1. Quy định về hoạt động hỏi cung bị can

Hỏi cung bị can là hoạt động được thực hiện bởi Điều tra viên tiến hành ngay sau khi có quyết định khởi tố bị can. Việc hỏi cung bị can thì có thể được tiến hành tại nơi điều tra hoặc là tại nơi ở của người đó và thông ỏi qua việc quy định về địa điểm hỏi cung bị can thì có thể tạo điều kiện cho cơ quan điều tra tiến hành hỏi cung một cách thuận tiện hơn. Ngoài hai nơi này thì Điều tra viên sẽ không được thực hiện hỏi cung bị can tại nơi khác, ví dụ như không được tiến hành hỏi cung bị can tại nơi làm việc của bị can, không được hỏi cung bị can tại nơi đông người ồn ào và không đảm bảo cho hoạt động hỏi cung được diễn ra.

Trước khi mà tiến hành hỏi cung lần đầu thì Điều tra viên phải có trách nhiệm là thực hiện thông báo cho Kiểm sát viên và người bão chữa thời gian và địa điểm tiến hành hỏi cung theo quy định của pháp luật.

Trước khi tiến hành hỏi cung lần đầu thì Điều tra viên phải giải thích cho bị can biết rõ quyền và nghĩa vụ theo quy định tại Điều 60 của Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015. Việc này thì cần phải ghi vào biên bản. Vậy thì khi mà có nhiều bị can trong một vụ án thì có thể hỏi riêng từng bị can và không thể để họ có thể tiếp xúc với nhau. Và ở trong trường hợp này thì có thể là để cho bị can có thể viết bản tự khai của mình.

Ở trong trường hợp mà kiểm sát viên tiến hành hỏi cung bị can ở trong trường hợp mà bị can kêu oan, thực hiện khiếu nại hoạt động điều tra hoặc là có căn cứ là xác định việc điều tra vi phạm pháp luật hoặc là ở trong trường hợp khác thì khi mà xét thấy cần thiết.

Để bảo đảm bảo cho quyền lợi của bị can thì theo quy định của pháp luật thì không được thực hiện hỏi cung bị can vào ban đêm. Điều này thì cũng có thể dễ dàng lý giải được bởi hạn chế tình trạng là hỏi cung bị can vào ban đêm muộn khi mà bị can ở trong trạng thái mệt mỏi, căng thẳng khi đó thì không còn đủ tỉnh tảo để có thể đưa ra lời khai đúng nhất dẫn đến đưa ra những lời khai không thực sự hiệu quả. Điều này là cũng nhằm hạn chế tình trạng là cơ quan có thẩm quyền trong việc thực hiện hỏi cung bị can có những hành động là ép cung dẫn đến oan sai, một tình trạng đang xảy ra ngày một nhiều hơn. Việc mà Điều tra viên, Cán bộ điều tra, Kiểm sát viên, kiểm tra viên có hành vi bức cung, dùng nhục hình đối với bị can thì phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật hình sự.

Cần phải tiến hành là ghi âm hoặc là ghi hình có âm thanh đối với những trường hợp là hỏi cung bị can tại cơ sở giam giữ hoặc là hỏi cung tại trụ sở cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ để có thể tiến hành một số hoạt động điều tra thì cần phải được ghi âm hoặc là ghi hình có âm thanh theo quy định của pháp luật có liên quan. Việc hỏi cung bị can tại địa điểm khác được ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh theo yêu cầu của bị can hoặc là của cơ quan người có thẩm quyền tiến hành tố tụng theo quy định pháp luật.

2. Những hành vi bị cấm trong việc ghi âm, ghi hình có âm thanh khi hỏi cung bị can

Hoạt động hỏi cung bị can là hoạt động quen thuộc và phổ biến trong quá trình giải quyết một vụ án trong hoạt động tố tụng hình sự. Việc hỏi cung bị can thì cần phải được tuân thủ theo những quy tắc quy định nhất định theo quy định của pháp luật có đưa ra. Theo đó thì pháp luật cũng đưa ra và điều chỉnh những vấn đề có liên quan trong có những hành vi bị cấm trong việc ghi âm, ghi hình có âm thanh khi hỏi cung bị can. Căn cứ dựa vào Điều 4 của Thông tư liên tịch 03/2018/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC-BQP thì có đưa ra những quy định về những hành vi bị cấm trong việc ghi âm, ghi hình có âm thanh khi hỏi cung bị can như sau:

- Những hành vi như là tự ý chính sửa, cắt, ghép ảnh, giả mạo, hủy trái phép, làm sai lệch, làm hư hỏng làm thất lạc dữ liệu ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh, sao chép, phát tán, khai thác, sử dụng kết quả ghi âm hoặc là ghi hình có âm thanh ngoài các mục đích được quy định theo quy định của pháp luật. Hoặc có những hành vi làm lộ, làm lọt các thông tin của vụ án gây ảnh hưởng đến vụ án, có hành vi xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp, uy tín , danh dự của cơ quan tổ chức cá nhân theo quy định.

- Có các hành vi như là phá hủy cơ sỏ vật chất, cố ý làm hư hỏng hoặc sử dụng không đúng mục đích các phương tiện, thiết bị kỹ thuật sử dụng để ghi âm hoặc là ghi hình có âm thanh

Theo quy định của pháp luật đưa ra thì tùy thuộc vào tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý trách nhiệm theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên thì trong các hành vi bị cấm thì có đưa ra đó là sử dụng ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh ngoài mục đích theo quy định pháp luật. Vậy thì ngoài mục đích theo quy định của pháp luật thì được hiểu là như thế nào. Theo quy định đó là sử không có sử dụng kết quả ghi âm hoặc là ghi hình có âm thanh việc hỏi cung bị can hoặc là lấy lời khai người đại diện theo quy định của pháp luật của pháp nhân thương mại phạm tội trong giai đoạn điều tra, tuy tố. Hoặc là sử dụng kết qủa ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh việc hỏi cung bị can hoặc là lấy lời khai người đại diện theo pháp luật của pháp nhân thương mại phạm tội trong giai đoạn xét xử.

Như vậy thì khi mà tiến hành hoạt động ghi âm, ghi hình có âm thanh khi hỏi cung bị can thì bị nghiêm cấm thực hiện những hành vi như trên, theo đó khi mà cá nhân có những hành vi vi phạm những quy định, vi phạm vào những việc cấm trong hỏi cung bị can thì sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật. Tùy thuộc vào từng hành vi, mức độ và tính chất của hành vi mà có những biện pháp xử lý khác nhau.

3. Thực trạng của hỏi cung bị can hiện nay.

Hỏi cung bị can là biện pháp điều tra được tiến hành nhằm thu thập lời khai của bị can về các tình tiết có liên quan đến vụ án, phục vụ công tác điều tra và xử lý đối với vụ án đó. Hỏi cung bị can là một biện pháp thu thập chứng cứ quan trọng trong quá trình điều tra các vụ án hình sự. Biện pháp điều tra này được khắc họa bởi 3 tính chất đặc trưng sau:

+ Tính phổ biến: Được áp dụng đối với mọi vụ án hình sự, với mọi tọi phạm trong giai đoạn điều tra vụ án

+ Tính phức tạp cao: Xuất phát từ đặc điểm nhân thân của các bị can, hành vi mà các bị can thực hiện trên thực tế là rất đa dạng.

+ Tính hiệu quả: Thông qua hoạt động hỏi cung bị can điều tra viên có thể tìm ra chứng cứ, làm rõ hành vi phạm tội hoặc làm rõ tội phạm khác, hoạt động của các băng nhóm khác trên địa bàn. Bên cạnh đó thì thông qua hoạt động hỏi cung bị can còn có thể giáo dục, cảm hóa bị can, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình thi hành án sau này.

Hiện nay thì trong quá trình hỏi cung bị can còn có rất nhiều những sai phạm, ví dụ như theo quy định thì không được thực hiện hỏi cung bị can vào ban đêm tuy nhiên thì trên thực tế thì vì lý do bị can không chịu khai báo nên điều tra viên hỏi cung liên tục cả ban ngày và ban đêm tạo áp lực khiến cho bị can có tâm lí lo sợ, căng thẳng, và muốn tự sát vì bị hỏi quá nhiều dấn đến rối loạn tâm lý. Hay là vi phạm trong quy định có liên quan đến lập biên bản hỏi cung bị can theo quy định. Điều tra viên phải lập biên bản mỗi lần hỏi cung, biên bản phải ghi đầy đủ lời trình bày của bị can, các câu hỏi và câu trả lời. Trong trường hợp người bào chữa được hỏi cung bị can thì biên bản cũng phải ghi đầy đủ câu hỏi của người bào chữa và câu trả lời của bị can.

Tham khảo: Phân biệt bị can và bị cáo theo quy định của Luật tố tụng hình sự

Vui lòng liên hệ 19006162 hoặc vui lòng liên hệ qua địa chỉ email lienhe@luatminhkhue.vn