu cầu công việc ảnh hưởng đến hoạt động hàng không dân dụng mà chưa uy hiếp đến an ninh hàng không, an toàn hàng không thì bị  phạt tiền từ 3 triệu đồng đến 5 triệu đồng (điểm a khoản 3),

+ Trường hợp thực hiện nhiệm vụ không đúng tài liệu, quy trình và yêu cầu công việc gây uy hiếp đến an ninh gàng không, an toàn hàng không thì bị  phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng (điểm a khoản 4). Trường hợp này nhân viên soi chiếu còn bị tước quyền sử dụng giấy phép từ 01 tháng đến 03 tháng.

Trên đây là ý kiến chia sẻ của chúng tôi trên cơ sở quy định pháp luật hiện hành  về "trách nhiệm của nhân viên soi chiếu khi để lọt hành khách mang dao lên máy bay". Hy vọng sẽ giúp bạn đọc có thêm thông tin pháp lý hữu ích đánh giá về sự việc thực tế này.  Mọi vướng mắc pháp lý cần tham vấn ý kiến luật sư vui lòng liên hệ qua Hotline 1900.6162 để được tư vấn hỗ trợ trực tiếp bởi Luật sư của Luật Minh Khuê. Rất mong nhận được sự hợp tác!