1. Quy định chung về khởi tố bị can

Theo quy định của Bộ luật tố tụng hìn có đủ căn cứ xác định một người đã thực vi phạm tội, Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát fâ quyết định khởi tố bị can. Quyết định khởi tố bÍ mại ghi rõ thời gian, địa điểm ra quyết định; họ tên. để. vụ người ra quyết định; họ tên, ngày, tháng, năm sinh, nghề nghiệp, hoàn cảnh gia đình của bị can; bị can bị khởi tố về tội gi, theo điều khoản nào của Bộ luật hình sự, thời gian, địa điểm phạm tội và những tình tiết khác của tội phạm.

ở quan. ra quyết định khởi tố bị can phải giao quyết định và giải thích quyền và nghĩa vụ cho bị can, yêu cầu bị can kí vào biên bản giao nhận đồng thời, gửi ngay quyết định khởi tố bị can cho Viện kiểm sát cùng cấp.

Trường hợp cần thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố bị can thì Cơ quan điều tra ra quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố bị can rồi gửi ngay cho Viện kiểm sát cùng cấp và bị can.

Quyết định khởi tố bị can là cơ sở pháp lí để Cơ quan điểu tra, Viện kiểm sát tiến hành các hoạt động điều tra và áp dụng biện pháp tố tụng đối với bị can, đồng thời, nó cũng là sự đảm bảo của Nhà nước đối với mọi công dân để không một ai có thể bị áp dụng biện pháp cưỡng chế và tiến hành điều tra nếu chưa bị khởi tố bị can.

2. Khởi tố bị can là gì ?

Khởi tố bị can là hoạt động điều tra do cơ quan có thẩm quyền tiến hành khi có căn cứ xác định một người hoặc pháp nhân đã thực hiện hành vi phạm tội.

Để ra quyết định khởi tố bị can, cơ quan có thẩm quyền khởi tố phải có đủ chứng cứ xác định một người đã thực hiện hành vi phạm tội, làm rõ đó là tội phạm gì, quy định ở điều khoản nào của BLHS; xác định rõ lí lịch của người thực hiện hành vi phạm tội.

Quyết định khởi tố bị can phải ghi rõ thời gian, địa điểm ra quyết định; họ tên, chức vụ người ra quyết định; họ tên, ngày, tháng, năm sinh, nghề nghiệp, hoàn cảnh gia đình của bị can; bị can bị khởi tố về tội gì, theo điều khoản nào của BLHS; thời gian, địa điểm phạm tội và những tình tiết khác của tội phạm.

Nếu bị can bị khởi tố về nhiều tội khác nhau thì trong quyết định khởi tố bị can, phải ghi rõ từng tội danh và điều khoản của BLHS được áp dụng. Sau khi khởi tố bị can, cơ quan điều tra phải chụp ảnh, lập danh chỉ bản của bị can và đưa vào hồ sơ vụ án.

>> Xem thêm:  Những trường hợp nào phải chuyển hồ sơ cho cơ quan điều tra, Viện Kiểm sát giải quyết ?

Quyết định khởi tố bị can là cơ sở pháp lí để cơ quan điều tra, viện kiểm sát áp dụng những biện pháp cưỡng chế tố tụng với bị can. Nếu một người chưa bị khởi tố bị can thì không được áp dụng biện pháp cưỡng chế đối với họ, trừ trường hợp khẩn cấp hoặc phạm tội quả tang. Khi một người đã bị khởi tố bị can thì người đó có quyền và nghĩa vụ của bị can do Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 quy định. Để bị can sử dụng tốt quyền và nghĩa vụ của mình, cơ quan ra quyết định khởi tố bị can phải giao ngay quyết định và giải thích quyền và nghĩa vụ của bị can cho bị can, yêu cầu bị can kí vào biên bản giao nhận, đồng thời trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định khởi tố phải gửi ngay quyết định khởi tố bị can và các tài liệu liên quan đến việc khởi tố bị can cho viện kiểm sát cùng cấp để xét phê chuẩn việc khởi tố. Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được quyết định khởi tố bị can, viện kiểm sát phải xem xét và quyết định phê chuẩn hoặc quyết định huỷ bỏ quyết định khởi tố bị can và gửi ngay cho cơ quan điều tra. Nếu thấy chưa đủ căn cứ ra quyết định, viện kiểm sát yêu cầu cơ quan điều tra đã ra quyết định khởi tố bị can bổ sung tài liệu làm rõ căn cứ của việc khởi tố bị can. Sau khi nhận được quyết định phê chuẩn hay quyết định huỷ bỏ quyết định khởi tố bị can của viện kiểm sát, cơ quan điều tra phải giao ngay quyết định cho người đã bị khởi tố. Việc giao nhận các quyết định ữên phải lập thành văn bản theo quy định chung có chữ kí của người giao, người nhận.

Trong quá trình kiểm sát điều tra, nếu phát hiện có người đã thực hiện hành vi phạm tội chưa bị khởi tố thì viện kiểm sát yêu cầu cơ quan điều tra ra quyết định khởi tố bị can hoặc viện kiểm sát ra quyết định khởi tố bị can trong trường hợp đã yêu cầu nhung cơ quan điều tra không thực hiện. Sau khi nhận được hồ sơ và bản kết luận điều tra mà viện kiểm sát phát hiện có người khác đã thực hiện hành vi phạm tội trong vụ án chưa bị khởi tố thì viện kiểm sát ra quyết định khởi tố bị can và trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định khởi tố bị can, viện kiểm sát trả hồ sơ cho cơ quan điều tra để điều tra bổ sung (Điều 179 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015).

Khi tiến hành điều tra, cơ quan điều tra, viện kiểm sát có thể ra quyết định thay đổi quyết định khởi tố bị can, nếu có căn cứ xác định hành vi phạm tội của bị can không phạm vào tội đã bị khởi tố hoặc quyết định khởi tố ghi không đúng họ tên, tuổi, nhân thân bị can; ra quyết định bổ sung quyết định khởi tố bị can khi có căn cứ xác định còn có hành vi phạm tội khác nhưng chưa bị khởi tố. Sau khi ra quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố bị can, trong thời hạn 24 giờ, cơ quan điều tra phải gửi quyết định này và tài liệu liên quan đến việc thay đổi hoặc bổ sung đó cho viện kiểm sát cùng cấp để xét phê chuẩn. Viện kiểm sát phải ra quyết định phê chuẩn hoặc quyết định huỷ bỏ quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố bị can trong thời hạn ba ngày kể từ ngày nhận được quyết định do cơ quan điều tra gửi tới. Nếu viện kiểm sát ra quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố bị can thì trong thời hạn 24 giờ kể từ khi ra quyết định, viện kiểm sát phải gửi quyết định cho cơ quan điều tra để tiến hành điều tra.

Sau khi nhận được quyết định phê chuẩn hoặc quyết định huỷ bỏ quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố bị can, quyết định thay đổi hoặc bổ sung quyết định khởi tố bị can của viện kiểm sát, cơ quan điều tra giao ngay quyết định này cho người đã bị khởi tố.

Trong quá trinh điều tra vụ án, nếu xét thấy việc bị can tiếp tục giữ chức vụ sẽ gây khó khăn cho việc điều tra như có thể tiếp tục phạm tội, tiêu huỷ chứng cứ, làm sai lệch nội dung tài liệu, khống chế người làm chứng... thì cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, viện kiểm sát có quyền kiến nghị với cơ quan, tổ chức có thẩm quyền quản lí bị can tạm đình chỉ chức vụ của bị can. Các cơ quan này phải ưả lời cho cơ quan đã kiến nghị biết ưong thời hạn bảy ngày kể từ ngày nhận được kiến nghị.

Mọi vướng mắc pháp lý liên quan đến lĩnh vực tố tụng hình sự về điều tra vụ án hình sự, khởi tố bị can, Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến qua tổng đài. Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực hình sự luôn sẵn sàng lắng nghe và giải đáp cụ thể.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật hình sự - Công ty luật Minh Khuê

>> Xem thêm:  Quy định mới về kháng nghị theo thủ tục tái thẩm ? Xét xử theo thủ tục tái thẩm vụ án hình sự ?