Khi để nghĩa vụ trả nợ của mình trở thành quá hạn thì người vay có thể sẽ phải đối mặt với việc bị ngân hàng áp dụng các phương pháp thu hồi nợ theo thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng như xử lý tài sản bảo đảm (có tài sản bảo đảm), khởi kiện dân sự yêu cầu thực hiện nghĩa vụ trả nợ hoặc tố cáo nếu có hành vi cố tình trốn tránh thực hiện nghĩa vụ. Vậy thì theo quy định pháp luật hiện nay có quy định nợ quá hạn ngân hàng bao nhiêu lâu thì bị kiện không? Và khoản tiền vay bao nhiêu sẽ bị khởi kiện? Cùng tìm lời giải đáp trong bài chia sẻ dưới đây.

 

1. Khi nào nợ ngân hàng trở thành quá hạn?

Cho vay là một trong những hoạt động cấp tín dụng mà ngân hàng được phép thực hiện, theo đó, ngân hàng sẽ giao hoặc cam kết giao cho khách hàng (bên vay) một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.

Như vậy, bản chất của hoạt động cho vay này cũng chính là vay tài sản theo quy định của Bộ luật dân sự năm 2015. Theo quy định của Bộ luật dân sự cũng như trên thực tế triển khai của ngân hàng thì hoạt động cho vay luôn được xác lập thông qua hợp đồng cho vay.

Hợp đồng này ghi nhận sự thỏa thuận giữa các bên về khoản tiền cho vay, mục đích sử dụng tiền vay, thời hạn cho vay, lãi suất cho vay, quyền và nghĩa vụ của các bên và điều khoản về giải quyết tranh chấp. (Xem chi tiết tại Điều 23 Thông tư 39/2016/TT-NHNN)

Trong đó, điều khoản về nghĩa vụ của bên vay bao giờ cũng sẽ quy định rõ thời hạn thanh toán đầy đủ, đúng hạn toàn bộ nợ (gốc,lãi) cho ngân hàng.

Và theo quy định tại Điều 20 Thông tư 39/2016/TT-NHNN thì tổ chức tín dụng chuyển nợ quá hạn đối với số dự nợ gốc mà khách hàng không trả được nợ đúng hạn theo thỏa thuận và không được tổ chức tín dụng chấp thuận cơ cấu lại thời hạn trả nợ. Và bên vay cũng sẽ được ngân hàng thông báo về việc chuyển nợ quá hạn này.

Như vậy, nợ quá hạn ngân hàng được hiểu là khoản nợ tại ngân hàng mà người đi vay khi đến ngày trả nợ theo hợp đồng nhưng lại không thể trả gốc và lãi đúng theo thỏa thuận ghi nhận trong hợp đồng cho vay.

 

2. Nợ quá hạn ngân hàng bao nhiêu lâu thì bị kiện?

Về quyền khởi kiện tại tòa án, khoản 1 Điều 4 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 ghi nhận, cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền khởi kiện vụ án dân sự, yêu cầu giải quyết việc dân sự tại Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu Tòa án bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của mình hoặc của người khác. Theo đó, khi bên vay không trả nợ đúng hạn thì sẽ ảnh hưởng tới lợi ích hợp pháp của ngân hàng và ngân hàng hoàn toàn có quyền khởi kiện tại tòa án.

Bên cạnh đó, trong Hợp đồng cho vay mà ngân hàng và bên vay thiết lập bao giờ cũng sẽ có điều khoản về giải quyết tranh chấp, trong đó ghi nhận phương thức giải quyết trước là thương lượng, thỏa thuận trên cơ sở bình đẳng, cùng có lợi. Trường hợp không thể tự thỏa thuận được thì hai bên sẽ đưa tranh chấp ra giải quyết tại Tòa án có thẩm quyền.

Như vậy, theo khía cạnh pháp lý và thực tiễn thì khi bạn có một khoản nợ quá hạn tại ngân hàng, bạn sẽ có thể bị ngân hàng kiện ra tòa yêu cầu thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo thỏa thuận trong hợp đồng khi hai bên không thỏa thuận được với nhau cách thức giải quyết phù hợp với lợi ích của cả hai bên. Pháp luật không quy định cụ thể đó là thời hạn bao lâu kể từ khi chậm thực hiện nghĩa vụ trả nợ và trong hợp đồng cho vay cũng không ghi nhận cụ thể về thời điểm phát sinh quyền này. Mà nó phụ thuộc vào thiện chí giải quyết vấn đề của bên vay nhưng chắc chắn bên ngân hàng sẽ có quyền khởi kiện để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của họ trong trường hợp này.

Và theo quy định pháp luật dân sự, thời hiệu khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng là 03 năm kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm (Điều 429 Bộ luật dân sự năm 2015). Theo đó, kể từ ngày đến hạn trả nợ mà bên vay không trả thì ngân hàng có quyền khởi kiện và được thực hiện quyền này trong thời hạn 03 năm kể từ ngày quá hạn trả nợ.

 

3. Nợ quá hạn ngân hàng bao nhiêu tiền thì bị kiện ra tòa?

Theo như phân tích tại mục 2, tổ chức có quyền khởi kiện để bảo vệ lợi ích hợp pháp của mình, điều đó đồng nghĩa rằng, ngân hàng có quyền khởi kiện khi có cơ sở về hành vi xâm phạm lợi ích hợp pháp của mình. Ngoài ra, trong các văn bản pháp luật liên quan đều không có quy định nào ghi nhận cụ thể số tiền nợ bao nhiêu thì ngân hàng mới được kiện ra tòa.

Nhưng trên thực tế, đối với khách hàng chậm thanh toán khoản vay theo thời hạn thỏa thuận trong hợp đồng cho vay, dù khoản tiền nợ quá hạn là bao nhiêu thì ngân hàng đều sẽ không tiến hành khởi kiện ra tòa ngay mà sẽ chuyển hồ sơ vay cho bộ phận xử lý nợ để thực hiện các công việc theo quy định trong nội bộ ngân hàng. Mục đích của ngân hàng là làm sao để thu hồi được khoản vay một cách nhanh chóng nhất do đó ở giai đoạn này nếu như bên nợ quá hạn có thiện chí hợp tác thương lượng về việc gia hạn thời gian trả nợ thì sẽ được kéo dài thêm thời gian. Kiện ra tòa là phương thức cuối cùng mà ngân hàng lựa chọn khi không còn cách thức nào khác bởi kiện tụng sẽ mất nhiều thời gian mà nếu người nợ quá hạn thực sự không còn khả năng thanh toán thì cuối cùng cũng khó mà thi hành án được.

Như đã nói ở trên, quy định pháp luật trong ngân hàng không quy định mức tiền nợ quá hạn để làm căn cứ xác định có khởi kiện hay không mà nó phụ thuộc vào nợ đó đã được coi là nợ xấu hay chưa, bởi đối với mỗi nhóm nợ sẽ có quy trình áp dụng các biện pháp để thu hồi nợ. Và việc phân loại nợ xấu này thường được phân loại trên cơ sở định lượng theo thời hạn nợ quá hạn từ 1 ngày đến 360 ngày và được phân thành 5 nhóm nợ, nợ nhóm 1 (nợ quá hạn dưới 10 ngày), nợ nhóm 2 (nợ quá hạn từ 10 ngày đến 90 ngày và nợ đã được điều chỉnh kỳ hạn trả nợ lần đầu), nợ nhóm 3 (nợ quá hạn từ 91 ngày đến 180 ngày và nợ đã được gia hạn lần đầu), nợ nhóm 4 (nợ quá hạn từ 181 ngày đến 360 ngày và nợ đã được cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần thứ hai), nợ nhóm 5 (nợ quá hạn trên 360 ngày và nợ được được cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần thứ ba trở lên). Tương ứng với mức độ xếp loại nợ xấu của khoản nợ thì ngân hàng cũng sẽ áp dụng các phương thức xử lý nợ quá hạn theo từng mức độ khác nhau.

- Đối với khoản nợ nhỏ vay với mục đích tiêu dùng (theo hình thức trả góp), chậm dưới 10 ngày thì ngân hàng áp dụng phương thức gia hạn nghĩa vụ thanh toán để người vay có thêm thời gian soay sở.

- Đối với những khoản vay có tài sản bảo đảm thì ngân hàng sẽ tiến hành xử lý tài sản bảo đảm theo quy định pháp luật để thu hồi nợ;

- Đối với những khoản vay lớn, đã xếp vào nhóm nợ xấu 3,4,5 thì ngoài việc áp dụng các biện pháp xử lý trên mà chưa hiệu quả thì việc khởi kiện ra tòa án sẽ được lựa chọn, nếu bên vay có động thái trốn tránh thì có thể sẽ bị ngân hàng bị tố cáo và khó tránh khỏi trách nhiệm hình sự.

Bên cạnh đó, đối với bên vay có khoản nợ quá hạn bị xếp vào nhóm nợ xấu thì sẽ bị ngân hàng đưa thông tin lên hệ thống CIC, trường hợp này khác hàng sẽ có lịch sử tín dụng xấu, khó có thể vay vốn lần sau. Đây cũng là một trong những biện pháp xử lý người vay có nợ quá hạn rất hữu hiệu để buộc người vay phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ quá hạn của mình.

 

4. Nên làm gì khi nợ quá hạn ngân hàng?

Theo quy định của Bộ luật dân sự năm 2015 thì khi vay ngân hàng mà đến hạn không trả hoặc trả không đầy đủ theo thỏa thuận thì bên vay phải trả lãi trên nợ gốc theo lãi suất thỏa thuận trong hợp đồng tương ứng với thời hạn vay mà đến hạn chưa trả và lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả bằng 150% lãi suất vay theo hợp đồng tương ứng với thời gian chậm trả (trừ trường hợp có thỏa thuận khác). Như vậy có thể thấy, khi nợ quá hạn với ngân hàng thì nghĩa vụ trả nợ sẽ phát sinh thêm nhiều khoản lãi khác thậm chí có thể bị phạt vi phạm (nếu có thỏa thuận trong hợp đồng).

Do đó, tùy vào khả năng tài chính của mình bên vay nên chủ động thương lượng với ngân hàng để được ngân hàng áp dụng các biện pháp như điều chỉnh lại kỳ hạn trả nợ, gia hạn nợ, giảm trừ nợ (miễn giảm nợ gốc, nợ lãi, tiền phạt...) nhằm mục đích có thêm thời gian thu xếp và trong khả năng có thể thu xếp được để thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo thỏa thuận để tránh nợ xấu và tránh bị khởi kiện để lại lịch sử tín dụng xấu sẽ khó khăn, thậm chí không được duyệt cho vay trong tương lai. Đặc biệt không nên có động thái bỏ trốn vì như vậy bên vay (cá nhân) có thể sẽ phải đối mặt với trách nhiệm hình sự về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo quy định tại Điều 175 Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017 (Bộ luật hình sự 2015).

 

5. Nợ quá hạn ngân hàng có bị đi tù không?

Quan hệ cho vay bản chất là quan hệ dân sự, và vay ngân hàng được xác lập trên cơ sở tự nguyện của bên vay và bên cho vay, do đó, việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ trong hợp đồng cũng hoàn toàn trên cơ sở thỏa thuận của hai bên. Nếu bên vay không thực hiện nghĩa vụ của mình theo thỏa thuận và xâm phạm lợi ích của ngân hàng thì ngân hàng có quyền khởi kiện dân sự tại Tòa án để yêu cầu bên vay thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo đúng thỏa thuận. Tuy nhiên, trong trường hợp đến hạn trả nợ mà người vay cố tình không trả mặc dù có khả năng hoặc có hành vi bỏ trốn để chiếm đoạt tài sản hoặc do đã sử dụng tài sản đó vào mục đích bất hợp pháp dẫn đến không có khả năng thanh toán nợ thì bên vay có thể sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo quy định tại Điều 175 Bộ luật hình sự năm 2015.

Như vậy, đối với người nợ quá hạn ngân hàng mà có động thái hành vi theo quy định tại Điều 175 Bộ luật hình sự 2015 thì ngân hàng có thể sẽ tố giác tội phạm để yêu càu các cơ quan chức năng xử lý, và khi đó nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì khả năng bên nợ quá hạn ngân hàng sẽ phải chịu án phạt tù là khá cao, đồng thời cũng sẽ vẫn phải thực hiện nghĩa vụ trả nợ.

Trên đây là chia sẻ của chúng tôi về nội dung nợ quá hạn ngân hàng bao lâu thì bị khởi kiện và một số vấn đề pháp lý liên quan đến nợ quá hạn ngân hàng mà nhiều bạn đọc quan tâm. Hy vọng với những thông tin trong bài viết sẽ giúp bạn đọc nhìn nhận đúng đắn rủi ro có thể phải đối mặt khi nợ ngân hàng quá hạn để có quyết định hợp lý khi đã nợ quá hạn hoặc cân nhắc kỹ lưỡng trước khi quyết định vay ngân hàng.

Nếu bạn đọc đang có khó khăn trong việc giải quyết nợ quá hạn với ngân hàng vui lòng liên hệ qua Tổng đài 1900.6162 để được tư vấn hỗ trợ bởi Luật sư của Luật Minh Khuê. Rất mong nhận được sự hợp tác!